Giải Giáo Dục Công Dân 8 trang 69
Lời giải chi tiết SGK Lớp 8 · Môn GiĂ¡o Dục CĂ´ng DĂ¢n · Trang 69–70
Tóm tắt lý thuyết
Bài học nói về quyền và nghĩa vụ lao động của công dân. Những ý chính cần nhớ:
- Lao động là hoạt động chủ yếu của con người, là nhân tố quyết định sự tồn tại, phát triển của cá nhân, đất nước và nhân loại.
- Công dân có quyền làm việc, lựa chọn nghề nghiệp, việc làm và nơi làm việc; đồng thời có nghĩa vụ lao động để nuôi sống bản thân, gia đình và góp phần phát triển đất nước.
- Người lao động được tự do chọn việc làm, không bị phân biệt đối xử, không bị cưỡng bức, được hưởng lương phù hợp; có nghĩa vụ thực hiện hợp đồng, chấp hành kỉ luật lao động.
- Người sử dụng lao động có quyền tuyển dụng, quản lí, khen thưởng, xử lí vi phạm; có nghĩa vụ thực hiện hợp đồng và tôn trọng danh dự, nhân phẩm người lao động.
- Pháp luật cấm nhận trẻ em chưa đủ 13 tuổi vào làm việc (trừ một số công việc nghệ thuật, thể thao theo luật định) và cấm dùng lao động chưa thành niên làm việc nặng nhọc, nguy hiểm, độc hại.
- Hợp đồng lao động (Điều 21 Bộ luật Lao động) phải có các nội dung chủ yếu: thông tin hai bên, công việc và địa điểm, thời hạn, mức lương, chế độ nâng bậc, thời giờ làm việc – nghỉ ngơi, bảo hộ lao động, bảo hiểm, đào tạo nâng cao tay nghề.
Phần câu hỏi (mục ❓ trang 67)
a) Theo em, vì sao người lao động và người sử dụng lao động phải giao kết hợp đồng lao động?
Trả lời: Giao kết hợp đồng lao động là cơ sở pháp lí ràng buộc trách nhiệm của cả hai bên. Hợp đồng giúp:
- Xác định rõ quyền và nghĩa vụ của mỗi bên (công việc, lương, thời giờ làm việc, bảo hiểm...).
- Bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người lao động (lương, bảo hiểm, điều kiện làm việc).
- Bảo đảm quyền quản lí, điều hành của người sử dụng lao động.
- Là căn cứ để giải quyết khi xảy ra tranh chấp, tránh việc một bên chèn ép hoặc vi phạm bên kia.
b) Lập một hợp đồng lao động đơn giản:
CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc
HỢP ĐỒNG LAO ĐỘNG
Hôm nay, ngày ... tháng ... năm ..., tại ...,
chúng tôi gồm:
BÊN A (Người sử dụng lao động):
- Tên công ty: Công ty TNHH ABC
- Địa chỉ: ...
- Đại diện: Ông/Bà ... - Chức danh: Giám đốc
BÊN B (Người lao động):
- Họ tên: ... - Sinh ngày: ...
- Nơi cư trú: ...
- Số CCCD: ...
Hai bên thỏa thuận kí hợp đồng với các điều khoản sau:
1. Công việc, địa điểm làm việc: ...
2. Thời hạn hợp đồng: 12 tháng
3. Mức lương: ... đồng/tháng; trả vào ngày ... hằng tháng
4. Thời giờ làm việc: 8 giờ/ngày, nghỉ chủ nhật
5. Bảo hộ lao động, bảo hiểm xã hội, y tế theo quy định
6. Quyền và nghĩa vụ của hai bên: ...
ĐẠI DIỆN BÊN A BÊN B
(Kí, ghi rõ họ tên) (Kí, ghi rõ họ tên)Bài 1: Đồng tình hay không đồng tình
Em đồng tình hay không đồng tình với những ý kiến sau? Vì sao?
| Ý kiến | Thái độ | Lý do |
|---|---|---|
| a) Lao động là một trong những nhân tố quyết định sự tồn tại và phát triển của nhân loại. | Đồng tình | Đúng với lý thuyết: lao động tạo ra của cải vật chất, tinh thần, là điều kiện để con người và xã hội tồn tại, phát triển. |
| b) Lao động chỉ tạo ra những giá trị vật chất cho đời sống con người. | Không đồng tình | Lao động còn tạo ra giá trị tinh thần (tác phẩm nghệ thuật, tri thức...) và giúp con người hoàn thiện nhân cách. Chữ "chỉ" làm ý kiến trở nên phiến diện. |
| c) Hoạt động lao động chỉ có ý nghĩa khi tạo ra những đóng góp to lớn cho xã hội. | Không đồng tình | Mọi lao động chân chính, dù nhỏ, đều có ý nghĩa: nuôi sống bản thân, gia đình, góp phần cho xã hội. Không nhất thiết phải "to lớn" mới có giá trị. |
| d) Lao động giúp con người phát triển các mối quan hệ tích cực, tránh những thói hư tật xấu. | Đồng tình | Lao động rèn tính kỉ luật, tinh thần hợp tác, tạo các mối quan hệ lành mạnh, giúp con người tránh xa thói lười biếng, tệ nạn. |
Bài 2: Nhận xét việc làm của các nhân vật
| Trường hợp | Nhận xét |
|---|---|
| a) Bà K trả công cho lao động chưa thành niên rất thấp dù làm việc như nhau. | Sai, đáng phê phán. Bà K vi phạm nguyên tắc trả lương công bằng, có hành vi phân biệt đối xử và bóc lột lao động chưa thành niên. |
| b) Bạn Q trốn lao động công ích ở trường để đi đá bóng. | Sai. Q trốn tránh nghĩa vụ lao động, thiếu trách nhiệm với tập thể, cần phê bình và sửa đổi. |
| c) Chị O đưa lao động chưa thành niên đi khám sức khỏe định kì, tạo điều kiện học tập, vui chơi, rèn luyện. | Đúng, đáng khen. Chị O thực hiện đúng quy định bảo vệ lao động chưa thành niên, quan tâm đến sự phát triển toàn diện của các em. |
| d) H dành thời gian rảnh làm đồ thủ công bán kiếm tiền mua đồ dùng học tập. | Đúng, đáng khích lệ. H biết lao động chính đáng, tự lập, sử dụng thời gian hợp lí để phụ giúp bản thân. |
Bài 3: Chỉ ra vi phạm theo Bộ luật Lao động 2019
Hãy xác định ai vi phạm và vi phạm điều gì:
- a) Thuê trẻ em 14 tuổi làm việc 8 giờ/ngày → Người sử dụng lao động vi phạm. Người chưa đủ 15 tuổi chỉ được làm việc tối đa 4 giờ/ngày và 20 giờ/tuần. Bắt làm 8 giờ/ngày là trái luật.
- b) Tự ý nghỉ việc không báo trước → Người lao động vi phạm. Vi phạm nghĩa vụ báo trước khi chấm dứt hợp đồng lao động, không thực hiện đúng hợp đồng.
- c) Đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động của nhân viên không lí do → Người sử dụng lao động vi phạm. Chấm dứt hợp đồng phải có căn cứ và báo trước theo luật; tự ý cho nghỉ không lí do là trái pháp luật.
- d) Thuê trẻ em 13 tuổi làm việc trong cơ sở sang chiết khí ga → Người sử dụng lao động vi phạm. Đây là công việc nguy hiểm, độc hại; pháp luật cấm sử dụng lao động chưa thành niên (đặc biệt trẻ 13 tuổi) làm công việc này.
- e) Không chấp hành kỉ luật lao động → Người lao động vi phạm. Không thực hiện nghĩa vụ chấp hành kỉ luật, nội quy lao động.
- g) Không sử dụng trang bị bảo hộ lao động → Người lao động vi phạm. Không tuân thủ quy định về an toàn lao động, gây nguy hiểm cho chính mình và người khác.
Em nhớ đối chiếu lại số trang trong sách của mình nhé, vì phần nội dung này nằm ở trang 67–68. Nếu trang 69–70 là phần "Vận dụng" thì gửi mình ảnh để giải tiếp.