Giải Khoa Học Tự nhiên 8 trang 17

Hai trang này phần lớn là lý thuyết và phần tổng kết. Các câu hỏi cần trả lời gồm: 2 câu hỏi mở đầu ở đầu trang 15 và 1 câu hỏi dẫn nhập ở trang 16. Các mục "Em có biết", "Em đã học", "Em có thể" chỉ là thông tin và tổng kết, không phải bài tập.

---

Trang 15

Câu 1

Đề bài: Than, xăng, dầu,... là nhiên liệu hóa thạch, được sử dụng chủ yếu cho các ngành sản xuất và các hoạt động nào của con người? Em hãy sưu tầm hình ảnh và trình bày về ứng dụng của các nhiên liệu này trong đời sống.

Cách giải

Nhiên liệu hóa thạch là loại nhiên liệu được tạo thành từ xác sinh vật bị vùi lấp hàng triệu năm trong lòng đất. Ba loại quen thuộc là than, xăng và dầu. Ứng dụng của chúng rất rộng:

Than đá:

• Đốt để chạy các nhà máy nhiệt điện, tạo ra điện.
• Dùng trong luyện kim, ví dụ luyện gang, thép.
• Sản xuất xi măng, gạch, gốm sứ.
• Đun nấu, sưởi ấm trong sinh hoạt.

Xăng:

• Làm nhiên liệu cho xe máy, ô tô.
• Chạy máy phát điện, máy cắt cỏ, máy bơm nước nhỏ.

Dầu (dầu diesel, dầu hỏa, dầu mazut):

• Chạy động cơ ô tô tải, tàu thủy, máy xúc, máy kéo.
• Làm nhiên liệu cho máy bay (dầu phản lực).
• Đun nấu, thắp sáng (dầu hỏa) ở một số vùng.
• Chạy lò hơi trong nhà máy.

Ngoài ra còn có khí thiên nhiên (gas) dùng để đun nấu hằng ngày và chạy nhà máy điện khí.

Tóm lại, nhiên liệu hóa thạch phục vụ chủ yếu cho sản xuất điện, giao thông vận tải, luyện kim, công nghiệp và sinh hoạt hằng ngày (đun nấu, sưởi ấm).

Khi làm bài, em nên sưu tầm thêm hình ảnh thực tế như: nhà máy nhiệt điện, cây xăng, bếp gas, ô tô, tàu thuyền để bài trình bày sinh động hơn.

---

Câu 2

Đề bài: Các nguồn nhiên liệu hóa thạch có phải là vô tận không? Đốt cháy nhiên liệu hóa thạch ảnh hưởng đến môi trường như thế nào? Hãy nêu ví dụ về việc tăng cường sử dụng các nguồn năng lượng thay thế để giảm việc sử dụng các nhiên liệu hóa thạch.

Cách giải

Nhiên liệu hóa thạch có vô tận không?

Không. Nhiên liệu hóa thạch được hình thành từ xác động, thực vật bị vùi lấp suốt hàng triệu năm. Tốc độ tạo thành rất chậm, trong khi con người khai thác và sử dụng rất nhanh. Vì vậy đây là nguồn tài nguyên có hạn và sẽ cạn kiệt dần.

Đốt cháy nhiên liệu hóa thạch ảnh hưởng đến môi trường thế nào?

• Thải ra khí carbon dioxide (CO₂) làm tăng hiệu ứng nhà kính, khiến Trái Đất nóng lên, gây biến đổi khí hậu.
• Thải ra khí carbon monoxide (CO) rất độc cho con người và động vật.
• Thải ra khí sulfur dioxide (SO₂) và các oxide của nitrogen, là nguyên nhân gây mưa axit, làm hại cây cối, ăn mòn công trình.
• Sinh ra bụi mịn làm ô nhiễm không khí, gây bệnh hô hấp.
• Quá trình khai thác, vận chuyển dầu có thể gây tràn dầu, làm ô nhiễm biển và giết hại sinh vật biển.

Ví dụ về nguồn năng lượng thay thế:

• Năng lượng mặt trời: dùng pin mặt trời để tạo điện, đun nóng nước.
• Năng lượng gió: dùng tua bin gió phát điện.
• Thủy điện: dùng sức nước để phát điện.
• Năng lượng sinh khối và nhiên liệu sinh học: như ethanol (xăng sinh học E5), biodiesel làm từ dầu thực vật.
• Năng lượng địa nhiệt và nhiên liệu hydrogen.

🎯 Nhiên liệu hóa thạch là tài nguyên có hạn và gây ô nhiễm. Tăng cường dùng năng lượng sạch (mặt trời, gió, nước) vừa tiết kiệm tài nguyên, vừa bảo vệ môi trường.

💡 Mẹo nhớ: "Hóa thạch có hạn – dùng dần sẽ cạn", nên ưu tiên năng lượng sạch: Mặt trời – Gió – Nước.

---

Trang 16

Trang này mở đầu Bài 3: Mol và tỉ khối chất khí, gồm phần mục tiêu, câu hỏi dẫn nhập và lý thuyết về mol. Phần lớn là lý thuyết, chỉ có một câu hỏi mở đầu cần suy nghĩ.

Câu hỏi mở đầu

Đề bài: Bằng phép đo thông thường, ta chỉ xác định được khối lượng chất rắn, chất lỏng hoặc thể tích của chất khí. Làm thế nào để biết lượng chất có bao nhiêu phân tử, nguyên tử?

Cách giải

Một nguyên tử hay phân tử rất nhỏ bé, không thể đếm trực tiếp được. Để biết một lượng chất chứa bao nhiêu nguyên tử, phân tử, các nhà khoa học dùng đại lượng gọi là mol.

• Mol là lượng chất chứa đúng N_A = 6,022 × 10²³ nguyên tử hoặc phân tử. Số N_A gọi là số Avogadro.
• Như vậy, ta không cần đếm từng hạt. Chỉ cần biết chất đó có bao nhiêu mol, rồi nhân với số Avogadro là tính được số nguyên tử, phân tử.

Ví dụ: 12 gam carbon chứa 1 mol nguyên tử carbon, tức là có 6,022 × 10²³ nguyên tử carbon.

🎯 Muốn biết số hạt trong một lượng chất, ta dựa vào mol và số Avogadro N_A = 6,022 × 10²³.

💡 Mẹo nhớ: 1 mol = 6,022 × 10²³ hạt. Nhớ con số "6022" như "sáu-không-hai-hai" để khỏi quên số Avogadro.

---

🎯 Ghi nhớ chung của hai trang: - Nhiên liệu hóa thạch (than, xăng, dầu) phục vụ sản xuất điện, giao thông và sinh hoạt, nhưng có hạn và gây ô nhiễm môi trường. - Nên tăng cường năng lượng tái tạo: mặt trời, gió, nước. - Mol là đơn vị đo lượng chất; 1 mol chứa N_A = 6,022 × 10²³ nguyên tử hoặc phân tử.