Giải Công Nghệ 8 trang 84
Lời giải chi tiết SGK Lớp 8 · Môn CĂ´ng Nghệ · Trang 84–85
Tóm tắt lý thuyết
Phần này hướng dẫn em thực hành hai loại mạch điện điều khiển:
- Mạch điều khiển quạt điện dùng mô đun cảm biến nhiệt độ (XH W1209).
- Mạch điều khiển máy bơm dùng mô đun cảm biến độ ẩm (FC-50/MH).
Nguyên lý chung: cảm biến đo đại lượng môi trường (nhiệt độ, độ ẩm) rồi so sánh với ngưỡng đã cài đặt. Khi vượt hoặc dưới ngưỡng, mô đun tự động đóng/ngắt relay để bật hoặc tắt thiết bị (quạt, máy bơm).
Bài 1: Thực hành lập dự trù dụng cụ (Bảng 16.3)
Đề: Lập dự trù và chuẩn bị các dụng cụ, vật liệu và thiết bị theo Bảng 16.3.
Bảng dự trù đã hoàn chỉnh trong sách:
| TT | Tên gọi | Đơn vị | Số lượng |
|---|---|---|---|
| 1 | Tua vít | Cái | 01 |
| 2 | Công tắc | Cái | 01 |
| 3 | Quạt điện 12 V | Cái | 01 |
| 4 | Kìm tuốt dây điện | Cái | 01 |
| 5 | Băng dính cách điện | Cuộn | 01 |
| 6 | Dây điện 1,5 mm² | Bộ | 01 |
| 7 | Nguồn một chiều 12 V | Bộ | 01 |
| 8 | Mô đun cảm biến nhiệt độ XH W1209 | Bộ | 01 |
Giải thích: mỗi nhóm dụng cụ phục vụ một mục đích — tua vít và kìm tuốt để lắp ráp, dây điện và băng dính để đấu nối an toàn, còn quạt, nguồn 12 V và mô đun cảm biến là các thành phần chính của mạch.
Bài 2: Thực hành lắp ráp và vận hành mạch điều khiển quạt (Bước 4, 5)
Đề: Tiến hành lắp ráp mạch điện điều khiển quạt điện sử dụng mô đun cảm biến nhiệt độ theo sơ đồ Hình 16.9, sau đó vận hành.
Trình tự vận hành (Bước 5):
- Kiểm tra các vị trí đấu nối đảm bảo đúng, chắc chắn và an toàn.
- Bật công tắc cấp nguồn cho mạch điện.
- Kiểm tra hoạt động theo chức năng:
- Cài đặt nhiệt độ giới hạn bằng các nút tăng/giảm trên mô đun.
- Thay đổi nhiệt độ tác động vào cảm biến để mạch tự động bật/tắt quạt.
- Đánh giá hoạt động của mạch và điều chỉnh.
Lưu ý an toàn: luôn kiểm tra đấu nối trước khi cấp nguồn, vì đấu sai có thể gây chập, hỏng mô đun. Khi thử cảm biến, em có thể dùng tay hoặc nguồn nhiệt nhẹ để làm thay đổi nhiệt độ, quan sát quạt có bật đúng ngưỡng đã cài hay không.
Bài 3: Khám phá – Xác định cổng của mô đun cảm biến độ ẩm (Hình 16.10)
Đề: Quan sát Hình 16.10 và xác định vị trí cổng đầu vào nguồn cấp và cổng đầu ra điều khiển của mô đun cảm biến độ ẩm.
Trả lời:
- Cổng nối nguồn cấp cho mô đun: nằm ở phía bên phải, gồm hai chân VCC và GND (VCC nối cực dương, GND nối cực âm của nguồn).
- Cổng đầu ra điều khiển: nằm ở khối terminal bên trái, gồm 3 chân được đánh số (1), (2), (3). Đây chính là các tiếp điểm của relay:
- (1) là chân NO (thường mở),
- (2) là chân COM (chân chung),
- (3) là chân NC (thường đóng).
Giải thích: mô đun dùng relay để đóng/ngắt mạch tải. Nguồn cấp (VCC, GND) nuôi mạch điều khiển, còn 3 chân đầu ra dùng nối với thiết bị (máy bơm) qua tiếp điểm relay.
Bài 4: Khám phá – Các thành phần chính của mạch điều khiển máy bơm (Hình 16.11)
Đề: Quan sát Hình 16.11 và nêu tên các thành phần chính của mạch điện điều khiển máy bơm sử dụng mô đun cảm biến độ ẩm.
Trả lời – mạch gồm 5 thành phần chính:
- Nguồn một chiều 12 V – cấp điện cho toàn mạch.
- Công tắc – đóng/ngắt nguồn cấp tổng cho mạch.
- Mô đun cảm biến độ ẩm (FC-50) – đo độ ẩm đất và điều khiển relay.
- Cảm biến độ ẩm (đầu dò cắm xuống đất) – nối với mô đun.
- Máy bơm 12 V – thiết bị tải được điều khiển bật/tắt.
Giải thích nguyên lý: khi đất khô (độ ẩm thấp hơn ngưỡng cài đặt), mô đun đóng relay → cấp điện cho máy bơm tưới nước. Khi đất đủ ẩm, relay ngắt → máy bơm dừng. Đây là ứng dụng tưới tự động rất phổ biến trong nông nghiệp thông minh.
Em muốn cô giải thêm chi tiết về cách đấu nối từng chân relay (NO/COM/NC) với máy bơm không? Cô có thể vẽ rõ sơ đồ đấu dây giúp em.