Giải Ngữ Văn 7 - Tập 2 trang 121
Lời giải chi tiết SGK Lớp 7 · Môn Ngữ Văn · Trang 121–122
Một lưu ý nhỏ trước khi vào bài: số trang in ở góc hai ảnh là 120 và 121, nên cô sẽ giải đúng theo nội dung trong ảnh nhé.
Tóm tắt nội dung chính
Hai trang này gồm hai phần:
- Phần cuối của Phiếu học tập số 1 (các câu hỏi đọc hiểu, phần Viết, Nói và nghe liên quan đến đoạn trích về nhân vật Ích-chi-an).
- Phần đầu của Phiếu học tập số 2 với văn bản nghị luận "Tự chịu trách nhiệm" (Trần Thượng Tuấn – Nguyễn Minh Huy).
Văn bản "Tự chịu trách nhiệm" nêu luận điểm: yếu tố quyết định thành – bại của con người là ý thức tự chịu trách nhiệm. Người thành công nhìn thẳng vào thiếu sót bản thân để sửa mình; kẻ thất bại hay biện minh, đổ lỗi, tự đặt mình vào thế bị động. Con người không đổi được hoàn cảnh nhưng hoàn toàn có thể thay đổi chính mình.
Câu 3 (Phiếu học tập số 1)
Đề: Trong đoạn trích có câu: "Là người cá đầu tiên trên Trái Đất và là người đầu tiên sống trong thế giới của cá, Ích-chi-an không thể không cảm thấy cô đơn."
- Viết lại câu theo cấu trúc khác, không làm thay đổi nội dung thông báo chính.
- Chỉ ra điểm khác biệt về nghĩa giữa câu vừa viết với câu gốc.
Gợi ý làm bài:
Câu viết lại:
"Ích-chi-an không thể không cảm thấy cô đơn, vì cậu là người cá đầu tiên trên Trái Đất và là người đầu tiên sống trong thế giới của cá."
Điểm khác biệt về nghĩa:
- Câu gốc đặt phần nguyên nhân (làm người cá đầu tiên...) lên trước, nhấn mạnh hoàn cảnh đặc biệt của nhân vật rồi mới dẫn đến nỗi cô đơn.
- Câu viết lại đặt kết quả (nỗi cô đơn) lên trước, nhấn mạnh trực tiếp cảm xúc cô đơn của Ích-chi-an, phần nguyên nhân trở thành thông tin giải thích thêm.
- Nội dung thông báo chính (Ích-chi-an cô đơn vì là người cá duy nhất) vẫn giữ nguyên, chỉ thay đổi trọng tâm nhấn mạnh.
Câu 4 (Phiếu học tập số 1)
Đề: Nêu nhận xét về tính thuyết phục của lời giải thích được giáo sư Xan-va-tô đưa ra.
Gợi ý làm bài:
Lời giải thích của giáo sư Xan-va-tô có tính thuyết phục cao, vì:
- Dựa trên cơ sở khoa học rõ ràng (đặc điểm sinh học của loài cá, khả năng hô hấp dưới nước...), không phải suy đoán cảm tính.
- Lập luận chặt chẽ, có dẫn chứng cụ thể, đi từ nguyên nhân đến kết quả một cách logic.
- Phù hợp với hoàn cảnh và những gì người đọc quan sát được ở nhân vật Ích-chi-an, nên dễ tin và dễ tiếp nhận.
(Em nên trích một vài chi tiết cụ thể trong đoạn trích đã học để bài làm sinh động hơn nhé.)
Phần 2: VIẾT
Đề: Từ những gợi ý của nội dung đoạn trích, hãy viết đoạn văn (khoảng 5 – 7 câu) về chủ đề: Đại dương vẫy gọi.
Đoạn văn tham khảo:
Đại dương bao la luôn ẩn chứa sức hấp dẫn kì lạ, mời gọi con người khám phá những điều bí ẩn dưới làn nước sâu. Từ câu chuyện về Ích-chi-an, ta hiểu rằng thế giới của biển cả không chỉ kì diệu mà còn đầy thử thách. Mỗi rạn san hô, mỗi đàn cá hay mỗi loài sinh vật lạ đều là một phần của kho báu thiên nhiên cần được trân trọng. Tiếng gọi của đại dương cũng nhắc ta về trách nhiệm bảo vệ môi trường biển trước những đe dọa của ô nhiễm và khai thác quá mức. Là học sinh, em mong được góp sức nhỏ bé của mình để giữ gìn biển xanh, để đại dương mãi là người bạn lớn của con người. Bởi lẽ, khi ta lắng nghe và yêu thương biển cả, biển cũng sẽ trao lại cho ta sự sống và vẻ đẹp diệu kì.
Phần 3: NÓI VÀ NGHE
Đề: Phác thảo những ý chính cho bài nói về đề tài: Khai thác và bảo vệ tài nguyên biển.
Dàn ý gợi ý:
| Phần | Nội dung chính |
|---|---|
| Mở đầu | Giới thiệu vai trò quan trọng của biển và tài nguyên biển đối với đời sống con người. |
| Thân bài 1 | Các loại tài nguyên biển: hải sản, dầu khí, muối, du lịch, năng lượng (gió, sóng)... |
| Thân bài 2 | Thực trạng khai thác: nhiều nơi khai thác quá mức, đánh bắt tận diệt, ô nhiễm rác thải nhựa, tràn dầu... |
| Thân bài 3 | Giải pháp bảo vệ: khai thác hợp lý, cấm đánh bắt mùa sinh sản, xử lý rác thải, nâng cao ý thức cộng đồng... |
| Kết luận | Kêu gọi mọi người chung tay khai thác đi đôi với bảo vệ để phát triển bền vững. |
Câu 1 (Phiếu học tập số 2)
Đề: Văn bản trên ("Tự chịu trách nhiệm") thuộc loại văn bản gì?
- A. Văn bản thông tin
- B. Văn bản nghị luận
- C. Văn bản văn học
Đáp án: B. Văn bản nghị luận
Giải thích:
- Văn bản trình bày một quan điểm (luận điểm): ý thức tự chịu trách nhiệm là yếu tố quyết định thành – bại của con người.
- Người viết dùng lí lẽ và dẫn chứng để thuyết phục: so sánh người thành công với kẻ thất bại, trích câu của cổ nhân ("Tiên trách kỉ, hậu trách nhân"), lời dạy của Khổng Tử...
- Mục đích là bàn luận, thuyết phục người đọc về một vấn đề tư tưởng, đạo lí, đúng đặc trưng của văn bản nghị luận.
- Loại A (thông tin) chỉ cung cấp tri thức khách quan; loại C (văn học) thiên về hình tượng, cảm xúc, hư cấu, nên đều không phù hợp.
Phần câu hỏi của Phiếu học tập số 2 mới chỉ hiện một phần Câu 1 (chưa thấy đủ phương án D và các câu tiếp theo). Nếu em gửi tiếp trang sau, cô sẽ giải trọn vẹn nhé.