Giải Ngữ Văn 7 - Tập 1 trang 123
Lời giải chi tiết SGK Lớp 7 · Môn Ngữ Văn · Trang 123–124
Hai trang này thuộc phần Viết và Nói – nghe trong bài học về văn bản tường trình (sách Kết nối tri thức). Đây là phần hướng dẫn quy trình, không có bài tập trắc nghiệm hay câu hỏi cần "chọn đáp án", nên cô sẽ tóm tắt và giải thích chi tiết từng bước để em nắm chắc cách làm.
Phần A: Thực hành viết bản tường trình theo các bước
Viết bản tường trình gồm 3 bước lớn: Trước khi viết → Viết bản tường trình → Chỉnh sửa.
Bước 1: Trước khi viết
Mục đích của việc viết tường trình là cung cấp thông tin trung thực về vụ việc mà mình có liên quan. Người đọc là người yêu cầu làm tường trình, người có thẩm quyền xem xét, giải quyết và những người quan tâm.
Trước khi viết, em cần làm rõ:
- Nếu tường trình về vụ việc có thật mà em liên quan: hình dung lại toàn bộ sự việc theo những gì em biết và còn nhớ rõ.
- Nếu vụ việc mang tính giả định: phải xác định tư cách của bản thân bằng cách tự đặt câu hỏi:
- Em là người đại diện hay tường trình với tư cách cá nhân?
- Em khởi xướng, tham gia hay chỉ là người làm chứng?
- Một số vụ việc có thể chọn để viết: mất xe đạp nơi gửi xe của trường; làm hư hại đồ dùng học tập của bạn; khởi xướng một cuộc dã ngoại chưa xin phép; chứng kiến một vụ bắt nạt trong trường học...
Lý do quan trọng: Không thể viết tường trình khi chưa xác định rõ mối liên quan trực tiếp của em với vụ việc. Đây là điểm cốt lõi, vì tường trình luôn gắn với trách nhiệm của người viết.
Bước 2: Viết bản tường trình
Cô tóm tắt các thành phần bắt buộc theo đúng thứ tự một bản tường trình chuẩn:
| Thành phần | Yêu cầu |
|---|---|
| Phần mở đầu | Viết đúng thể thức (quốc hiệu, tiêu ngữ); chú ý chừa khoảng cách rộng hơn giữa dòng ghi địa điểm, ngày tháng với các thông tin trên và dưới |
| Tên văn bản | Thể hiện nội dung khái quát nhất của vụ việc; chừa khoảng cách trên dưới hợp lí |
| Người/cơ quan nhận | Đề rõ tên người hoặc cơ quan nhận bản tường trình |
| Xưng danh | Ghi đầy đủ họ tên người viết |
| Nội dung vụ việc | Ngắn gọn nhưng rõ ràng, đủ: thời gian, địa điểm, người liên quan, nguyên nhân, diễn biến, hậu quả; đặc biệt nói rõ tư cách, trách nhiệm của em |
| Lời cam kết | Cam đoan tính trung thực. Mẫu câu: "Tôi xin cam đoan nội dung trình bày trên là trung thực; Tôi xin chịu trách nhiệm hoàn toàn về điều mình đã viết" |
| Lời hứa/đề nghị | Nêu lời hứa hoặc lời đề nghị |
| Kí tên | Kí và ghi đầy đủ họ tên ở phần dưới cùng, lệch về góc phải trang giấy |
Điểm cần nhớ nhất là phần nội dung phải đủ 6 yếu tố (thời gian, địa điểm, người liên quan, nguyên nhân, diễn biến, hậu quả) và phải làm rõ tư cách của người viết.
Bước 3: Chỉnh sửa bản tường trình
Dựa vào thể thức của văn bản tường trình để tự rà soát theo bảng sau:
| Nội dung rà soát | Hướng chỉnh sửa |
|---|---|
| Tên văn bản đã phản ánh đúng nội dung chính chưa? | Nếu chưa thì sửa lại cho phù hợp |
| Sự việc tường trình đã đầy đủ, cụ thể chưa? | Chi tiết thừa thì lược bỏ, thiếu thì bổ sung; sắp xếp theo trình tự hợp lí |
| Tư cách, vai trò của bản thân đã rõ chưa? | Làm rõ: là người gây hậu quả hay chịu hậu quả, chịu trách nhiệm hay chỉ là người làm chứng |
| Có chỗ nào diễn đạt như văn nói không? | Loại bỏ từ địa phương, khẩu ngữ, tiếng lóng (nếu có) |
| Hình thức đã đúng quy cách chưa? | Chỉnh sửa theo thể thức và bản tường trình tham khảo |
Lý do của bước này: Tường trình là văn bản hành chính, đòi hỏi ngôn ngữ trang trọng, chính xác. Việc rà soát giúp loại bỏ lỗi diễn đạt khẩu ngữ và đảm bảo trách nhiệm người viết được xác định rõ.
Phần B: Nói và nghe – Trình bày ý kiến về vấn đề văn hoá truyền thống trong xã hội hiện đại
Dẫn nhập
Ở phần Đọc, em đã học các văn bản nói về nét đẹp riêng của các vùng miền, gắn với đời sống sinh hoạt người dân và giá trị văn hoá lâu đời của địa phương cũng như cả đất nước. Vấn đề đặt ra: những nét đẹp đó liệu còn hiện diện và có ý nghĩa với cuộc sống ngày nay không? Bài học này em sẽ tập trình bày ý kiến riêng về vấn đề văn hoá truyền thống trong xã hội hiện đại.
Bước 1: Trước khi nói
Mục đích nói: trình bày ý kiến nhằm thể hiện thái độ sống tích cực, có trách nhiệm và thuyết phục người nghe đồng tình với ý kiến của mình.
Người nghe: thầy cô, bạn bè và những người quan tâm đến văn hoá truyền thống.
a. Chuẩn bị nội dung nói:
- Văn hoá truyền thống là vấn đề được nhiều người quan tâm.
- Bối cảnh hiện nay: đất nước đang từng bước hiện đại hoá và hội nhập quốc tế, nên văn hoá truyền thống có nhiều cơ hội... (nội dung tiếp tục ở trang sau).
Gợi ý vận dụng
Để chắc kiến thức, em thử tự làm một bản tường trình giả định, ví dụ "Tường trình về việc làm hư hại đồ dùng học tập của bạn". Khi viết, em tự kiểm lại: mình là người gây ra hậu quả, vậy phần nội dung phải nêu rõ trách nhiệm và lời cam kết, lời xin lỗi/đề nghị khắc phục. Đó chính là cách áp dụng đúng tinh thần của ba bước trên.
Em muốn cô viết mẫu một bản tường trình hoàn chỉnh để tham khảo không? Cô có thể soạn ngay một bản mẫu theo đúng thể thức nhé.