Giải Ngữ Văn 7 - Tập 2 trang 43

Phần bài tập (Trang 42)

Câu 2

Đề bài: Tìm trong văn bản Đường vào trung tâm vũ trụ một câu có dấu chấm lửng với công dụng làm giãn nhịp điệu câu văn, chuẩn bị cho sự xuất hiện của một từ ngữ biểu thị nội dung hài hước.

Cách giải

Bước 1: Hiểu yêu cầu đề bài

Đề bài yêu cầu tìm câu có dấu chấm lửng (...) với công dụng:

• Làm giãn nhịp điệu câu văn (tạo khoảng dừng)
• Chuẩn bị cho sự xuất hiện của từ ngữ mang nội dung hài hước, bất ngờ

Bước 2: Xác định câu phù hợp

Trong văn bản, có thể tìm được câu như:

Đáp án gợi ý: "Chỗ giống nhau nhất của mọi người trên thế gian này là... không ai giống ai cả".

Giải thích:

• Dấu chấm lửng ở đây tạo khoảng dừng, khiến người đọc chờ đợi
• Phần sau dấu chấm lửng ("không ai giống ai cả") tạo nên sự bất ngờ, hài hước
• Đây là nghịch lý thú vị: "giống nhau" mà lại là "không giống ai"

---

Câu 3

Đề bài: Nêu công dụng của dấu ngoặc kép trong các câu sau:

a. Cả Thần Đồng và tôi đều tin "cái rốn" ấy hẳn vẫn còn ở trong đền chứ không thể là hòn đá Ôm-phe-lốt kia.

b. Câu hỏi đầu tiên chạy qua đầu hắn chắc chắn là: Sao có thể lưu giữ được những "hiện vật" này?

Cách giải

Câu a:

Đáp án: Dấu ngoặc kép trong từ "cái rốn" có công dụng đánh dấu từ ngữ được dùng với ý nghĩa đặc biệt.

Giải thích:

• "Cái rốn" ở đây không phải nghĩa thông thường (bộ phận trên cơ thể người)
• Nó được dùng theo nghĩa đặc biệt: chỉ "trung tâm của vũ trụ" theo quan niệm của người Hy Lạp cổ đại
• Dấu ngoặc kép giúp người đọc hiểu đây là cách nói hình ảnh, ẩn dụ

Câu b:

Đáp án: Dấu ngoặc kép trong từ "hiện vật" có công dụng đánh dấu từ ngữ được dùng với hàm ý mỉa mai, châm biếm hoặc ý nghĩa đặc biệt.

Giải thích:

• "Hiện vật" thường chỉ đồ vật có giá trị lịch sử, văn hóa được trưng bày
• Ở đây, tác giả dùng từ này với hàm ý nghi ngờ, hoặc để nhấn mạnh sự bất ngờ về những thứ được gọi là "hiện vật"
• Dấu ngoặc kép thể hiện thái độ của người viết đối với từ ngữ đó

💡 Mẹo nhớ: Dấu ngoặc kép có 3 công dụng chính: 1. Đánh dấu lời nói trực tiếp 2. Đánh dấu từ ngữ dùng với nghĩa đặc biệt 3. Đánh dấu tên tác phẩm, tờ báo...

---

Câu 4

Đề bài: Viết đoạn văn (khoảng 5 – 7 câu) về một nội dung được gợi ra từ văn bản Đường vào trung tâm vũ trụ, trong đó có sử dụng dấu chấm lửng.

Cách 1 — Viết về chủ đề khám phá và tò mò

Đoạn văn mẫu:

Văn bản Đường vào trung tâm vũ trụ đã gợi cho em nhiều suy nghĩ về niềm đam mê khám phá của con người. Từ xa xưa, con người luôn tự hỏi: mình đang ở đâu trong vũ trụ bao la này? Người Hy Lạp cổ đại tin rằng đền thờ A-pô-lô chính là "cái rốn" của thế giới... một niềm tin ngây thơ nhưng đáng yêu biết bao! Chính sự tò mò ấy đã thúc đẩy loài người không ngừng tìm kiếm, nghiên cứu. Ngày nay, chúng ta đã biết Trái Đất chỉ là một hành tinh nhỏ bé trong dải Ngân Hà rộng lớn. Nhưng điều quan trọng không phải là đáp án, mà là hành trình đi tìm câu trả lời... Hành trình ấy đã tạo nên nền văn minh nhân loại.

Lưu ý: Trong đoạn văn trên, dấu chấm lửng được sử dụng 2 lần:

• Lần 1: Tạo khoảng dừng trước nhận xét bất ngờ
• Lần 2: Thể hiện sự suy tư, cảm xúc lắng đọng

Cách 2 — Viết về chủ đề du lịch và di sản văn hóa

Đoạn văn mẫu:

Qua văn bản Đường vào trung tâm vũ trụ, em nhận ra rằng mỗi vùng đất đều có những câu chuyện thú vị riêng. Đền thờ A-pô-lô ở Hy Lạp không chỉ là một công trình kiến trúc cổ đại, mà còn chứa đựng cả một thế giới huyền thoại... những câu chuyện về thần linh, về nguồn gốc vũ trụ. Du lịch không đơn thuần là ngắm cảnh đẹp. Nó còn là cơ hội để ta hiểu thêm về lịch sử, văn hóa của các dân tộc. Mỗi viên đá, mỗi bức tượng đều có thể kể cho ta nghe những điều kỳ diệu... nếu ta biết lắng nghe. Em mong một ngày được đặt chân đến những vùng đất cổ xưa ấy.

---

Phần Văn bản 3: Dấu ấn Hồ Khanh (Trang 42 – 43)

Đây là phần đọc văn bản, không phải bài tập.

Tóm tắt nội dung văn bản

Văn bản giới thiệu về Hồ Khanh - người có công lớn trong việc phát hiện hang Sơn Đoòng và nhiều hang động ấn tượng khác ở Quảng Bình.

Những điểm chính:

• Hồ Khanh quê ở thôn Phong Nha, xã Sơn Trạch, huyện Bố Trạch
• Trước đây làm nghề thợ sơn tràng (khai thác sản vật rừng theo lối thủ công)
• Trong những chuyến đi rừng, anh dành thời gian chiêm ngưỡng vẻ đẹp hang động
• Năm 1989, anh phát hiện một hang đá đặc biệt với không khí mát lạ thường
• Từ 1999 đến 2004, anh dẫn nhiều đoàn khoa học Việt Nam và quốc tế khám phá hang động
• Anh được ông Hô-oát Lim-bơ (Trưởng đoàn khám phá hang động Hoàng gia Anh) mời làm người dẫn đường
• Hang Sơn Đoòng được giới thiệu năm 2009 từ sự phát hiện của Hồ Khanh

🎯 Ghi nhớ: - Dấu chấm lửng có thể dùng để: tạo giọng điệu hài hước, thể hiện sự ngập ngừng, liệt kê chưa hết... - Dấu ngoặc kép dùng để đánh dấu từ ngữ có nghĩa đặc biệt hoặc hàm ý mỉa mai - Khi viết đoạn văn, cần sử dụng dấu câu phù hợp với mục đích biểu đạt