Giải Ngữ Văn 7 - Tập 1 trang 99

Tóm tắt lý thuyết

Phần này thuộc bài học về văn bản nghị luận văn học (bình thơ). Bài viết của Vũ Quần Phương bình bài thơ "Đường núi" của Nguyễn Đình Thi. Sau đó chuyển sang phần Viết: viết bài văn biểu cảm về con người hoặc sự việc.

Yêu cầu của bài văn biểu cảm về con người hoặc sự việc:

• Giới thiệu được đối tượng biểu cảm và nêu ấn tượng ban đầu.
• Nêu được những đặc điểm nổi bật để lại tình cảm, ấn tượng sâu đậm.
• Thể hiện được tình cảm, suy nghĩ với đối tượng.
• Sử dụng ngôn ngữ sinh động, giàu cảm xúc.

---

Bài 1: Cảm nhận về bài thơ trước và sau khi đọc bài bình

Đề: Nêu cảm nhận chung của em về bài thơ "Đường núi" trước và sau khi đọc bài viết của Vũ Quần Phương.

Gợi ý trả lời:

• Trước khi đọc bài bình: Khi mới đọc "Đường núi", em chỉ cảm nhận được vẻ đẹp bề ngoài của bức tranh thiên nhiên vùng núi lúc chiều tối: con đường, nương lúa, bóng tre, ánh lửa, tiếng suối… Em thấy bài thơ đẹp, gợi cảm nhưng chưa thật sự hiểu hết những tình cảm, dụng ý sâu xa mà tác giả gửi gắm.

• Sau khi đọc bài bình của Vũ Quần Phương: Em hiểu sâu sắc hơn nhiều. Em nhận ra đằng sau bức tranh phong cảnh là tình yêu tha thiết của tác giả với quê hương, đất nước, là "luồng không khí thân yêu trong trẻo run rẩy" lan tỏa khắp bài thơ. Bài bình giúp em phát hiện được những vẻ đẹp tinh tế mà trước đó em chưa nhìn ra, khiến bài thơ trở nên có hồn và đáng yêu hơn.

Lý do: Bài bình thơ đóng vai trò như một người dẫn đường, mở rộng và làm phong phú thêm cách hiểu của người đọc về tác phẩm.

Bài 2: Ấn tượng của bài bình thơ

Đề: Bài bình thơ gây được ấn tượng như thế nào đối với em? Câu nào, ý nào trong đó khiến em phải suy nghĩ sâu hơn về bài thơ đã đọc?

Gợi ý trả lời:

• Ấn tượng chung: Bài bình thơ gây ấn tượng mạnh bởi cách cảm nhận tinh tế, sâu sắc và giàu cảm xúc. Tác giả không chỉ phân tích câu chữ mà còn lắng nghe được "nhịp điệu", "luồng không khí" ẩn sau bài thơ. Lời văn nhẹ nhàng, đầy yêu thương, khiến người đọc bị cuốn theo.

• Câu/ý khiến em suy nghĩ sâu hơn: Câu "Cái tài của Nguyễn Đình Thi ở bài thơ này là tạo được một luồng không khí thân yêu trong trẻo run rẩy phủ lấy phong cảnh. Phong cảnh bỗng mang vị tâm hồn của tác giả." Câu này khiến em hiểu rằng phong cảnh trong thơ không chỉ là cảnh vật thuần túy mà còn thấm đẫm tình cảm, tâm hồn của người viết.

Bài 3: Sự đồng cảm của người bình thơ

Đề: Người bình thơ đã thể hiện sự đồng cảm của mình với bài thơ như thế nào? Theo em, sự đồng cảm này có ý nghĩa gì?

Gợi ý trả lời:

• Cách thể hiện sự đồng cảm:
• Người bình thơ cảm nhận được tình yêu quê hương đất nước tha thiết ẩn trong từng hình ảnh, nhịp điệu.
• Tác giả dùng những lời lẽ trìu mến, nâng niu để nói về bài thơ, như thể đang sống cùng cảm xúc của Nguyễn Đình Thi.
• Người bình thơ phát hiện ra những vẻ đẹp tinh tế mà chỉ người thật sự yêu và hiểu thơ mới thấy được.

• Ý nghĩa của sự đồng cảm:
• Cho thấy người bình thơ là người tri âm, tri kỉ với tác giả.
• Giúp người đọc tiếp cận bài thơ một cách sâu sắc, đầy đủ hơn.
• Khẳng định giá trị của bài thơ và lan tỏa tình yêu thơ ca đến mọi người.

Bài 4: Lý giải nhận định của Vũ Quần Phương

Đề: Theo em, vì sao Vũ Quần Phương lại khẳng định: "Cái tài của Nguyễn Đình Thi ở bài thơ này là tạo được một luồng không khí thân yêu trong trẻo run rẩy phủ lấy phong cảnh. Phong cảnh bỗng mang vị tâm hồn của tác giả."?

Gợi ý trả lời:

Vũ Quần Phương khẳng định như vậy vì:

• Trong bài thơ "Đường núi", Nguyễn Đình Thi không chỉ tả cảnh mà còn gửi gắm vào đó tình yêu thiết tha với quê hương, đất nước. Cảnh vật hiện lên không khô khan mà ấm áp, gần gũi, "thân yêu".

• Cách dùng từ ngữ, hình ảnh, nhịp điệu của bài thơ tạo nên một cảm giác xúc động, rung động ("run rẩy", "trong trẻo") như chính nhịp đập trái tim tác giả.

• Nhờ tình cảm chân thành ấy mà phong cảnh thiên nhiên trở nên có hồn, mang "vị tâm hồn của tác giả" — nghĩa là cảnh vật được nhìn qua đôi mắt và trái tim đầy yêu thương của nhà thơ.

Đây chính là cái tài của một nhà thơ: biến cảnh vật vô tri thành nơi chứa đựng tình cảm, tâm hồn con người.

Bài 5: Bổ sung cho bài viết

Đề: Nếu được phép bổ sung cho bài viết của Vũ Quần Phương, em sẽ bổ sung những gì?

Gợi ý trả lời (em có thể chọn ý phù hợp với cảm nhận riêng):

• Phân tích kĩ hơn về nghệ thuật của bài thơ: cách gieo vần, nhịp điệu, biện pháp tu từ (ẩn dụ, nhân hóa…) để làm rõ vì sao bài thơ giàu sức gợi.
• Bổ sung cảm nhận về một số hình ảnh tiêu biểu mà bài bình chưa nói đến, ví dụ hình ảnh ánh lửa, tiếng suối, bóng tre.
• Liên hệ với hoàn cảnh sáng tác và phong cách thơ Nguyễn Đình Thi để người đọc hiểu sâu hơn về tác giả.
• Nêu thêm cảm xúc, suy nghĩ của bản thân người bình về thông điệp bài thơ gửi gắm.

Lưu ý: Đây là câu hỏi mở, em nên trình bày theo suy nghĩ và cảm nhận thật của mình.

---

Phần Viết: Phân tích bài văn tham khảo "Người phụ nữ hết lòng làm thiện nguyện" (trang 99)

Đây là bài văn mẫu giúp em học cách viết bài văn biểu cảm về con người. Em cần chú ý cách bài viết bám sát bốn yêu cầu (xem các ô ghi chú màu xanh bên cạnh):

Bài học rút ra: Khi viết bài văn biểu cảm về con người, em cần chọn một người để lại ấn tượng sâu sắc, kể những chi tiết, việc làm tiêu biểu của họ, và quan trọng nhất là bày tỏ tình cảm chân thành của mình.

---

Một lưu ý nhỏ: em nói trang 99–100 nhưng hai ảnh gửi lên là trang 98 và 99. Nếu em có ảnh trang 100, gửi thêm để cô giải tiếp phần thực hành viết nhé!