Giải Khoa Học Tự nhiên 8 trang 55
Lời giải chi tiết SGK Lớp 8 · Môn Khoa Há»c Tá»± NhiĂªn · Trang 55–56
Tóm tắt lý thuyết
Phần I – Vai trò của các nguyên tố hoá học với sự phát triển của cây trồng:
- Cây trồng cần ba nhóm nguyên tố: đa lượng (cần nhiều), trung lượng (cần vừa) và vi lượng (cần ít) để cấu tạo tế bào, điều chỉnh trao đổi chất và tăng sức chống chịu.
- Vai trò một số nguyên tố đa lượng:
| Nguyên tố | Tác dụng với cây trồng |
|---|---|
| Nitrogen (N) | Giúp cây sinh trưởng, phát triển tốt; điều tiết quá trình trao đổi chất |
| Phosphorus (P) | Giúp cây nở hoa, đậu quả và phát triển bộ rễ |
| Potassium (K – kali) | Chuyển hoá năng lượng trong đồng hoá; giúp cây ra nhiều nhánh, phân cành |
- Nguyên tố vi lượng (Zn, Mn, Fe, Cu,...) tuy cần ít nhưng không thể thiếu, giúp kích thích sinh trưởng và trao đổi chất.
- Phân bón hoá học là những hoá chất có chứa các nguyên tố dinh dưỡng, được bón cho cây nhằm nâng cao năng suất.
Phần II – Một số loại phân bón thông thường:
| Loại phân | Nguyên tố cung cấp | Thành phần chính |
|---|---|---|
| Phân đạm | Nitrogen (N) | NaNO₃, Ca(NO₃)₂, NH₄NO₃, urea (NH₂)₂CO |
| Phân lân | Phosphorus (P) | Ca₃(PO₄)₂, Ca(H₂PO₄)₂, CaSO₄ |
| Phân kali | Potassium (K) | KCl, K₂SO₄ |
| Phân NPK | N, P, K (+ trung, vi lượng) | Hỗn hợp đạm, lân, kali |
Câu hỏi mở đầu
Đề: Phân bón hoá học là gì? Tại sao cần bón phân cho cây trồng?
Trả lời:
- Phân bón hoá học là những hoá chất có chứa các nguyên tố dinh dưỡng, được bón cho cây nhằm nâng cao năng suất cây trồng.
- Cần bón phân vì cây trồng phải lấy các nguyên tố dinh dưỡng (đa lượng, trung lượng, vi lượng) từ đất. Sau mỗi vụ, đất bị cạn dần các chất này nên không đủ cung cấp. Bón phân giúp bổ sung kịp thời để cây sinh trưởng, phát triển tốt và cho năng suất cao.
Câu hỏi giữa bài (sau Bảng 12.1)
Đề: Tại sao cần phải bổ sung các nguyên tố đa lượng như nitrogen, phosphorus, potassium dưới dạng phân bón cho cây trồng?
Trả lời:
- Đây là ba nguyên tố cây cần với số lượng lớn để cấu tạo tế bào và duy trì các hoạt động sống.
- Trong đất, hàm lượng N, P, K thường không đủ và bị cây hút cạn sau mỗi vụ trồng.
- Vì vậy phải bổ sung dưới dạng phân bón để đảm bảo cây có đủ dinh dưỡng:
- Nitrogen giúp cây sinh trưởng, phát triển thân, rễ, lá.
- Phosphorus giúp cây nở hoa, đậu quả, phát triển bộ rễ.
- Potassium giúp cây ra nhiều nhánh, cứng cáp, chịu lạnh tốt.
Câu hỏi cuối bài
Câu 1
Đề: Hãy cho biết các nguyên tố dinh dưỡng trong phân đạm, phân lân, phân kali, phân NPK.
Trả lời:
- Phân đạm: cung cấp nguyên tố nitrogen (N).
- Phân lân: cung cấp nguyên tố phosphorus (P).
- Phân kali: cung cấp nguyên tố potassium (K – kali).
- Phân NPK: cung cấp đồng thời ba nguyên tố nitrogen (N), phosphorus (P) và potassium (K); ngoài ra còn có thể chứa nguyên tố trung lượng (Ca, Mg,...) và vi lượng (Zn, Cu,...).
Câu 2
Đề: Tại sao đối với từng loại đất cần lựa chọn phân lân thích hợp?
Trả lời:
Vì khả năng tan của các loại phân lân khác nhau, mà độ chua (pH) của đất lại quyết định phân có tan và cây hút được hay không:
- Phân lân nung chảy (Ca₃(PO₄)₂) không tan trong nước, chỉ tan chậm trong đất chua → thích hợp với đất chua.
- Superphosphate (super lân) tan được trong nước → dùng được cho mọi loại đất, nhưng hiệu quả nhất trên đất không chua hoặc chua ít (pH = 5,6 – 6,5).
Nếu chọn sai loại phân, lân sẽ không tan ra để cây hấp thụ, gây lãng phí và giảm hiệu quả. Vì vậy cần căn cứ vào độ chua của đất để chọn phân lân phù hợp.
Câu 3
Đề: Hãy cho biết vai trò của các nguyên tố vi lượng đối với cây trồng.
Trả lời:
- Các nguyên tố vi lượng (Zn, Mn, Fe, Cu,...) tuy cây chỉ cần hàm lượng rất ít nhưng không thể thiếu.
- Vai trò: kích thích quá trình sinh trưởng và trao đổi chất của cây trồng.
- Nếu thiếu vi lượng, cây sẽ phát triển kém, dễ mắc bệnh, cho năng suất thấp.
Phần "Một số lưu ý về an toàn" trong sách nhắc thêm: khi bón phân cần mặc đồ bảo hộ, đeo khẩu trang, đi găng tay; bảo quản phân đúng nơi quy định, tránh xa trẻ em và nơi ăn uống.