Giải Ngữ Văn 8 - Tập 1 trang 35
Lời giải chi tiết SGK Lớp 8 · Môn Ngữ Văn · Trang 35–36
Trang 35 chứa nội dung hướng dẫn phần Nói và nghe (Trình bày bài giới thiệu ngắn về một cuốn sách – cuốn truyện lịch sử) và phần đầu trang 36 là tiếp tục hướng dẫn. Phần Củng cố, mở rộng ở cuối trang 36 có 2 bài tập cần giải.
Củng cố, mở rộng
Câu 1
Đề bài: Kẻ bảng vào vở theo mẫu và điền thông tin ngắn gọn về các văn bản theo gợi dẫn:
| Lá cờ thêu sáu chữ vàng | Quang Trung đại phá quân Thanh |
|---|---|
| Bối cảnh | |
| Cốt truyện | |
| Nhân vật | |
| Ngôn ngữ |
Cách giải
| Lá cờ thêu sáu chữ vàng | Quang Trung đại phá quân Thanh | |
|---|---|---|
| Bối cảnh | Thời nhà Trần, khoảng năm 1285, khi quân Nguyên – Mông xâm lược nước ta lần thứ hai. Triều đình nhà Trần tổ chức Hội nghị Diên Hồng để lấy ý kiến toàn dân đánh giặc. | Cuối năm 1788 – đầu năm 1789, khi 29 vạn quân Thanh do Tôn Sĩ Nghị chỉ huy kéo sang xâm lược nước ta, chiếm đóng Thăng Long. |
| Cốt truyện | Trần Quốc Toản – cậu thiếu niên chưa đủ tuổi dự họp – bị cấm vào Hội nghị Diên Hồng. Cậu tức giận bóp nát quả cam, rồi tự chiêu mộ quân, thêu lá cờ sáu chữ "Phá cường địch, báo hoàng ân" để xông ra trận đánh giặc. | Nguyễn Huệ lên ngôi hoàng đế (hiệu Quang Trung), thần tốc tiến quân ra Bắc. Đêm 30 Tết đến mùng 5 Tết Kỷ Dậu (1789), ông chỉ huy đánh tan quân Thanh, giải phóng Thăng Long. |
| Nhân vật | Nhân vật chính: Trần Quốc Toản – thiếu niên dũng cảm, yêu nước, khí phách mạnh mẽ. Các nhân vật phụ: vua Trần, các bô lão, quân sĩ. | Nhân vật chính: Quang Trung (Nguyễn Huệ) – vị vua anh hùng, mưu lược, quyết đoán, oai phong. Nhân vật phụ: Ngô Thì Nhậm, Tôn Sĩ Nghị, vua Lê Chiêu Thống. |
| Ngôn ngữ | Ngôn ngữ kể chuyện giàu cảm xúc, lời văn trong sáng, giàu hình ảnh. Ngôn ngữ nhân vật thể hiện tính cách mạnh mẽ, bộc trực của Trần Quốc Toản. | Ngôn ngữ mang tính sử thi, hào hùng. Lời nói của Quang Trung đanh thép, khí phách. Ngôn ngữ miêu tả trận đánh sống động, nhanh, mạnh, dồn dập. |
💡 Mẹo nhớ: Khi điền bảng so sánh, em hãy nhớ 4 chữ "B – C – N – N": Bối cảnh (thời gian, không gian) → Cốt truyện (diễn biến chính) → Nhân vật (ai, tính cách ra sao) → Ngôn ngữ (cách viết, giọng văn).
Câu 2
Đề bài: Tìm đọc thêm một truyện lịch sử và thực hiện các yêu cầu sau:
- a. Xác định bối cảnh xảy ra các sự kiện được tái hiện trong tác phẩm.
- b. Nêu chủ đề của truyện.
- c. Chọn một nhân vật em yêu thích và nêu một vài đặc điểm tiêu biểu của nhân vật đó (ngoại hình, lời nói, hành động, suy nghĩ,...).
Cách giải
(Chọn tác phẩm minh họa: "Tiểu Sơn tráng sĩ" của Khái Hưng)
a. Bối cảnh:
Truyện lấy bối cảnh thời kỳ đầu thực dân Pháp xâm lược Việt Nam (nửa cuối thế kỷ XIX). Các sự kiện diễn ra ở vùng nông thôn Bắc Bộ, khi nhân dân ta đứng lên chống giặc ngoại xâm trong phong trào Cần Vương.
b. Chủ đề:
Truyện ca ngợi tinh thần yêu nước, lòng dũng cảm và ý chí chiến đấu chống giặc ngoại xâm của những người trẻ tuổi Việt Nam. Qua đó, tác giả khẳng định: tuổi trẻ luôn là lực lượng tiên phong trong sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc.
c. Nhân vật yêu thích – Nhân vật Tiểu Sơn:
- Ngoại hình: Là một thiếu niên khỏe mạnh, nhanh nhẹn, có dáng vẻ cứng cỏi.
- Lời nói: Giọng nói dứt khoát, thẳng thắn, thể hiện quyết tâm đánh giặc cứu nước.
- Hành động: Dũng cảm tham gia nghĩa quân từ khi còn rất trẻ, không ngại gian khổ, hiểm nguy. Sẵn sàng xông pha nơi chiến trận.
- Suy nghĩ: Luôn đau đáu nỗi lo mất nước, căm thù giặc xâm lược, mong muốn đất nước được tự do.
Đáp án tổng hợp câu 2: - Bối cảnh: Nửa cuối thế kỷ XIX, thời kỳ Pháp xâm lược, vùng nông thôn Bắc Bộ. - Chủ đề: Ca ngợi tinh thần yêu nước và lòng dũng cảm của tuổi trẻ. - Nhân vật Tiểu Sơn: thiếu niên dũng cảm, yêu nước, hành động quyết đoán, suy nghĩ luôn hướng về đất nước.
💡 Mẹo nhớ: Khi phân tích nhân vật, em nhớ công thức "Hình – Lời – Hành – Nghĩ": Ngoại hình → Lời nói → Hành động → Suy nghĩ. Bốn yếu tố này giúp em khắc họa nhân vật đầy đủ và sinh động.
🎯 Ghi nhớ: - Khi lập bảng so sánh văn bản, cần nắm 4 yếu tố cốt lõi: bối cảnh, cốt truyện, nhân vật, ngôn ngữ. - Khi phân tích truyện lịch sử, luôn xác định rõ thời gian – không gian lịch sử, chủ đề tư tưởng, và đặc điểm nhân vật qua ngoại hình, lời nói, hành động, suy nghĩ.