Giải Ngữ Văn 7 - Tập 1 trang 109
Lời giải chi tiết SGK Lớp 7 · Môn Ngữ Văn · Trang 109–110
Dưới đây cô giải đáp đầy đủ những phần có yêu cầu trên hai trang này: các ô Theo dõi, Hình dung (câu hỏi trong khi đọc) và tóm tắt phần giới thiệu Sau khi đọc.
PHẦN CÂU HỎI TRONG KHI ĐỌC
Câu 1 (Ô Theo dõi – trang 108)
Đề bài: Chú ý những cảm giác của tác giả trong mùa xuân.
Cách giải
Em đọc kĩ các đoạn văn rồi nhặt ra những từ ngữ tả cảm giác. Tác giả Vũ Bằng diễn tả cảm xúc rất mạnh và rất tinh tế khi mùa xuân về:
- Cảm giác say sưa, ngây ngất: "không cần uống rượu mạnh cũng nghe như lòng mình say sưa một cái gì đó – có lẽ là sự sống". Mùa xuân khiến tác giả như say mà không cần rượu.
- Cảm giác sôi nổi, rạo rực đến mức "muốn phát điên": "cái mùa xuân thần thánh của tôi nó làm cho người ta muốn phát điên lên". Đây là cách nói cường điệu để cho thấy sức sống quá mãnh liệt.
- Cảm giác nhựa sống căng tràn trong người: ví "nhựa sống ở trong người căng lên" giống như máu căng trong lộc của loài nai, như mầm non của cây cối "nằm im mãi không chịu được, phải trồi ra".
- Cảm giác tim đập mạnh, trẻ trung trở lại: "tim người ta dường như cũng trẻ hơn ra, và đập mạnh hơn".
- Cảm giác thèm yêu thương: giống con vật trốn rét gặp nắng ấm liền nhảy nhót, tác giả "sống lại và thèm khát yêu thương thực sự", "ra ngoài trời thấy ai cũng muốn yêu thương, về đến nhà lại cũng thấy yêu thương".
- Cảm giác ấm áp, sum vầy: nhang trầm, đèn nến, bầu không khí gia đình đoàn tụ làm "lòng anh ấm lạ ấm lùng".
Tóm lại: Mùa xuân đánh thức trong tác giả một sức sống tươi trẻ, nồng nàn. Đó là cảm giác say sưa, rạo rực, tràn đầy sinh lực và chan chứa yêu thương.
💡 Mẹo nhớ: Cảm giác mùa xuân của Vũ Bằng gói trong bốn chữ: "Say – Trẻ – Yêu – Ấm" (say sưa sự sống, trẻ lại con tim, thèm yêu thương, lòng ấm áp).
Câu 2 (Ô Hình dung – trang 108)
Đề bài: Bức tranh mùa xuân tuyệt đẹp thời điểm sau rằm tháng Giêng.
Cách giải
Em hãy nhắm mắt và "vẽ" lại trong đầu khung cảnh mà tác giả miêu tả. Khác với mùa xuân rộn ràng ngày Tết, mùa xuân sau rằm tháng Giêng mang một vẻ đẹp dịu nhẹ, trong trẻo và đầy chất thơ:
- Hoa và cỏ cây: "đào hơi phai nhưng nhụy vẫn còn phong" (hoa đào nhạt màu dần nhưng nhụy còn chụm lại, chưa nở hết); cỏ "không mướt xanh" nhưng lại "nức một mùi hương man mác".
- Bầu trời và thời tiết: trời đã "hết nồm" (hết ẩm ướt), mưa xuân thay cho mưa phùn nên trời không còn đùng đục. Sáng dậy nhìn ra cửa sổ thấy "những vệt xanh tươi hiện ở trên trời" làm lòng người "rạo rực một niềm vui sáng sủa".
- Sự vật quanh ta: trên giàn hoa lí, "vài con ong siêng năng đã bay đi kiếm nhị hoa"; chừng tám chín giờ sáng, nền trời trong có "những làn sáng hồng hồng rung động như cánh con ve mới lột".
- Cuộc sống sinh hoạt: thịt mỡ dưa hành đã hết, bữa cơm trở về giản dị với cá om, canh trứng cua vắt chanh; cánh màn điều trước bàn thờ đã hạ xuống sau ngày "hóa vàng", các trò vui ngày Tết tạm kết thúc để nhường chỗ cho cuộc sống thường ngày êm đềm.
Hình dung chung: Một bức tranh mùa xuân nhẹ nhàng, trong sáng và bình yên. Sắc đào đã phai, trời xanh trong, ong bay tìm hoa, lòng người thư thái trở về với nhịp sống thường nhật ấm cúng.
💡 Mẹo nhớ: Sau rằm tháng Giêng = "Đào phai – Trời tạnh – Ong bay – Cơm thường".
Câu 3 (Ô Hình dung – trang 109)
Đề bài: Khung cảnh đêm trăng tháng Giêng.
Cách giải
Em chú ý hai đoạn cuối văn bản tả về ban đêm để hình dung khung cảnh:
- Bầu trời đêm: "Đêm xanh biêng biếc, tuy có mưa dây, nhưng nhìn lên thấy rõ từng cánh sếu bay." Trời đêm có màu xanh đậm và rất trong, dù có mưa nhẹ như sợi dây vẫn nhìn rõ cánh chim sếu.
- Cái rét về khuya: "Về khuya, trời vẫn rét một cách tình tứ nên thơ." Cái rét không còn buốt giá mà trở nên dịu dàng, thơ mộng: ban đêm vẫn phải đắp chăn bông, nhưng ban ngày không cần mặc áo ấm như hồi cuối Chạp.
- Đêm trăng cuối tháng Giêng: "Cuối tháng Giêng có những đêm không mưa, trời sáng lung linh như ngọc, chỉ chừng mười giờ tối thì trăng mọc cao lên đỉnh đầu." Bầu trời trong veo, sáng đẹp như ngọc, vầng trăng lên cao giữa trời.
Hình dung chung: Một đêm trăng tháng Giêng đẹp huyền ảo: trời xanh biếc trong trẻo, cái rét dịu dàng nên thơ, ánh trời sáng lung linh như ngọc và vầng trăng treo cao trên đỉnh đầu.
💡 Mẹo nhớ: Đêm trăng tháng Giêng = "Trời biếc – Rét tình – Trăng ngọc".
PHẦN SAU KHI ĐỌC (giới thiệu trang 109)
Phần này chưa có câu hỏi đánh số, chỉ giới thiệu tác giả và tác phẩm. Cô tóm tắt để em ghi nhớ trước khi làm các câu hỏi ở trang sau:
Về tác giả Vũ Bằng (1913 – 1984):
- Sinh ra ở Hà Nội, là nhà văn, nhà báo.
- Có sở trường về truyện ngắn, tùy bút, bút kí.
- Tùy bút của ông giàu chất trữ tình và chất thơ, hướng vào thế giới nội tâm phong phú, tràn đầy cảm xúc, thể hiện những cảm giác tinh tế.
- Tác phẩm tiêu biểu: Miếng ngon Hà Nội (1960), Món lạ miền Nam (1969), Thương nhớ Mười Hai (1972).
*Về tác phẩm Thương nhớ Mười Hai:*
- Viết khi Vũ Bằng sống ở miền Nam, xa quê hương miền Bắc.
- Thể hiện niềm thương nhớ quê hương, gia đình da diết qua việc hồi tưởng cảnh sắc thiên nhiên, phố xá, cuộc sống hằng ngày mang vẻ đẹp và bản sắc văn hóa Hà Nội.
- Gồm 13 bài tùy bút: 12 bài viết về các tháng trong năm và 1 bài về Tết.
- Bài Tháng Giêng, mơ về trăng non rét ngọt là bài đầu tiên của tập tùy bút.
🎯 Ghi nhớ: Bài Tháng Giêng, mơ về trăng non rét ngọt là bức tranh mùa xuân Hà Nội qua nỗi nhớ của người con xa quê. Vũ Bằng dùng cảm giác tinh tế và giọng văn trữ tình để diễn tả sức sống mùa xuân, đặc biệt là vẻ đẹp dịu dàng, thơ mộng của mùa xuân sau rằm tháng Giêng. Khi học, em nhớ bám vào hai chìa khóa: cảm xúc của tác giả và bức tranh thiên nhiên mùa xuân.
Nếu em gửi thêm ảnh trang 110 (phần các câu hỏi đánh số 1, 2, 3... của "Sau khi đọc"), cô sẽ giải chi tiết tiếp cho em nhé.
📝 Bài văn mẫu
Đề bài: Bức tranh mùa xuân tuyệt đẹp thời điểm sau rằm tháng Giêng.
Bài mẫu 1 — Nam sinh kể chuyện
Bức tranh mùa xuân tuyệt đẹp thời điểm sau rằm tháng Giêng
Mẹ tôi hay nói: "Hết rằm tháng Giêng là hết Tết con nhé!" Nghe mà chán, vì hết Tết đồng nghĩa với hết lì xì, hết bánh chưng, hết cái cớ được ngủ nướng đến chín giờ sáng mà không bị chửi.
Nhưng mà, tôi lại phát hiện ra một điều hay ho: mùa xuân đẹp nhất không phải vào mấy ngày Tết, mà là lúc sau rằm tháng Giêng cơ.
Chuyện là thế này. Chiều hôm ấy, mẹ bắt tôi chở em gái ra ngoại ô gửi bà ngoại ít quà. Tôi cau có kinh khủng vì đang dở ván game. Nhưng mà... chả lẽ cãi mẹ? Không dám đâu, tôi còn muốn sống để ăn Tết năm sau.
Thằng Tùng - bạn thân tôi - bảo: "Mày đi đi, về kể tao nghe cho đỡ buồn." Chả hiểu nó buồn cái gì, nhưng tôi đành lên đường.
Đạp xe ra khỏi phố, tôi mới thấy... trời ơi, đẹp không chịu được.
Con đường làng uốn lượn như con rắn, hai bên là ruộng lúa non xanh mơn mởn. Màu xanh ấy trong lắm, kiểu xanh của mấy đứa trẻ con, hồn nhiên kiểu gì ấy. Gió thổi nhẹ, cả đồng lúa nhấp nhô như có ai đang vuốt tóc nó vậy. Em gái tôi ngồi sau xe, tự dưng reo lên: "Anh ơi, con cò!" Ngẩng lên thì đúng là có mấy con cò trắng đang sải cánh bay ngang bầu trời xanh trong. Trông như ai đó lấy bút trắng phác vài nét trên nền giấy xanh.
Đi thêm đoạn nữa, tôi bắt gặp hàng cây bưởi trước nhà ông Chín. Hoa bưởi nở trắng xóa, thơm lừng cả một góc đường. Mùi hương ấy ngọt ngọt, man mát, chui tọt vào mũi làm tôi hít hà mấy lần liền. Em tôi đòi dừng xe, chạy lại ngắt mấy bông hoa rồi cười toe toét. Nhìn con bé, tôi thấy... ừ, mùa xuân nó trẻ con kiểu gì ấy nhỉ, ai cũng như trẻ lại.
Đến nhà bà ngoại, tôi định quay về ngay nhưng bà giữ lại ăn bát chè. Bà bảo: "Ăn đi, cho ngọt cái đầu năm." Tôi cười, nhận bát chè trôi nước nóng hổi. Vừa thổi vừa húp, ngó ra vườn bà. Cây mai vàng đã rụng gần hết cánh, nhưng trên cành bắt đầu nhú những chồi non tí xíu, xanh biếc. Mấy con ong bay vo ve xung quanh, bận rộn như mấy cô chú công nhân vậy.
Tôi để ý thấy, sau rằm tháng Giêng, hoa mai không còn nở rộ nữa, nhưng bù lại, cây cối bắt đầu đâm chồi. Cái đẹp không phải kiểu rực rỡ ồn ào, mà là kiểu đẹp... âm thầm, nhẹ nhàng. Giống như ai đó thì thầm: "Này, tao đang lớn lên đây, nhìn nè."
Trên đường về, mặt trời đã ngả sang màu cam. Ánh nắng chiều chiếu xiên qua mấy bụi tre, tạo thành những vệt sáng dài trên mặt đường đất. Bóng tôi đổ dài trên đường, nhìn cao lênh khênh mà buồn cười. Em gái tôi đạp nhíp chân, hát nghêu ngao bài gì chả rõ. Tôi thì im lặng, nhưng trong lòng vui vui kiểu gì ấy.
Về đến nhà, thằng Tùng gọi điện hỏi: "Có gì hay không?" Tôi bảo: "Không có gì, đường làng ruộng lúa hoa bưởi cò bay ong kêu thôi." Nó chửi tôi: "Thế thì kể làm gì!" Nhưng mà, tôi biết, nếu nó đi cùng tôi hôm nay, chắc chắn nó cũng sẽ thấy... mùa xuân sau rằm tháng Giêng đẹp lắm.
Không phô trương, không ồn ào. Chỉ nhẹ nhàng và bình yên vậy thôi.
Bài mẫu 2 — Nữ sinh trữ tình
Bức tranh mùa xuân tuyệt đẹp thời điểm sau rằm tháng Giêng
Chiều hôm qua, em ra đầu ngõ phơi áo, bất chợt nhận ra một điều: mùa xuân vẫn còn đây. Em cứ tưởng sau Tết là xuân đi mất, ai ngờ nó vẫn ở đó, nhẹ nhàng, dịu dàng như một người bạn không bao giờ vội vã rời đi.
Sau rằm tháng Giêng, cái không khí náo nức ngày Tết đã vãn. Pháo hoa không còn nổ trên trời, tiếng nhạc xuân cũng bớt vang từ loa hàng xóm. Nhưng nếu chịu khó nhìn một chút, em thấy bức tranh mùa xuân đẹp hơn bao giờ hết. Không phải cái đẹp ồn ào, rực rỡ của những ngày đầu năm, mà là một vẻ đẹp rất khác — trong trẻo, thanh thản, như ai đó vừa rửa sạch lớp bụi cho cả thế gian.
Nhà em ở ngoại thành, cách trung tâm thành phố khoảng mười lăm phút đi xe. Ngõ nhà em nhỏ, hai bên là hàng rào dâm bụt xanh rì. Mấy hôm nay, em để ý thấy những búp non mọc lên tua tủa, mềm mượt, xanh non đến lạ. Cái màu xanh ấy không giống màu xanh của lá già — nó tươi hơn, mơn mởn hơn, như thể vừa được trời pha thêm một chút nắng. Sáng nào đi học, em cũng đưa tay chạm nhẹ vào mấy cái lá non ấy. Mát rượi.
Điều em thích nhất ở mùa xuân sau rằm tháng Giêng là hoa. Không phải hoa đào, hoa mai nữa — mấy loại đó đã rụng gần hết từ sau Tết rồi. Thay vào đó là hoa xoan. Nhà bác Tám cuối ngõ có cây xoan cổ thụ, mỗi độ tháng Giêng sang tháng Hai là hoa nở tím cả một góc trời. Hoa xoan nhỏ xíu, mọc thành từng chùm, tím nhạt, thơm thoang thoảng. Em hay đứng dưới gốc xoan nhìn lên, thấy từng bông hoa rung rinh trong gió, rồi rụng xuống như mưa. Hôm trước, em nhặt được một nắm hoa xoan bỏ vào túi áo, về nhà em úp mặt vào hít hà, mùi thơm ngọt ngọt, man mác buồn, nhưng buồn kiểu đẹp, kiểu khiến người ta thấy lòng nhẹ bẫng.
Trưa thứ Bảy tuần rồi, em nằm trên võng ngoài hiên, nghe tiếng chim tu hú gọi bầy. Mẹ em nói: "Tu hú kêu là xuân đang ở lại đó con." Em cười, nhắm mắt lại, lắng nghe. Gió thổi hiu hiu, mang theo mùi đất ẩm sau cơn mưa đêm. Cái mùi ấy — mùi đất, mùi cỏ, mùi hoa xoan trộn lẫn vào nhau — em không biết gọi tên nó là gì, chỉ biết nó khiến em thấy bình yên đến lạ.
Em còn để ý một chi tiết nhỏ mà em rất thích. Cái ao trước nhà bác Hai, ngày Tết người ta cắm mấy cành hoa trên bờ ao, giờ hoa đã tàn, nhưng trên mặt ao lại phủ một lớp bèo xanh mướt. Mấy con cá vàng trong ao cũng bơi tung tăng hơn, chắc vì nước ấm hơn. Em hay ra đó ngồi, ném cho chúng vài mẩu bánh mì, nhìn chúng tranh nhau đớp, thấy vui vui.
Chiều hôm kia, em đạp xe ra cánh đồng sau làng. Trời tháng Giêng, nắng đã bắt đầu vàng hơn, không còn cái nắng nhạt nhòa của ngày Tết. Cánh đồng lúa mới cấy, xanh non một màu. Xa xa, có mấy em nhỏ thả diều. Con diều bay cao, chấm nhỏ trên nền trời xanh biếc. Em đứng đó, gió thổi tóc bay, lòng bỗng dưng dâng lên một cảm giác khó tả. Em gọi nó là cảm giác "may mắn vì được sống."
Nhiều người nói mùa xuân đẹp nhất là ngày Tết. Nhưng em thì nghĩ khác. Mùa xuân đẹp nhất là lúc này — khi mọi thứ đã bớt ồn ào, khi người ta quay lại nhịp sống thường ngày, nhưng đâu đó vẫn còn sót lại chút dư vị Tết. Chút hương trầm nơi góc nhà, cành mai cuối cùng còn sót lại trên bàn thờ, câu đối đỏ chưa kịp gỡ. Tất cả hòa quyện với cái tươi mới của đất trời, tạo nên một bức tranh mà em ước gì có thể vẽ lại, để giữ mãi trong lòng.
Tối nay, em ngồi viết những dòng này. Ngoài cửa sổ, trăng tháng Giêng tròn vành vạnh, sáng vằng vặc. Tiếng dế kêu rả rích. Em hít một hơi thật sâu, và thầm cảm ơn mùa xuân — cảm ơn vì đã ở lại lâu hơn em tưởng.
Bài mẫu 3 — Kể chuyện bất ngờ
Bài làm:
Hôm nay là mười sáu tháng Giêng. Tết đã vãn, nhưng cái không khí se se lạnh vẫn còn vương vấn đâu đây. Con ngõ nhỏ nhà mình, xác pháo đỏ đã được quét sạch, chỉ còn lại mùi hương trầm nhè nhẹ từ nhà ai bay ra.
Sáng sớm, mẹ đã gọi mình dậy: "Dậy đi con, ra vườn hái ít hoa ban về cắm". Mình uể oải lắm, vì hôm qua thức khuya xem phim. Nhưng rồi cũng vùng dậy, khoác cái áo len mỏng đi ra.
Vườn nhà mình ở sau nhà, nhỏ xíu thôi, chỉ đủ trồng mấy bụi hoa và vài cây ăn quả. Nhưng không hiểu sao, sáng nay, góc vườn bỗng khác lạ. Cái cây ban già cỗi, tưởng chừng đã chết khô từ mùa đông, bỗng trổ hoa trắng xoá. Hoa ban nở dày đặc, từng chùm như mây trắng đậu trên cành.
Mình reo lên: "Mẹ ơi! Hoa ban nở kìa!"
Mẹ từ trong nhà chạy ra, ngạc nhiên không kém: "Trời ơi, lạ thật! Năm nào hoa cũng nở trước rằm, sao năm nay lại sau rằm mới nở?"
Hai mẹ con hái hoa, mùi hương nhẹ lắm, ngọt ngọt, man mát. Đang say sưa thì mình nhìn thấy một vật gì đó dưới gốc cây. Một mảnh giấy nhỏ, gấp gọn, bị đá đè lên. Mình lén nhét vào túi quần, tim đập thình thịch.
Tối hôm đó, trong phòng, mình mở mảnh giấy ra. Chữ viết nắn nót: "Gửi cô bé hay hái trộm hoa ban. Hoa này tôi trồng từ mùa đông, bón phân cẩn thận, đợi nó nở sau rằm để tặng bạn gái. Nhưng thấy cô bé hái hoa vui quá, nên tôi để lại mảnh giấy này. Mùa xuân vui vẻ nhé!"
Mình ngẩn người. Thì ra... có người đã chăm sóc cây hoa ban này. Và người đó... là ai? Hàng xóm nhà mình chỉ có mấy ông bà già, và nhà chú Quang bên cạnh. Chú Quang hay đi công tác, rất ít khi ở nhà. Hay là...
Sáng hôm sau, mình cố tình dậy sớm, nấp sau bụi chuối. Và mình thấy chú Quang - người mà mình tưởng là khó tính nhất xóm - đang nhẹ nhàng tưới nước cho cây hoa ban. Chú mỉm cười, vuốt ve những cánh hoa.
Mình chạy ra: "Chú Quang ơi! Cháu cảm ơn chú về cây hoa ban ạ!"
Chú giật mình, rồi cười hiền: "À... cháu đấy à. Chú trồng cho vui thôi. Thấy cháu hái hoa vui quá, chú cũng vui lây."
Thì ra, mùa xuân sau rằm tháng Giêng, không phải là lúc Tết đã hết, mà là lúc những điều bất ngờ ẩn hiện. Như cây hoa ban bỗng nở rộ, như mảnh giấy bí ẩn, như nụ cười hiền của chú hàng xóm khó tính. Mùa xuân, đúng là mùa của những điều kỳ diệu.
Bây giờ, mỗi lần đi qua góc vườn, mình đều mỉm cười. Không chỉ vì hoa đẹp, mà vì biết rằng: ở đâu đó, luôn có những điều tốt đẹp đang chờ đợi, kể cả khi ta tưởng rằng... xuân đã đi rồi.
Bài mẫu 4 — Trữ tình giàu hình ảnh
Bức tranh mùa xuân sau rằm tháng Giêng
Sáng hôm ấy, tôi thức dậy bởi tiếng chim sâu ríu rít ngoài vườn. Không phải tiếng pháo, không phải tiếng nhạc xuân inh ỏi như mấy ngày Tết. Chỉ có tiếng chim - tiếng chim trong vắt, ngọt lịm, như ai đó đang rót mật vào không khí.
Nhà tôi nằm cuối con ngõ nhỏ ở ngoại thành Hà Nội. Sau rằm tháng Giêng, phố xá đã bớt đông. Những hàng quán bán bánh chưng, bán đào quất cũng đã dọn sạch. Nhưng mùa xuân thì chưa đi đâu cả. Mùa xuân vẫn ở đây, ngay trước mắt tôi.
Tôi bước ra hiên, hít một hơi dài. Gió nhẹ lắm, mơn man trên da, mang theo mùi ẩm mượt của đất mới dậy. Cái mùi ấy, không lẫn vào đâu được. Giống như đất vừa được ai tắm rửa sạch sẽ, đang nằm phơi mình dưới nắng. Trên bờ rào, bụi cúc vạn thọ vàng rực, hoa chưa tàn, cánh vẫn căng mọng. Hình như hoa cũng biết tiếc mùa xuân nên cố níu lại lâu hơn.
Đi sâu vào vườn, tôi gặp cây bưởi ông tôi trồng năm ngoái. Cây còn non mà đã lấm tấm hoa trắng. Hoa bưởi bé xíu, li ti như những ngôi sao xanh lẩn trong lá. Mùi hoa bưởi thơm lắm - thơm ngọt, thơm thanh, thơm kiểu gì ấy mà ngửi lâu quá lại thấy cay cay mũi. Tôi nhớ hồi Tết, mẹ hái mấy bông hoa bưởi cắm vào bát nước trên bàn thờ. Giờ hoa tàn rồi mà hương vẫn phảng phất đâu đây.
Bước chân ra khỏi cổng, con đường làng trải dài hun hút. Hai bên đường, lúa chiêm đang thì con gái, xanh mướt một màu. Những ruộng lúa chạy tít tắp, đón lấy hàng tre làng ở phía xa. Tre mùa xuân khác tre mùa đông lắm. Mùa đông tre xanh xám, gầy guộc. Còn mùa xuân, tre nảy măng, lá non tơ, cả bụi tre như được khoác áo mới, xanh non một màu trong trẻo.
Tôi đi men theo bờ đê. Sông Hồng mùa này nước trong vắt, nhìn xuống thấy cả đáy cát. Không đục ngầu phù sa như mùa lũ. Gió từ sông thổi lên, man mát, mang theo hơi nước lành lạnh. Xa xa, mấy đứa trẻ trong xóm đang thả diều trên đê. Những cánh diều đủ màu bay lượn trên nền trời xanh thẳm, trông như những con chim lớn đang nhảy múa.
Tôi dừng lại ở gốc đa đầu làng. Cây đa này chắc cũng vài trăm năm rồi, gốc to hai người ôm không xuể. Mùa xuân, lá đa non mọc tua tủa, xanh biếc, đón nắng lung linh. Nhìn lên, tôi thấy một tổ chim sâu đang nhấp nhô trên cành. Tiếng chim hót ban nãy có lẽ từ đây mà ra.
Trời về trưa, nắng lên vàng rực. Không phải nắng gay gắt của mùa hạ, mà là nắng xuân - nắng ấm áp, dịu dàng, như ai đang xoa nhẹ lên vai. Tôi ngồi dưới gốc đa, nhìn bức tranh trước mắt. Xanh của lúa, xanh của tre, xanh của trời, điểm xuyết bởi trắng của hoa bưởi, vàng của cúc vạn thọ, đỏ của mấy cành phong lan nhà ai treo trước ngõ.
Sau rằm tháng Giêng, người ta bảo Tết hết rồi. Nhưng với tôi, mùa xuân vẫn còn nguyên vẹn ở đây, trong từng ngọn cỏ, trong từng cơn gió, trong tiếng chim sâu ríu rít mỗi sớm mai. Mùa xuân chưa bao giờ chỉ là Tết. Mùa xuân là khi cây cối đâm chồi, là khi đất trời giao hòa, là khi con người ta thấy lòng mình nhẹ bẫng, thấy yêu thương mọi thứ xung quanh.
Tôi ước gì bức tranh này kéo dài mãi. Nhưng tôi biết, xuân rồi cũng sẽ qua, hạ sẽ đến, lá sẽ già, hoa sẽ tàn. Nhưng không sao. Bởi mùa xuân năm sau lại về. Và tôi sẽ lại được ngồi đây, dưới gốc đa này, ngắm nhìn bức tranh đẹp nhất mà tạo hóa ban tặng cho vùng đất quê hương tôi.
📝 Bài văn mẫu
Đề bài: Khung cảnh đêm trăng tháng Giêng.
Bài mẫu 1 — Nam sinh kể chuyện
Khung cảnh đêm trăng tháng Giêng
Tết năm nay, tôi bị mẹ bắt ở lại quê thêm một tuần vì mẹ bảo: "Con về thành phố sớm làm gì, ở đây chơi với ông bà cho vui." Thú thật, ban đầu tôi ỉu xìu vì nhớ bạn, nhớ game. Nhưng tối hôm rằm tháng Giêng, tôi lại thấy may mắn vì đã ở lại.
Hôm ấy tầm bảy giờ tối, ông tôi gọi với ra: "Tuân ơi, ra đây ông nhờ việc." Tôi lê dép ra sân, tưởng ông sai đi mua chai nước mắm. Ai ngờ ông chỉ tay lên trời: "Nhìn đi, trăng đẹp thế mà chỉ lo cắm mặt vào cái điện thoại." Tôi ngẩng lên, định nói lại cho vui miệng, nhưng rồi… tôi im bặt.
Trăng tháng Giêng to lắm. Không phải to kiểu bình thường đâu, mà to như cái mâm đồng bà hay bày bánh kẹo ngày Tết. Trăng tròn vành vạnh, vàng ươm, treo lơ lửng ngay trên ngọn tre đầu ngõ. Ánh trăng rải xuống sân xi măng một màu trắng đục, nhìn y như ai đổ một vũng sữa lên nền nhà. Tôi đứng ngẩn ra mất vài giây, quên béng cả việc đang giận vì bị giật mất điện thoại.
Ông tôi kê cái chõng tre giữa sân, trải chiếu hoa, rồi bày ra đó ấm trà sen với đĩa bánh trôi tàu. Bà tôi bưng ra thêm nồi chè đỗ đen còn nóng hổi. Hai ông cháu ngồi giữa sân, gió đêm lùa qua mát rượi. Ông rót trà, nhấp một ngụm rồi kêu: "Trà ngon, trăng đẹp, cuộc đời còn gì hơn." Tôi phì cười vì cái giọng văn vở của ông, nhưng cũng giả bộ gật gù ra chiều thưởng thức.
Quanh xóm, nhà nào cũng thắp đèn lồng đỏ ngoài cổng. Có nhà còn treo thêm đèn ông sao năm cánh từ Tết, giờ vẫn chưa gỡ. Ánh đèn lồng đỏ rực hòa với ánh trăng vàng, tạo ra một thứ ánh sáng lung linh, nhìn như trong phim cổ trang mà tôi hay xem trên tivi. Mấy đứa trẻ con trong xóm chạy nhảy ngoài đường, tay cầm đèn lồng giấy kéo lê trên đất. Có thằng cu Tí, em họ tôi, vấp cái hòn đá suýt ngã sấp mặt, đèn lồng cháy rụi một góc. Nó khóc ré lên, rồi năm sau lại khóc tiếp vì… bố nó không mua đèn mới. Hài hước lắm.
Tiếng cười nói râm ran khắp ngõ. Nhà bác Hai bên cạnh mở nhạc Trung thu phát loa ngoài – đúng, tôi cũng ngạc nhiên, nhưng bác bảo rằm tháng Giêng cũng là Tết Nguyên tiêu, phải có nhạc cho vui. Tiếng trống "thùng thùng" hòa với tiếng trẻ con hát nghêu ngao nghe vừa vui tai vừa buồn cười. Ông tôi lắc đầu bảo: "Ngày xưa trăng tháng Giêng, người ta ngồi ngắm trăng, làm thơ, uống trà. Giờ thì mở nhạc ầm ĩ." Tôi trêu: "Thì ông cũng đang ngồi uống trà, có làm thơ được câu nào đâu." Ông đập nhẹ cái quạt vào đầu tôi, rồi cười khà khà.
Tầm chín giờ, cả xóm kéo nhau ra đồng. Tôi cũng đi theo, tay cầm lon bia rồi bị ông giật lại đổi thành chai nước suối. Ra giữa cánh đồng, gió thổi lồng lộng, mùi lúa non pha lẫn mùi khói rạ đâu đó. Trăng tháng Giêng chiếu sáng cả cánh đồng, tôi nhìn rõ từng hàng lúa mơn mởn, từng bờ ao in bóng trăng dưới mặt nước. Cái ao nhà ông tôi trông như có hai mặt trăng – một trên trời, một dưới nước. Tôi lấy hòn đá ném xuống, mặt nước gợn sóng, vầng trăng dưới ao vỡ tan rồi lại liền lại. Tôi ném thêm hòn nữa, rồi hòn nữa, cho đến khi ông kéo tay tôi lại: "Thôi, ném nữa cá giật mình không ngủ được, mai ông câu bằng gì?"
Đêm hôm ấy, tôi nằm trên cái chõng ngoài hiên, đắp chiếc chăn bông cũ của ông, ngắm trăng cho đến lúc mắt díp lại. Gió thổi hiu hiu, tiếng dế kêu ri rỉ, tiếng chó sủa xa xa. Trăng tháng Giêng treo trên đầu, sáng đến mức tôi không cần đèn mà vẫn đọc được mấy dòng tin nhắn từ đứa bạn hỏi: "Mày về chưa?"
Tôi nhắn lại: "Chưa. Ở đây vui hơn."
Và đó là lần đầu tiên, tôi thấy cái điện thoại chẳng có gì hay ho bằng một vầng trăng.
Bài mẫu 2 — Nữ sinh trữ tình
Trăng lên.
Không phải trăng rằm tròn vành vạnh, cũng không phải trăng khuya thanh vắng. Trăng tháng Giêng, trăng của Tết, mới lạ làm sao. Nó tròn lắm, to lắm, nhưng lại nhuốm một màu vàng nhạt như mật ong pha sương, chứ không trắng trong vắt. Nó treo lơ lửng trên nền trời xanh đen, nhìn xuống phố phường còn vương vấn không khí Tết.
Em ra ban công, hít một hơi dài. Gió đầu năm se se lạnh, mang theo mùi nhang trầm từ nhà bên cạnh, lẫn với mùi bánh chưng chưa ăn hết. Phía dưới, mấy đứa trẻ con trong xóm vẫn còn rước đèn, ánh nến lập lòe trong những chiếc đèn ông sao giấy bóng kính, nhảy múa theo từng bước chân tung tăng. Tiếng cười nói vang lên, nghe xa xăm mà cũng thật gần.
Mẹ ở trong nhà gọi vọng ra: “Vào đi con, ngoài đó lạnh.” Em dạ một tiếng, nhưng vẫn nán lại. Em thích cái khoảnh khắc này. Cả ngày hôm nay ồn ào quá, khách khứa ra vào, chúc Tết, lì xì, cười nói rộn ràng. Giờ đây, khi đêm xuống, chỉ còn lại trăng và em.
Trăng tháng Giêng soi rõ cả những chi tiết nhỏ. Em thấy chậu mai vàng trước nhà, hoa đã rụng bớt, chỉ còn vài bông lẻ loi khoe sắc dưới ánh trăng. Em thấy cành đào phai trước ngõ, những cánh hoa mỏng manh như đang cố níu giữ chút xuân đang trôi. Và em thấy cả làn khói mỏng manh từ bát hương trên bàn thờ ông bà, bay lên rồi tan vào đêm, như một lời mời gọi từ cõi xa xăm.
Em nhớ bà. Bà em mất năm ngoái, ngay sau Tết. Bà hay kể cho em nghe chuyện trăng. Bà nói trăng tháng Giêng là trăng của đoàn viên, là ánh sáng soi đường cho những linh hồn trở về sum họp cùng con cháu. Em ngước nhìn trăng, hình như thấy thấp thoáng nụ cười phúc hậu của bà trong vầng sáng lung linh ấy. Mắt em cay cay.
Trời lạnh hơn. Em ôm chặt lấy hai vai. Dưới kia, nhóm trẻ đã về nhà, phố xá im ắng hẳn. Chỉ còn tiếng côn trùng rỉ rả đâu đó, và tiếng pháo hoa xa tít tắp của thành phố bên kia sông vọng lại, nghe như tiếng mưa rơi nhẹ. Em tưởng tượng ra cảnh cả nhà đang quây quần trong nhà, xem tivi, ăn mứt, uống trà. Bố đang pha ấm trà mới, mẹ đang dọn dẹp. Em thấy mình may mắn, vì có một nơi để về, có một mái nhà ấm áp.
Trăng lên cao hơn, sáng hơn. Ánh trăng trải dài trên con hẻm nhỏ, biến con đường xi măng quen thuộc thành một dải lụa bạc mềm mại. Em thấy lòng mình nhẹ bỗng. Mọi lo toan, áp lực của năm học, những niềm vui nỗi buồn của Tết dường như đều tan biến dưới ánh trăng dịu dàng này. Em chỉ là một cô bé đứng đây, ngắm trăng, và cảm nhận sự bình yên trong tâm hồn.
Em hít một hơi cuối làn khí mát lạnh, rồi lặng lẽ bước vào nhà. Khép cửa lại, nhưng em biết ánh trăng tháng Giêng vẫn ở đó, ngoài kia, trên mái hiên, trong ngõ nhỏ. Nó sẽ thức cả đêm, canh cho giấc ngủ của mọi người, và chờ đón những ngày mới, một năm mới đang đến.
Bài mẫu 3 — Kể chuyện bất ngờ
Khung cảnh đêm trăng tháng Giêng
Con đường làng quen thuộc bỗng lạ lẫm dưới ánh trăng. Trăng tháng Giêng tròn vành vạnh, treo lơ lửng trên ngọn tre, tỏa thứ ánh sáng vàng nhạt, dịu êm khác hẳn trăng mùa hạ. Không khí se lạnh, phảng phất hương khói từ chùa làng bay về, xen lẫn mùi bùn non của ruộng đồng vừa cấy xong.
Tôi đi bộ một mình, cái xe đạp cà tàng đã gửi lại nhà chú. Chiều nay, cả nhà đi lễ chùa đầu năm, nhưng tôi kêu đau đầu, xin ở nhà. Thật ra, tôi chỉ muốn được một lần tận hưởng đêm trăng tháng Giêng theo cách riêng, không bị ai giục “đi nhanh lên” hay “đứng im chụp ảnh”.
Đi được một đoạn, tôi thấy rõ hơn khung cảnh. Cánh đồng sau mùa gặt trơ gốc rạ, nhấp nhô trong ánh trăng như một mặt hồ gợn sóng. Hàng cau trước đình làng in bóng dài trên nền đất, những chùm cau non lấp lánh như những chuỗi ngọc. Gió thổi nhẹ, lá bưởi nhà ai rung rinh, đưa mùi hương thanh thanh. Mọi thứ yên tĩnh đến lạ, chỉ có tiếng dế kêu ri rỉ và tiếng nước róc rách từ mương nhỏ.
Bất chợt, tôi nghe thấy tiếng ai đó đang hát nghêu ngao. Giọng khàn khàn, quen thuộc lắm. Tim tôi đập nhanh. Là giọng ông nội! Nhưng ông đã đi xa từ mùa thu năm kia rồi mà. Tôi men theo tiếng hát, rẽ vào con đường mòn dẫn ra bờ ao.
Và tôi thấy ông.
Ông đang ngồi trên chiếc ghế đẩu nhỏ, câu cá dưới ánh trăng. Ánh trăng soi rõ mái tóc bạc, đôi vai gầy quen thuộc. “Ông ơi!”, tôi thốt lên. Ông quay lại, nheo mắt cười hiền từ. “Thằng Tít đấy à? Vào đây, ngồi với ông.”
Tôi chạy lại, nhưng khi chạm vào tay ông, chỉ là không khí mát lạnh. Hình ảnh ông mờ đi, rồi tan biến. Chỉ còn lại chiếc ghế đẩu trống không và mặt ao phẳng lặng, trăng soi đáy nước. Tôi bàng hoàng. Phải chăng tôi bị ảo giác? Hay là… ông về thăm tôi?
Tôi ngồi phịch xuống bờ cỏ, lòng bâng khuâng khó tả. Thì ra, nỗi nhớ thương có thể biến thành hình ảnh thật đến thế. Ánh trăng tháng Giêng này, có lẽ ông cũng đang nhìn từ một nơi nào đó.
Tôi ngồi đó rất lâu, cho đến khi nghe thấy tiếng cười nói của mọi người từ đường làng vọng lại. Đêm trăng tháng Giêng không chỉ có hương khói và ánh sáng. Nó còn mang theo cả những ký ức, những người thân yêu, để rồi bất chợt hiện ra, nhắc nhở ta về một sợi dây vô hình nhưng bền chặt. Tôi đứng dậy, phủi cỏ trên quần, rảo bước về nhà. Trăng vẫn sáng, đường vẫn vắng, nhưng lòng tôi đã tràn đầy một cảm giác ấm áp, man mác buồn.
Bài mẫu 4 — Trữ tình giàu hình ảnh
Lại một mùa trăng tháng Giêng nữa lại về. Tối nay, tôi quyết định về thăm ông bà ngoại ở làng, để được đắm mình trong cái không khí cổ xưa mà ở thành phố tôi sống chẳng bao giờ có.
Con đường làng buổi tối vắng hoe, chỉ có tiếng dế kêu ri rỉ từ bụi cỏ. Bước chân tôi trên con đường đất mềm, in bóng dài dưới ánh trăng. Trăng tháng Giêng tròn vành vạnh, treo lơ lửng giữa bầu trời trong vắt, không một gợn mây. Ánh trăng không vàng rượm như trăng mùa thu, cũng không xanh lạnh lẽo, mà là thứ ánh sáng trắng bạc, trong trẻo và mát rượi, rải đều xuống khắp muôn nơi.
Tôi đi qua cánh đồng lúa vừa gặt xong, chỉ còn trơ lại những gốc rạ ngắn. Ánh trăng chiếu xuống, biến cả cánh đồng thành một biển bạc lung linh, nhấp nhô theo làn gió nhẹ. Đâu đó, mùi rơm rạ khô thoang thoảng, quện với mùi khói bếp từ nhà ai đưa ra, tạo nên một hương vị rất riêng, rất thôn dã, làm lòng tôi bỗng chốc dịu lại.
Ngôi làng nhỏ hiện ra dưới trăng như một bức tranh thủy mặc. Mái ngói cổ kính rêu phong, hàng cau cao vút in bóng xuống sân. Tiếng cười nói, tiếng chén bát va vào nhau leng keng từ nhà ai vọng ra. Tết đã qua, nhưng không khí đoàn viên, ấm cúng vẫn còn vương vấn.
Nhà ông bà tôi ở cuối con ngõ nhỏ. Sân nhà đã được quét dọn sạch sẽ, chiếc chiếu hoa trải ra giữa sân. Ông tôi ngồi trên chiếc ghế mây, tay phe phẩy chiếc quạt nan, kể cho lũ trẻ con nghe chuyện ngày xửa ngày xưa. Bà tôi bê ra mâm cỗ cúng rằm tháng Giêng, gồm có bánh trôi, bánh chay, hoa quả và một nén hương thơm nghi ngút. Khói hương bay là là trong gió, quyện với ánh trăng, tạo nên một khung cảnh vừa thiêng liêng, vừa gần gũi.
Tôi theo mấy đứa em trong làng, mỗi đứa mang một chiếc đèn lồng nhỏ xinh, rủ nhau ra đầu làng. Đèn lồng thắp nến, lung linh muôn màu: đỏ, xanh, vàng... Chúng tôi vừa đi vừa hát vang bài đồng dao quen thuộc: "Chi chi chành chành...". Tiếng cười nói trong trẻo vang vọng khắp con đường làng vắng. Ánh trăng trên cao chiếu rọi, soi rõ những khuôn mặt trẻ thơ hồn nhiên, rạng rỡ.
Đứng trên bờ đê, nhìn ra xa, tôi thấy cả vùng quê bao la tắm trong ánh trăng. Sông như dát bạc, lấp lánh. Gió từ sông thổi lên, mát rượi, mang theo hơi ẩm của phù sa. Đâu đây, tiếng ếch nhái kêu ran, hòa cùng dàn đồng ca của đêm. Tất cả tạo nên một bản giao hưởng đồng quê, êm đềm và thanh bình.
Tôi bỗng nhớ đến thành phố nơi tôi sống. Ở đó, trăng tháng Giêng cũng tròn, cũng sáng, nhưng bị lu mờ bởi ánh đèn neon, đèn xe cộ. Không khí ồn ào, náo nhiệt dường như nuốt chửng lấy sự tĩnh lặng của đêm trăng. Ở đây, giữa đồng quê bát ngát, tôi mới cảm nhận được hết vẻ đẹp mê hồn của ánh trăng và sự bình yên trong tâm hồn.
Trăng tháng Giêng như một người bạn hiền, lặng lẽ ngắm nhìn con người. Nó soi sáng những nẻo đường vắng, sưởi ấm những trái tim cô đơn, và nhắc nhở mỗi chúng ta về quê hương, về cội nguồn. Đứng dưới ánh trăng, tôi thấy lòng mình thanh thản lạ thường, mọi lo toan, bộn bề của cuộc sống dường như tan biến.
Trời khuya, sương đã bắt đầu xuống. Lũ trẻ chúng tôi rủ nhau trở về. Trên tay vẫn xách những chiếc đèn lồng đã tắt nến. Ánh trăng vẫn vằng vặc trên cao, dõi theo bước chân chúng tôi. Tôi biết, hình ảnh đêm trăng tháng Giêng nơi quê nhà này sẽ mãi in sâu trong tâm trí tôi, là hành trang quý giá cho những tháng ngày xa nhà.