Giải Công Nghệ 8 trang 81
Lời giải chi tiết SGK Lớp 8 · Môn CĂ´ng Nghệ · Trang 81–82
Tóm tắt lý thuyết
Mục 2a giới thiệu cách lắp ráp mạch điện điều khiển dùng mô đun cảm biến ánh sáng XH M131 qua 5 bước:
- Bước 1: Tìm hiểu mô đun cảm biến ánh sáng.
- Bước 2: Tìm hiểu sơ đồ mạch điện.
- Bước 3: Chuẩn bị dụng cụ, vật liệu, thiết bị.
- Bước 4: Lắp ráp mạch điện.
- Bước 5: Vận hành mạch điện.
Cấu tạo mô đun cảm biến ánh sáng XH M131:
| Cổng | Thành phần | Chức năng |
|---|---|---|
| Cổng đầu ra điều khiển | (1) Tiếp điểm thường mở | Hở khi chưa tác động |
| (2) Đầu nối chung | Điểm chung của tiếp điểm | |
| (3) Tiếp điểm thường đóng | Kín khi chưa tác động | |
| Cổng nối nguồn cấp | GND | Nối với cực (–) của nguồn |
| VCC | Nối với cực (+) của nguồn |
Ngoài ra trên mô đun còn có biến trở tinh chỉnh để điều chỉnh ngưỡng ánh sáng tác động vào cảm biến.
Câu hỏi 1: KHÁM PHÁ (Hình 16.4)
Đề: Quan sát Hình 16.4 và xác định vị trí cổng đầu vào nguồn cấp và cổng đầu ra điều khiển của mô đun cảm biến ánh sáng.
Trả lời:
- Cổng đầu ra điều khiển nằm ở phía bên trái mô đun, gồm 3 chân:
- (1) Tiếp điểm thường mở (NO).
- (2) Đầu nối chung (COM).
- (3) Tiếp điểm thường đóng (NC).
- Cổng nối nguồn cấp cho mô đun nằm ở phía bên phải, gồm 2 chân:
- GND nối với cực (–) của nguồn.
- VCC nối với cực (+) của nguồn.
Cảm biến ánh sáng (quang trở) được nối ra ngoài bằng dây dẫn để thu nhận ánh sáng môi trường.
Câu hỏi 2: KHÁM PHÁ (Hình 16.6)
Đề: Quan sát Hình 16.6 và nêu tên các thành phần chính của mạch điện điều khiển đèn LED sử dụng mô đun cảm biến ánh sáng.
Trả lời: Mạch điện gồm các thành phần chính:
- Nguồn điện một chiều 12 V (ắc quy/nguồn 12 V).
- Công tắc dùng để đóng/cắt nguồn cho toàn mạch.
- Mô đun cảm biến ánh sáng XH M131 (bộ phận điều khiển).
- Đèn LED 12 V (phụ tải được điều khiển).
- Dây dẫn nối các thành phần với nhau.
Giải thích nguyên lý: Khi có nguồn cấp, nếu ánh sáng vào cảm biến thay đổi thì mạch tự động bật/tắt đèn LED. Trời tối thì đèn tự động sáng, trời sáng thì đèn tự động tắt.
Câu hỏi 3: THỰC HÀNH – Bước 3 Chuẩn bị
Đề: Lập dự trù và chuẩn bị các dụng cụ, vật liệu và thiết bị theo Bảng 16.2.
Trả lời: Bảng dự trù dụng cụ, vật liệu và thiết bị:
| TT | Tên gọi | Đơn vị | Số lượng |
|---|---|---|---|
| 1 | Tua vít | Cái | 01 |
| 2 | Công tắc | Cái | 01 |
| 3 | Đèn LED 12 V | Cái | 01 |
| 4 | Kìm tuốt dây điện | Cái | 01 |
| 5 | Băng dính cách điện | Cuộn | 01 |
| 6 | Dây điện 1,5 mm² | Bộ | 01 |
| 7 | Nguồn một chiều 12 V | Bộ | 01 |
| 8 | Mô đun cảm biến ánh sáng XH M131 | Bộ | 01 |
Câu hỏi 4: THỰC HÀNH – Bước 4 Lắp ráp mạch điện
Đề: Tiến hành lắp ráp mạch điện điều khiển đèn LED sử dụng mô đun cảm biến ánh sáng theo sơ đồ Hình 16.6.
Hướng dẫn các bước lắp ráp:
- Nối cực (+) của nguồn 12 V qua công tắc đến chân VCC của mô đun, đồng thời cấp nguồn cho mạch.
- Nối cực (–) của nguồn 12 V với chân GND của mô đun.
- Đấu đèn LED 12 V vào cổng đầu ra điều khiển: một đầu đèn nối với đầu nối chung (2), đầu còn lại nối qua tiếp điểm để khi trời tối thì tiếp điểm đóng, đèn sáng.
- Cố định chắc chắn các mối nối, dùng băng dính cách điện bọc kín các đầu nối hở.
Câu hỏi 5: Bước 5 Vận hành mạch điện
Đề: Vận hành và kiểm tra hoạt động của mạch điện.
Các thao tác cần làm:
- Kiểm tra các vị trí đấu nối đảm bảo đúng, chắc chắn và an toàn.
- Bật công tắc cấp nguồn cho mạch điện.
- Kiểm tra hoạt động: thay đổi nguồn sáng chiếu vào cảm biến. Khi trời sáng mạch tự động tắt đèn LED, khi trời tối mạch tự động bật đèn LED.
- Đánh giá hoạt động của mạch và điều chỉnh biến trở tinh chỉnh để chọn ngưỡng sáng/tối phù hợp.
Lưu ý an toàn: Luôn tắt nguồn trước khi lắp ráp hoặc chỉnh sửa mạch, kiểm tra kỹ cực tính (+/–) trước khi cấp nguồn để tránh hỏng mô đun.
Em cần thầy vẽ lại sơ đồ nối dây chi tiết hơn không?