Giải Ngữ Văn 7 - Tập 1 trang 107
Lời giải chi tiết SGK Lớp 7 · Môn Ngữ Văn · Trang 107–108
Tóm tắt Tri thức ngữ văn (trang 106)
Đây là phần lý thuyết quan trọng mở đầu bài học, em cần nắm chắc:
| Khái niệm | Đặc điểm cốt lõi |
|---|---|
| Tuỳ bút | Thể loại văn xuôi thuộc loại hình kí. Điểm tựa là cái tôi tác giả. Thiên về trữ tình, có thể kết hợp suy tưởng, triết lí, chính luận. Bố cục tự do, không nhất thiết có cốt truyện hay nhân vật. Ngôn từ giàu hình ảnh, giàu chất thơ. |
| Tản văn | Văn xuôi ngắn gọn, hàm súc. Dựa vào vài nét chấm phá về đời sống để thể hiện tâm trạng, suy nghĩ. Kết hợp tự sự, trữ tình, nghị luận, miêu tả. Ngôn từ gần gũi như lời chuyện trò, tâm sự. |
| Văn bản tường trình | Loại văn bản thông tin theo thể thức riêng, trình bày về một vụ việc cần xem xét, giải quyết. Người viết là người liên quan, có trách nhiệm cung cấp thông tin xác thực. |
| Ngôn ngữ vùng miền (phương ngữ) | Biến thể theo địa phương của một ngôn ngữ, thể hiện qua ngữ âm và từ vựng. Ví dụ: cá quả/lợn/ngã (Bắc) – cá tràu/heo/bổ (Trung) – cá lóc/heo/té (Nam). |
Ba văn bản đọc của bài này:
- Tháng Giêng, mơ về trăng non rét ngọt – Vũ Bằng
- Chuyện cơm hến – Hoàng Phủ Ngọc Tường
- Hội lồng tồng – Trần Quốc Vượng, Lê Văn Hảo, Dương Tất Từ
Bài 1: Trả lời câu hỏi phần "Trước khi đọc"
Đây là những câu hỏi gợi mở, em hãy trả lời theo trải nghiệm của bản thân. Cô gợi ý một mẫu trả lời:
Đề câu 1: Em biết những bài hát hay bức tranh, bức ảnh nào về mùa xuân? Hãy chia sẻ cùng các bạn.
Gợi ý trả lời:
- Một số bài hát quen thuộc về mùa xuân: "Mùa xuân ơi" (Nguyễn Ngọc Thiện), "Xuân đã về", "Điệp khúc mùa xuân", "Lắng nghe mùa xuân về"...
- Về tranh, ảnh: tranh dân gian Đông Hồ "Vinh hoa – Phú quý", các bức ảnh chợ hoa Tết, hoa đào miền Bắc, hoa mai miền Nam, cảnh gói bánh chưng ngày Tết...
Em hãy chọn tác phẩm mình thực sự biết và nói cảm nhận thật của mình nhé.
Đề câu 2: Em thích nhất điều gì ở mùa xuân?
Gợi ý trả lời:
- Thời tiết ấm áp, dễ chịu, cây cối đâm chồi nảy lộc.
- Không khí Tết sum vầy, được nghỉ học, đoàn tụ gia đình, nhận lì xì.
- Cảnh sắc tươi đẹp: hoa đào, hoa mai khoe sắc, mưa xuân lất phất.
Em nên viết theo cảm xúc thật của riêng mình, vì đây là câu hỏi mở.
Bài 2: Tìm hiểu phần đầu văn bản "Tháng Giêng, mơ về trăng non rét ngọt"
Phần đầu văn bản (trang 107) là đoạn mở đầu bộc lộ tình yêu mùa xuân. Cô tóm tắt nội dung và giải nghĩa các từ khó để em đọc hiểu:
Nội dung chính đoạn đầu:
- Tác giả khẳng định ai cũng yêu mến mùa xuân, nhất là tháng Giêng – tháng đầu của mùa xuân. Đó là tình cảm tự nhiên, không gì cưỡng lại được.
- Tác giả dùng hàng loạt hình ảnh so sánh để chứng minh: "non đừng thương nước, bướm đừng thương hoa, trăng đừng thương gió" – những điều gắn bó tự nhiên không thể tách rời.
- Riêng tác giả yêu nhất mùa xuân Bắc Việt, mùa xuân Hà Nội với những nét đặc trưng: mưa riêu riêu, gió lành lạnh, tiếng nhạn, tiếng trống chèo, câu hát huê tình.
Giải nghĩa từ khó (chú thích cuối trang):
| Từ | Nghĩa |
|---|---|
| Non | Núi (thường trong từ ghép: núi non, non sông, non nước...) |
| Còn son | Còn trẻ, chưa có con cái |
| Đôi mày ai như trăng mới in ngần | Đôi lông mày cong, đẹp như ngấn trăng non đầu tháng – lấy ý từ câu thơ Truyện Kiều của Nguyễn Du |
| Mưa riêu riêu | Mưa phùn, hạt nhỏ, đều, kéo dài |
| Huê tình | Tình yêu trai gái |
Trả lời ô "Kết nối": Có phải "ai cũng chuộng mùa xuân" không?
Gợi ý: Theo tác giả thì đúng vậy. Ông cho rằng yêu mùa xuân là tình cảm tự nhiên của con người, giống như "non thương nước, bướm thương hoa, trăng thương gió". Cách nói khẳng định, lặp cấu trúc giúp thuyết phục người đọc rằng tình yêu mùa xuân là quy luật tự nhiên của lòng người.
Trả lời ô "Hình dung":
- Những loài cây sắp trổ lá, đơm hoa vào mùa xuân: cây mai, cây đào, cây mận (trong văn bản nhắc tới "cảnh mai, gốc đào, chồi mận").
- Không gian đặc trưng của mùa xuân miền Bắc: mưa riêu riêu, gió lành lạnh, tiếng nhạn kêu trong đêm xanh, tiếng trống chèo từ thôn xóm xa, câu hát huê tình của cô gái đẹp.
Nghệ thuật nổi bật của đoạn:
- Giọng văn trữ tình, tha thiết, giàu cảm xúc – đậm chất tuỳ bút.
- Sử dụng điệp ngữ, liệt kê, câu hỏi tu từ và hình ảnh giàu chất thơ.
Em muốn cô giải tiếp phần sau của văn bản hoặc các câu hỏi "Sau khi đọc" thì gửi cô ảnh trang 108 và các trang tiếp theo nhé.