Giải Ngữ Văn 7 - Tập 1 trang 79
Lời giải chi tiết SGK Lớp 7 · Môn Ngữ Văn · Trang 79–80
Trang 78–79 chủ yếu là phần lý thuyết hướng dẫn về cách phân tích đặc điểm nhân vật trong truyện (các chi tiết miêu tả hành động, ngôn ngữ, nội tâm, mối quan hệ với nhân vật khác). Trang 79–80 có một bài tập thực hành yêu cầu học sinh hoàn thành bảng "Hồ sơ nhân vật" và lập dàn ý bài văn phân tích đặc điểm nhân vật.
Bài tập: Thực hành tìm ý cho bài văn phân tích đặc điểm nhân vật
Đề bài: Em hãy thực hành tìm ý cho bài văn phân tích đặc điểm của một nhân vật (tự chọn) trong văn bản Vừa nhắm mắt vừa mở cửa sổ hoặc Người thầy đầu tiên bằng việc hoàn thành bảng "Hồ sơ nhân vật" và lập dàn ý.
Cách 1 — Phân tích nhân vật "người bố" trong Vừa nhắm mắt vừa mở cửa sổ (Nguyễn Ngọc Thuần)
Bước 1: Hoàn thành bảng Hồ sơ nhân vật
Hồ sơ nhân vật: Người bố
| Cách miêu tả nhân vật | Chi tiết trong tác phẩm | Suy luận của em về nhân vật |
|---|---|---|
| Ngoại hình | Không được miêu tả trực tiếp nhiều về ngoại hình. | Tác giả tập trung vào hành động và tâm hồn hơn vẻ bề ngoài, cho thấy người bố giản dị, mộc mạc. |
| Hành động | Bố trồng vườn hoa, dạy con nhắm mắt nhận biết từng bông hoa bằng mùi hương; bố ít khi ăn ổi nhưng vì con mà ăn. | Người bố yêu thương con bằng cách kiên nhẫn dạy con cảm nhận thiên nhiên; trân trọng tình cảm người khác dành cho mình. |
| Ngôn ngữ | Bố nói nhẹ nhàng, hướng dẫn con: "Con hãy nhắm mắt lại..."; lời nói ít nhưng ấm áp. | Người bố điềm đạm, tinh tế, giáo dục con bằng tình yêu thương chứ không áp đặt. |
| Nội tâm | Không được miêu tả trực tiếp nội tâm bố (vì truyện kể qua ngôi "tôi" – đứa con). | Qua hành động, ta hiểu bố là người sâu sắc, giàu tình cảm, luôn muốn con lớn lên với tâm hồn đẹp. |
| Mối quan hệ với các nhân vật khác | Với con: kiên nhẫn, dịu dàng dạy con. Với thằng Tí: trân trọng, ăn ổi Tí mang cho dù ít khi ăn ổi. | Người bố sống chan hòa, biết quý trọng tấm lòng của mọi người xung quanh, kể cả trẻ nhỏ. |
| Lời người kể chuyện nhận xét trực tiếp về nhân vật | "Bố tôi ít khi nào ăn ổi, nhưng vì nó, bố ăn." | Người kể (đứa con) thể hiện sự ngưỡng mộ, yêu thương bố; cho thấy bố là người tinh tế, biết nghĩ cho người khác. |
Bước 2: Lập dàn ý
Mở bài:
- Giới thiệu truyện ngắn Vừa nhắm mắt vừa mở cửa sổ của Nguyễn Ngọc Thuần.
- Nêu ấn tượng chung: nhân vật người bố là hình mẫu người cha yêu thương con bằng cách giáo dục tâm hồn.
Thân bài:
- Ý 1: Người bố yêu thiên nhiên, trồng khu vườn hoa đẹp – đó cũng là cách bố tạo môi trường nuôi dưỡng tâm hồn con.
- Ý 2: Bố dạy con nhắm mắt nhận biết từng bông hoa – phương pháp giáo dục tinh tế, kiên nhẫn, giúp con rèn luyện các giác quan và biết yêu cái đẹp.
- Ý 3: Bố trân trọng tình cảm của người khác (ăn ổi thằng Tí mang cho dù không thích ăn ổi) – cho thấy bố là người sống tình nghĩa, biết quý trọng tấm lòng.
- Ý 4: Nghệ thuật xây dựng nhân vật: tác giả không miêu tả ngoại hình mà tập trung vào hành động, lời nói → nhân vật hiện lên tự nhiên, chân thực, gần gũi.
Kết bài:
- Nhân vật người bố để lại ấn tượng sâu sắc về một người cha giản dị mà giàu tình yêu thương.
- Qua nhân vật này, tác giả gửi gắm thông điệp: tình yêu thương trong gia đình chính là "món quà" lớn nhất.
Cách 2 — Phân tích nhân vật thầy Đuy-sen trong Người thầy đầu tiên (Trin-ghi-dơ Ai-tơ-ma-tốp)
Bước 1: Hoàn thành bảng Hồ sơ nhân vật
Hồ sơ nhân vật: Thầy Đuy-sen
| Cách miêu tả nhân vật | Chi tiết trong tác phẩm | Suy luận của em về nhân vật |
|---|---|---|
| Ngoại hình | Không miêu tả chi tiết ngoại hình; chỉ biết thầy là người trẻ tuổi. | Tác giả muốn nhấn mạnh phẩm chất bên trong hơn vẻ ngoài. |
| Hành động | Thầy tự tay sửa sang ngôi trường cũ (đắp lò sưởi, bắc ống khói); động viên các em nhỏ đến trường. | Thầy là người tận tụy, không ngại khó khăn, hết lòng vì học trò. |
| Ngôn ngữ | "Những cái bao kia to hơn cả người các em đấy. Các em ghé vào đây xem là hay lắm, các em chả sẽ học tập ở đây là gì?" | Lời nói vui vẻ, gần gũi, khích lệ; thầy biết cách tạo hứng thú cho trẻ nhỏ. |
| Nội tâm | "Đuy-sen hiểu rằng chúng tôi im lặng vì bẽn lẽn nên nháy mắt động viên." | Thầy tinh tế, thấu hiểu tâm lý trẻ em, biết cách khơi gợi sự tự tin. |
| Mối quan hệ với các nhân vật khác | Với học trò: yêu thương, kiên nhẫn, coi các em như người lớn. | Thầy tôn trọng học trò, xây dựng mối quan hệ bình đẳng, ấm áp. |
| Lời người kể chuyện nhận xét trực tiếp về nhân vật | Người kể nhớ lại thầy với sự biết ơn, trân trọng sâu sắc. | Thầy Đuy-sen có ảnh hưởng lớn đến cuộc đời học trò, là người thầy đáng kính. |
Bước 2: Lập dàn ý
Mở bài:
- Giới thiệu tác phẩm Người thầy đầu tiên của Ai-tơ-ma-tốp.
- Ấn tượng chung: thầy Đuy-sen là hình mẫu người thầy tận tụy, giàu lòng yêu thương.
Thân bài:
- Ý 1: Thầy Đuy-sen tự tay sửa sang trường học trong điều kiện thiếu thốn → tinh thần trách nhiệm, không ngại gian khổ.
- Ý 2: Lời nói của thầy vui vẻ, gần gũi, biết cách động viên trẻ nhỏ → thầy hiểu tâm lý học trò, có phương pháp giáo dục khéo léo.
- Ý 3: Thầy tinh tế nhận ra sự bẽn lẽn của các em và chủ động khích lệ → tấm lòng nhân hậu, kiên nhẫn.
- Ý 4: Nghệ thuật: nhân vật được khắc họa qua hành động, lời nói và cái nhìn hồi tưởng đầy biết ơn của người kể chuyện → tạo ấn tượng sâu sắc, cảm động.
Kết bài:
- Thầy Đuy-sen là biểu tượng đẹp về người thầy giáo tận tâm.
- Nhân vật gợi cho em lòng biết ơn với những người thầy, người cô trong cuộc sống.
🎯 Ghi nhớ: Khi phân tích đặc điểm nhân vật, em cần chú ý 6 phương diện: ngoại hình, hành động, ngôn ngữ, nội tâm, mối quan hệ với nhân vật khác, và lời nhận xét của người kể chuyện. Luôn lấy dẫn chứng cụ thể từ tác phẩm rồi mới đưa ra nhận xét, suy luận của mình.
💡 Mẹo nhớ: Nhớ 6 cách miêu tả nhân vật bằng câu: "Ngoại Hành Ngôn Nội – Quan hệ – Kể" (Ngoại hình – Hành động – Ngôn ngữ – Nội tâm – Quan hệ – Lời người kể).
📝 Bài văn mẫu
Đề bài: Em hãy thực hành tìm ý cho bài văn phân tích đặc điểm của một nhân vật (tự chọn) trong văn bản Vừa nhắm mắt vừa mở cửa sổ hoặc Người thầy đầu tiên bằng việc hoàn thành bảng "Hồ sơ nhân vật" và lập dàn ý.
Bài mẫu 1 — Nam sinh kể chuyện
BÀI TẬP LÀM VĂN: PHÂN TÍCH NHÂN VẬT CẬU BÉ TRONG "VỪA NHẮM MẮT VỪA MỞ CỬA SỔ"
I. HỒ SƠ NHÂN VẬT
| Hạng mục | Nội dung |
|---|---|
| Tên nhân vật | Cậu bé - nhân vật "tôi" |
| Tác phẩm | Vừa nhắm mắt vừa mở cửa sổ (Nguyễn Ngọc Thuần) |
| Vai trò | Nhân vật chính, người kể chuyện |
| Đặc điểm nổi bật | Tưởng tượng phong phú, tò mò, nhạy cảm, giàu tình cảm |
| Hoàn cảnh | Sống trong căn nhà có cửa sổ nhìn ra thế giới bên ngoài |
II. DÀN Ý
1. Mở bài: Giới thiệu tác phẩm và nhân vật cậu bé.
2. Thân bài:
- Cậu bé có thế giới tưởng tượng cực kỳ phong phú (nhắm mắt lại là thấy cả vũ trụ).
- Cậu bé tò mò, ham khám phá thế giới xung quanh qua ô cửa sổ.
- Cậu bé nhạy cảm, giàu tình cảm yêu thương (với mẹ, với mọi người).
- Nghệ thuật xây dựng nhân vật: qua ngôi kể thứ nhất, giọng văn hồn nhiên, trong trẻo.
3. Khẳng định: Nhân vật cậu bé để lại ấn tượng sâu sắc về cách nhìn thế giới bằng cả trái tim.
III. BÀI VĂN HOÀN CHỈNH
Chả giấu gì, lần đầu đọc "Vừa nhắm mắt vừa mở cửa sổ" của Nguyễn Ngọc Thuần, mình cứ tưởng là sách hướng dẫn... mở cửa. Tự dưng thấy xấu hổ ghê. Nhưng mà đọc xong thì mình mê đứ đừ cái cậu bé kể chuyện trong đó. Cậu ta giống mình ở khoản hay mơ mộng, nhưng mà khác mình ở chỗ cậu ấy mơ mộng kiểu... nghệ sĩ hơn nhiều.
Điều đầu tiên khiến mình ấn tượng ở cậu bé này là trí tưởng tượng siêu bá đạo. Cậu ấy nhắm mắt lại là thấy cả thế giới. Mình nhắm mắt lại chỉ thấy... tối thui, thỉnh thoảng sao bay đầy đầu vì trưa nắng đi đá bóng. Nhưng cậu bé trong truyện thì khác. Cậu nhắm mắt lại, thấy trời đất bao la, thấy những điều mà người lớn bình thường không bao giờ nhìn thấy. Cái cách cậu ấy "nhắm mắt mà mở cửa sổ" - tức là dùng tưởng tượng để mở ra một thế giới rộng lớn hơn cái ô cửa bé tẹo trước mặt - khiến mình đọc mà cứ phải dừng lại, nghĩ ngợi mãi. Hóa ra nhìn thế giới không nhất thiết phải bằng mắt, mà có thể bằng cả trái tim.
Thứ hai, cậu bé này tò mò kinh khủng. Cậu ngó ra cửa sổ, quan sát đủ thứ trên đời. Con kiến bò trên bậu cửa, đám mây trôi trên trời, ánh nắng chiếu vào góc tường - cái gì cậu cũng để ý. Mình thì đôi khi mẹ gọi năm lần chưa nghe thấy vì mải chơi game, nhưng cậu bé ấy thì chỉ cần một làn gió thổi qua cũng đủ để cậu ấy nghĩ ra cả một câu chuyện dài. Sự tò mò của cậu không phải kiểu tọc mạch, mà là kiểu ham hiểu biết, muốn chạm vào thế giới xung quanh.
Và điều mình thích nhất ở cậu bé là cậu ấy rất giàu tình cảm. Cậu yêu mẹ, yêu cuộc sống, yêu cả những điều nhỏ nhặt mà người ta thường bỏ qua. Đọc những đoạn cậu bé tả mẹ, tả cuộc sống quanh mình, mình thấy tim mình nó mềm đi hẳn. Bình thường mình là đứa con trai nhạy cảm kiểu... giấu biệt, nhưng mà đọc truyện này thì phải công nhận là cậu bé biết cách làm cho người ta thấy thương, thấy gần gũi.
Về nghệ thuật, nhà văn Nguyễn Ngọc Thuần xây dựng nhân vật bằng ngôi kể thứ nhất. Nhờ thế mà mình được nghe trực tiếp tiếng lòng của cậu bé, được đi vào thế giới nội tâm phong phú của cậu ấy. Giọng văn thì hồn nhiên, trong trẻo, đọc như thể cậu bé đang ngồi cạnh mình kể chuyện vậy. Không hoa mỹ, không sáo rỗng, cứ tự nhiên như nước chảy.
Nói thật, đọc xong "Vừa nhắm mắt vừa mở cửa sổ", mình có một thói quen mới. Thỉnh thoảng tối trước khi ngủ, mình nhắm mắt lại và thử... mở cửa sổ trong đầu. Chưa được như cậu bé trong truyện đâu, nhưng mà mình tin là ai cũng có một ô cửa sổ riêng, chỉ cần chịu nhắm mắt lại là sẽ thấy.
(Tác giả: Bạn nam lớp 7, chuyên gia mơ mộng hạng hai, sau cậu bé trong truyện)
Bài mẫu 2 — Nữ sinh trữ tình
Hồ sơ nhân vật & Dàn ý: Nhân vật An trong "Vừa nhắm mắt vừa mở cửa sổ"
I. Bảng Hồ sơ nhân vật
Nhân vật: An
Tác phẩm: "Vừa nhắm mắt vừa mở cửa sổ" (Nguyễn Ngọc Thuần)
Vai trò: Nhân vật chính, người kể chuyện
Ngoại hình:
- Cô bé 12-13 tuổi
- Mắt to, hay nhìn cuộc đời bằng đôi mắt tò mò
- Có vẻ ngoài bình thường nhưng nội tâm phức tạp
Tính cách:
- Sâu sắc, nhạy cảm - biết quan sát những điều nhỏ nhặt trong cuộc sống
- Có lúc ích kỷ, trẻ con - giận hờn, ghen tị với em gái
- Biết tự vấn bản thân - nhận ra lỗi lầm và muốn sửa chữa
- Yêu thương gia đình, dù cách thể hiện vụng về
Câu nói tiêu biểu:
- "Tôi ghét cái Lan ghê gớm"
- "Mẹ ơi, con xin lỗi"
Sự thay đổi:
Từ ích kỷ → biết quan tâm; từ giận dỗi → biết tha thứ; từ trẻ con → dần trưởng thành
II. Dàn ý chi tiết
1. Mở bài:
Giới thiệu nhân vật An và hoàn cảnh đặc biệt của cô bé - sống trong gia đình nghèo, phải nhường nhịn em gái từ nhỏ. Nêu cảm nhận chung: An là cô bé phức tạp nhưng rất thật.
2. Thân bài:
a. An - cô bé có nội tâm sâu sắc
- Biết quan sát cuộc sống xung quanh: những con kiến, ánh nắng qua cửa sổ
- Có suy nghĩ riêng về công bằng, về tình yêu thương
- Nhưng đôi khi suy nghĩ ấy lại quá nhạy cảm, khiến cô bé buồn phiền
b. An - cô bé ích kỷ và ghen tị với em
- Luôn cảm thấy mình thiệt thòi hơn em gái
- Ghét việc phải nhường nhịn, san sẻ
- Có lúc ước "giá như mình là con một"
c. An - cô bé biết nhận ra sai lầm
- Khi em bị ốm, An thấy hối hận
- Nhớ lại những lần mình ích kỷ
- Bắt đầu hiểu rằng yêu thương không phải là tính toán
d. An - cô bé đang lớn lên
- Biết quan tâm đến cảm xúc của mẹ
- Học cách chia sẻ, thay vì chỉ đòi hỏi
- Dù vẫn vụng về, nhưng đã biết mở cửa sổ để nhìn cuộc đời bằng trái tim rộng mở hơn
3. Kết bài:
Nhân vật An để lại ấn tượng vì sự chân thật - không hoàn hảo, nhưng biết sửa sai. Qua cô bé, ta hiểu rằng trưởng thành là quá trình nhận ra mình ích kỷ và học cách yêu thương đúng nghĩa.
III. Bài viết hoàn chỉnh
Nhân vật An trong "Vừa nhắm mắt vừa mở cửa sổ" là cô bé khiến em suy nghĩ nhiều nhất. Không phải vì An giỏi giang hay đặc biệt, mà vì An rất... thật. Giống như chính em lúc giận em gái vậy.
An 12-13 tuổi, sống trong gia đình nghèo. Từ nhỏ, cô bé đã quen nhường nhịn em mọi thứ. Cái Lan được phần hơn, còn An luôn phải "chịu thiệt". Có lần, em đọc mà thấy thương An ghê. Vì em hiểu cảm giác ấy - cảm giác mình không được công bằng.
Nhưng An không phải cô bé hoàn hảo. Cô bé ích kỷ lắm! Khi ghen tị với em, An ước "giá mình là con một". Khi giận, An ghét cái Lan "ghê gớm". Những suy nghĩ ấy thật quá, khiến em giật mình. Hóa ra không chỉ em mới có lúc ích kỷ như vậy.
Điều khiến em thích nhất ở An là cô bé biết tự vấn. Khi em ốm, An thấy hối hận. Cô bé nhớ lại những lần mình giận dỗi vô cớ, nhớ lại ánh mắt mẹ buồn. An bắt đầu hiểu: yêu thương không phải là tính toán hơn thua. Đôi khi, nó là sự nhường nhịn tự nguyện, là thấy vui khi em được hạnh phúc.
Có một chi tiết em rất thích: An hay nhìn ra cửa sổ. Ban đầu, cô bé "nhắm mắt" vì không muốn thấy thế giới. Nhưng dần dần, An "mở cửa sổ" thật - mở lòng để đón nhận yêu thương. Hình ảnh ấy đẹp quá!
Nhân vật An không dạy em bài học lớn lao gì. Nhưng qua cô bé, em hiểu: ai cũng có lúc ích kỷ, có lúc giận hờn. Quan trọng là mình có nhận ra và sửa đổi hay không. An dạy em rằng trưởng thành không phải là hết trẻ con, mà là biết quan tâm đến người khác nhiều hơn một chút.
Em thích nhân vật An vì cô bé rất đời. Không đạo đức giả, không hoàn hảo. Chỉ là một cô bé đang lớn lên, đang học cách yêu thương - đôi khi vụng về, nhưng chân thành.
Bài mẫu 3 — Kể chuyện bất ngờ
Bài làm:
Hôm nay trời mưa lớt lớt. Con bé em họ sang nhà tôi, dúi vào tay cuốn sách cũ bìa đã ngả vàng. “Chị ơi, cho em mượn bút màu, em tô lại hình bìa cho đẹp!”. Tôi giật lại. Không phải vì tiếc. Mà vì bìa sách ấy ghi dòng chữ “Người thầy đầu tiên” – quyển tôi được tặng giải học sinh giỏi năm lớp 5.
Mở ra, trang nào cũng ghi chép chi chít. Tôi bỗng nhớ thầy. Không phải thầy Đuy-sép trong sách, mà là thầy Toàn, dạy tôi năm lớp 3. Thầy cũng gầy, cũng đeo kính, và cũng… khắc nghiệt y chang.
Hồi ấy, tôi ghét thầy kinh khủng. Thầy bắt chép phạt những ai viết sai chính tả. Có lần tôi viết sai từ “tủ kính” thành “tủ kiếng”, thầy bắt chép đúng 100 lần. Tay tôi mỏi nhừ, nước mắt ròng ròng. Tôi nghĩ thầy ác, chỉ muốn tôi khổ. Giống hệt cô An-tu-nai trong sách, chắc hẳn cũng từng ghét thầy Đuy-sép khi bị bắt đi hái táo, hay bị phạt vì không thuộc bài.
Nhưng rồi có chuyện xảy ra.
Đợt đó, tôi bị ốm nặng, nghỉ học gần cả tuần. Mẹ lo lắng vì tôi lỡ mất nhiều bài. Tối hôm ấy, có tiếng gõ cửa. Thầy Toàn đứng ngoài hiên, áo mưa ướt sũng, tay xách cái cặp da đã sờn. Thầy vào nhà, không nói nhiều, chỉ bảo: “Em mở vở ra, thầy giảng lại bài cho”.
Tôi sững sờ. Nhà tôi ở tận xóm ngoài, đường đất lầy lội, tối om. Thầy phải đi xe đạp, chòng chành gần 3 cây số. Suốt hơn một tiếng đồng hồ, thầy kiên nhẫn giảng từng phép tính, từng dòng văn. Giọng thầy khàn khàn, thỉnh thoảng ho sù sụ. Tôi bặm chặt môi. Không phải vì buồn, mà vì cảm giác gì đó nghẹn ứ ở cổ.
Hóa ra, sự “khắc nghiệt” mà tôi ghét bỏ ấy, lại là vỏ bọc cho một trái tim ấm nóng. Thầy bắt chép phạt, là để tôi nhớ bài, không lặp lại sai lầm. Thầy nghiêm khắc, là vì thầy tin tôi làm được hơn thế. Cũng như thầy Đuy-sép trong sách, đằng sau vẻ ngoài khó tính, là một người thầy sẵn sàng hy sinh tất cả để học trò được học chữ, được mở mắt nhìn ra thế giới.
Lật sang trang sách, tôi đọc lại đoạn miêu tả thầy Đuy-sép: “Thầy ốm như que diêm”. Ừ, thầy Toàn cũng gầy. Nhưng ngày ấy tôi đâu để ý. Tôi chỉ để ý đến cái thước kẻ gõ lên bàn, đến những dòng chữ phạt mỏi tay. Giờ lớn lên một chút, tôi mới hiểu. Có những con người, tình thương của họ không nằm ở những cái ôm hay lời ngọt ngào. Nó nằm ở sự bền bỉ, ở những lần đạp xe trong đêm mưa, ở những lần kiên quyết bắt đứa học trò ngang bướng phải viết cho đúng.
Thầy Đuy-sép là “Người thầy đầu tiên” của An-tu-nai. Thầy Toàn, cũng là “người thầy đầu tiên” của tôi – người đầu tiên dạy tôi rằng: sự nghiêm khắc, đôi khi chính là một dạng của tình thương lớn lao.
Tôi gấp sách lại, khẽ vuốt bìa. Không tô màu nữa. Những dòng ghi chú của tôi ngày xưa, giờ đọc lại, bỗng trở nên thật quý giá. Giá mà ngày đó, tôi hiểu thầy sớm hơn một chút.
Bài mẫu 4 — Trữ tình giàu hình ảnh
Người gieo hạt dưới nắng trưa
Tôi biết thầy qua trang sách đã ngả màu, nhưng hình ảnh thầy Đuy-sen trong “Người thầy đầu tiên” cứ lớn dần trong tôi, như một cây non lớn lên giữa đất sỏi.
Thầy là người thầy đầu tiên của làng Cuốc-sơ heo hút. Không phải thầy giáo từ thành phố về, mà chính là người con của mảnh đất ấy, quay lại gieo hạt cho quê hương. Thầy đến với lũ trẻ bằng đôi giày rách, chiếc áo đẫm mồ hôi, nhưng trong túi lúc nào cũng mang theo cuốn sách – báu vật duy nhất của thầy.
Điều tôi nhớ nhất ở thầy là ánh mắt. Ánh mắt thầy khi nhìn A-đu-sen, cô bé mồ côi đang chui trong hốc tường trốn học, không phải là giận dữ, mà là thương xót. Tôi hình dung thầy quỳ xuống, ngang tầm mắt cô bé, giọng nói nhẹ như gió thoảng: “Đi học đi con.” Chỉ ba chữ đơn giản ấy, nhưng chứa cả một trời cảm xúc. Đó là sự kiên nhẫn của người nông dân đang chờ đợi mầm non nhú lên từ đất khô.
Thầy Đuy-sen không dạy chữ bằng roi vọt. Thầy dạy bằng cả trái tim. Thầy kể cho lũ trẻ nghe về thế giới ngoài kia, về những thành phố lộng lẫy, về tri thức mênh mông. Mắt thầy sáng lên khi nói về sách vở, như thể thầy đang mở ra trước mắt bọn trẻ cả một chân trời mới. Có lần thầy nhịn ăn, nhịn mặc để mua được cuốn sách rách bìa. Khi lũ trẻ xúm lại xem, thầy nâng niu từng trang sách như nâng niu một đứa trẻ sơ sinh.
Đặc biệt nhất là khi thầy bảo vệ A-đu-sen khỏi người chú tàn nhẫn. Thầy đứng đó, gầy guộc nhưng kiên quyết, chắn giữa cô bé và roi đòn. Tôi tưởng tượng thầy run lên vì tức giận, nhưng giọng vẫn bình thản: “Đừng đánh cháu!” Lúc ấy, thầy không chỉ là thầy giáo – thầy là một người cha, một người anh, một pháo đài che chở cho đứa trẻ mồ côi tội nghiệp.
Thầy Đuy-sen như người nông dân cặm cụi gieo hạt trên cánh đồng cằn cỗi. Những hạt giống thầy gieo là niềm tin, là hy vọng, là tình yêu thương. Có những hạt nảy mầm ngay, có những hạt phải chờ đợi lâu. Nhưng thầy không nản lòng. Ngày ngày thầy vẫn đến, vẫn dạy, vẫn chở che.
Tôi cứ nghĩ mãi về hình ảnh thầy đứng dưới nắng trưa, mồ hôi nhễ nhại, nhưng miệng vẫn cười khi nghe lũ trẻ đọc vần. Nụ cười ấy sáng hơn cả nắng, ấm hơn cả lửa. Nụ cười của người đã hiến dâng cả cuộc đời cho sự nghiệp gieo chữ.
Giờ đây, khi gấp trang sách lại, tôi vẫn thấy thầy Đuy-sen đâu đây. Có lẽ thầy đang ở trong mỗi trang sách, trong mỗi ánh mắt trẻ thơ háo hức học chữ, trong mỗi trái tim biết ơn. Thầy là minh chứng cho một điều giản dị: những gì xuất phát từ trái tim sẽ đi vào trái tim. Và người thầy đầu tiên ấy, đã gieo vào lòng tôi một tình yêu lớn lao với những người thầy lặng lẽ cống hiến.