Giải Giáo Dục Công Dân 8 trang 25
Lời giải chi tiết SGK Lớp 8 · Môn GiĂ¡o Dục CĂ´ng DĂ¢n · Trang 25–26
Tóm tắt phần Ghi nhớ (lý thuyết)
- Lẽ phải là những điều đúng đắn, phù hợp với đạo lí và lợi ích chung của xã hội. Bảo vệ lẽ phải là công nhận, ủng hộ, tuân theo và bảo vệ điều đúng đắn; biết điều chỉnh suy nghĩ, hành vi theo lẽ phải; không chấp nhận và không làm việc sai trái.
- Ý nghĩa: giúp mỗi người ứng xử phù hợp, đẩy lùi cái sai, cái xấu, làm lành mạnh quan hệ xã hội, thúc đẩy xã hội ổn định và phát triển, củng cố niềm tin của con người vào cộng đồng, pháp luật và lương tri.
- Học sinh cần bảo vệ lẽ phải bằng lời nói, hành động cụ thể, phù hợp lứa tuổi; khích lệ bạn bè bảo vệ lẽ phải, phê phán hành vi không bảo vệ lẽ phải.
LUYỆN TẬP
Bài 1: Đồng tình hay không đồng tình với ý kiến
Đề: Em đồng tình hay không đồng tình với ý kiến nào dưới đây? Vì sao?
| Ý kiến | Thái độ | Lý do |
|---|---|---|
| a) Để bảo vệ lẽ phải cần tôn trọng sự thật. | Đồng tình | Sự thật là cơ sở của lẽ phải. Muốn bảo vệ điều đúng đắn thì trước hết phải dựa trên sự thật khách quan, không bóp méo, xuyên tạc. |
| b) Cần kiên quyết bảo vệ những gì phù hợp với lợi ích của cộng đồng. | Đồng tình | Lẽ phải gắn với lợi ích chung của xã hội. Bảo vệ lợi ích cộng đồng chính là bảo vệ lẽ phải. |
| c) Người bảo vệ lẽ phải luôn phải chịu thiệt thòi. | Không đồng tình | Bảo vệ lẽ phải đôi khi gặp khó khăn, nhưng được mọi người tôn trọng, tin tưởng và góp phần làm xã hội tốt đẹp hơn. Không thể coi đó là thiệt thòi. |
| d) Mỗi người tự bảo vệ lợi ích của mình chính là góp phần bảo vệ lợi ích của cộng đồng. | Không đồng tình | Nếu chỉ lo lợi ích cá nhân mà bất chấp đúng sai thì có thể gây hại cho người khác và cộng đồng. Lợi ích cá nhân phải đặt trong sự hài hòa với lợi ích chung. |
| e) Trước việc làm sai trái, nếu mình không liên quan thì không cần lên tiếng. | Không đồng tình | Im lặng trước cái sai là tiếp tay cho cái xấu. Bảo vệ lẽ phải là trách nhiệm của mỗi người, kể cả khi việc đó không trực tiếp liên quan đến mình. |
Bài 2: Ai biết / chưa biết bảo vệ lẽ phải
Đề: Ai biết bảo vệ lẽ phải, ai chưa biết bảo vệ lẽ phải trong những trường hợp dưới đây? Vì sao?
- a) Anh H – Chưa biết bảo vệ lẽ phải. Anh chỉ quan tâm việc gì có lợi cho mình mà làm cho bằng được, không màng đúng sai. Đây là biểu hiện của lối sống vụ lợi, ích kỉ.
- b) Chị M – Chưa biết bảo vệ lẽ phải. Bảo vệ ý kiến đến cùng dù đúng hay sai là sự bảo thủ, cố chấp. Bảo vệ lẽ phải chỉ đúng khi ý kiến đó phù hợp sự thật và lợi ích chung.
- c) Bạn B – Chưa biết bảo vệ lẽ phải. Bạn lớn tiếng phê bình lỗi của người khác nhưng lại che giấu lỗi của mình, thể hiện sự thiếu trung thực và không công bằng.
- d) Anh S – Biết bảo vệ lẽ phải. Anh cùng các bạn thu thập chứng cứ và tố cáo việc làm sai trái, dũng cảm đấu tranh chống cái sai để bảo vệ điều đúng đắn.
Bài 3: Sắm vai truyện "Nhưng nó phải bằng hai mày"
Đề: Sắm vai các nhân vật và trả lời câu hỏi.
Nhận xét về việc làm của các nhân vật:
- Thầy lí xử kiện không dựa trên đúng – sai mà dựa vào số tiền đút lót. "Lẽ phải" của thầy lí chính là tiền: ai đưa nhiều tiền thì thắng kiện. Đây là hành vi tham nhũng, bất công, đáng phê phán.
- Cải và Ngô dùng tiền lót để mua phần thắng cho mình, cũng là việc làm sai trái, tiếp tay cho thói hối lộ.
Nếu là Ngô hoặc Cải, em sẽ làm gì? Vì sao?
- Em sẽ không đút lót, hối lộ mà trình bày sự việc đúng sự thật, yêu cầu xử kiện công bằng dựa trên lẽ phải. Nếu bị xử oan, em sẽ kiến nghị lên cấp cao hơn. Vì hối lộ là việc làm vi phạm pháp luật, đi ngược lẽ phải.
Nếu là người xử kiện, em sẽ làm gì? Vì sao?
- Em sẽ xét xử công minh, đúng người đúng việc, căn cứ vào chứng cứ và sự thật, không nhận tiền đút lót. Vì người cầm cân nảy mực phải công bằng, bảo vệ lẽ phải, giữ niềm tin của nhân dân vào công lí.
Bài 4: Em sẽ xử lí thế nào?
- a) Khi em chắc chắn mình đúng nhưng đa số bạn khẳng định sai: Em bình tĩnh đưa ra dẫn chứng, lập luận thuyết phục để bảo vệ ý kiến đúng. Em không vì số đông mà từ bỏ lẽ phải, nhưng cũng lắng nghe để xem mình có thiếu sót gì không.
- b) Nghe một bạn nói xấu bạn khác mà em biết sự thật không phải vậy: Em lên tiếng đính chính, nói rõ sự thật để bảo vệ bạn bị nói xấu, khuyên bạn kia không nên bịa đặt, vu khống người khác.
- c) Thấy người đàn ông sàm sỡ bé gái, em định lên tiếng thì bị đe doạ: Em không im lặng mà tìm cách báo cho người lớn, công an hoặc người có trách nhiệm gần đó để bảo vệ bé gái và bản thân. Em ghi nhớ đặc điểm kẻ xấu để cung cấp thông tin. Không tự mình đối đầu trực tiếp gây nguy hiểm.
- d) Bạn thân mắc khuyết điểm và muốn em không nói với ai: Em khuyên bạn tự nhận lỗi và sửa chữa. Nếu lỗi nhỏ, em giữ kín và giúp bạn tiến bộ; nếu lỗi nghiêm trọng, ảnh hưởng người khác, em cần báo với thầy cô để bạn được giúp đỡ, vì đó mới là thật sự tốt cho bạn.
Bài 5: Em sẽ khuyên bạn điều gì?
- a) Người thân trong gia đình bạn làm điều trái pháp luật: Khuyên bạn nên góp ý, can ngăn người thân dừng việc sai trái và tuân theo pháp luật; nếu cần, nhờ người lớn hoặc cơ quan chức năng giúp đỡ.
- b) Bạn em viết lên mạng xã hội điều không đúng sự thật: Khuyên bạn gỡ bỏ và đính chính thông tin sai, vì đăng tin sai sự thật có thể gây hại cho người khác và vi phạm pháp luật.
- c) Bạn mắc lỗi nhưng đổ lỗi cho bạn khác: Khuyên bạn dũng cảm nhận lỗi của mình, xin lỗi bạn bị đổ oan, vì trung thực mới được mọi người tôn trọng và tin tưởng.
VẬN DỤNG
Bài 1: Bình luận câu nói của Martin Luther King
Đề: "Trong thế giới này, chúng ta không chỉ xót xa vì những hành động và lời nói của người xấu mà còn cả vì sự im lặng đáng sợ của người tốt." Hãy viết một đoạn văn bình luận.
Gợi ý đoạn văn:
Câu nói của Martin Luther King nhắc nhở chúng ta về trách nhiệm của mỗi người trước cái xấu, cái sai. Hành động và lời nói của người xấu gây tổn hại trực tiếp cho xã hội, điều đó ai cũng dễ nhận ra. Nhưng còn một điều nguy hiểm hơn, đó là sự im lặng của người tốt. Khi người tốt thấy điều sai mà làm ngơ vì sợ liên luỵ, vì ngại va chạm, thì cái xấu sẽ ngày càng lộng hành. Sự im lặng đó vô tình tiếp tay cho điều ác, khiến công lí và lẽ phải bị lấn át. Vì vậy, mỗi chúng ta cần dũng cảm lên tiếng, đấu tranh bảo vệ lẽ phải, không thờ ơ trước cái sai. Có như vậy, xã hội mới ngày càng công bằng, văn minh và tốt đẹp hơn.
Bài 2: Thiết kế thông điệp về bảo vệ lẽ phải
Đề: Hãy thiết kế một thông điệp về bảo vệ lẽ phải.
Một số gợi ý thông điệp ngắn gọn, dễ nhớ:
- "Im lặng trước cái sai là đồng lõa với cái xấu."
- "Bảo vệ lẽ phải – Giữ vững niềm tin."
- "Dũng cảm nói lên sự thật, kiên quyết bảo vệ điều đúng."
- "Lẽ phải hôm nay – Tương lai tươi sáng ngày mai."
Em có thể trình bày thông điệp dưới dạng tấm áp phích (poster) với hình ảnh minh hoạa, khẩu hiệu nổi bật và màu sắc tươi sáng để thu hút mọi người cùng hành động.
Mình đã giải trọn vẹn phần Luyện tập và Vận dụng của bài "Bảo vệ lẽ phải". Riêng các bài sắm vai và viết đoạn văn, em nên dùng phần gợi ý rồi diễn đạt lại bằng lời của mình cho tự nhiên hơn nhé.