Giải Tin Học 8 trang 79

Tóm tắt lý thuyết

Ba khái niệm quan trọng cần nhớ:

---

Câu hỏi (mục ?): Chỉ ra hằng, biến, biểu thức trong chương trình Hình 13.4

Dựa vào chương trình điều khiển nhân vật đi theo hình có số cạnh nhập từ bàn phím:

• Biến:
• n: lưu số cạnh nhập vào (kiểu số)
• số bước: lưu độ dài mỗi bước di chuyển (kiểu số)
• góc quay: lưu góc rẽ tại mỗi đỉnh (kiểu số)
• Hằng:
• 900 và 360: hằng kiểu số
• "Hãy nhập số cạnh:", "Đường đi là hình có", "cạnh bằng nhau": hằng kiểu xâu kí tự
• 1 (đợi 1 giây): hằng kiểu số
• Biểu thức:
• 900 / n: biểu thức kiểu số → tính độ dài bước
• 360 / n: biểu thức kiểu số → tính góc quay
• Lệnh kết hợp ... n ...: biểu thức kiểu xâu kí tự (nối chuỗi với giá trị n)

---

Bài 1 (Luyện tập): Tính giá trị và kiểu dữ liệu các biểu thức khi r = 5

Đề: Giả sử r là biến lưu giá trị bán kính hình tròn. Cho biết giá trị trả lại và kiểu dữ liệu của các biểu thức sau trong Scratch khi r = 5.

a) r > 0

• Thay r = 5: ta có $5 > 0$ là đúng.
• Giá trị trả lại: true (đúng)
• Kiểu dữ liệu: kiểu lôgic (boolean)
• Lý do: phép so sánh > luôn cho kết quả đúng/sai.

b) 2 3.14 r

• Thay r = 5: $2 \times 3.14 \times 5 = 31.4$
• Giá trị trả lại: 31.4
• Kiểu dữ liệu: kiểu số
• Lý do: đây chính là công thức tính chu vi đường tròn $C = 2\pi r$, kết quả là một số.

c) kết hợp "Chu vi đường tròn là" (2 3.14 r)

• Phần tính toán: $2 \times 3.14 \times 5 = 31.4$
• Lệnh kết hợp (join) nối xâu với số → kết quả: "Chu vi đường tròn là 31.4"
• Kiểu dữ liệu: kiểu xâu kí tự (string)
• Lý do: lệnh kết hợp luôn trả về một xâu kí tự, dù một phần là số.

---

Bài 2 (Luyện tập): Viết chương trình tính chu vi và diện tích hình tròn

Đề: Dùng ngôn ngữ lập trình trực quan viết chương trình tính chu vi, diện tích hình tròn với bán kính nhập từ bàn phím, thông báo kết quả ra màn hình.

Công thức cần dùng:

• Chu vi: $C = 2 \times 3.14 \times r$
• Diện tích: $S = 3.14 \times r \times r$

Mô tả chương trình bằng các khối lệnh Scratch:

khi bấm vào [lá cờ xanh]
  hỏi [Hãy nhập bán kính:] và đợi
  đặt [r] thành (trả lời)
  đặt [chu vi] thành (2 * 3.14 * r)
  đặt [diện tích] thành (3.14 * r * r)
  nói (kết hợp [Chu vi đường tròn là ] (chu vi)) trong 3 giây
  nói (kết hợp [Diện tích hình tròn là ] (diện tích)) trong 3 giây

Giải thích các bước:

• Dùng lệnh hỏi ... và đợi để nhận bán kính từ người dùng, lưu vào biến r.
• Tạo biến chu vi, diện tích để lưu kết quả.
• Dùng biểu thức để tính rồi gán cho hai biến.
• Dùng lệnh nói kết hợp xâu kí tự với giá trị biến để hiển thị kết quả.

Ví dụ kiểm tra với r = 5:

• Chu vi $= 2 \times 3.14 \times 5 = 31.4$
• Diện tích $= 3.14 \times 5 \times 5 = 78.5$

---

Vận dụng: Viết chương trình Scratch giải bài toán môn học khác

Đề: Viết chương trình Scratch của riêng em để giải một bài toán cụ thể trong một môn học (Khoa học tự nhiên, Toán học...), có sử dụng hằng, biến và biểu thức.

Gợi ý một chương trình tính tốc độ trung bình (môn Khoa học tự nhiên):

Công thức: $v = \dfrac{s}{t}$ (tốc độ = quãng đường / thời gian)

khi bấm vào [lá cờ xanh]
  hỏi [Nhập quãng đường (km):] và đợi
  đặt [s] thành (trả lời)
  hỏi [Nhập thời gian (giờ):] và đợi
  đặt [t] thành (trả lời)
  đặt [tốc độ] thành (s / t)
  nói (kết hợp [Tốc độ trung bình là ] (kết hợp (tốc độ) [ km/h])) trong 4 giây

Trong chương trình này:

• Biến: s, t, tốc độ
• Hằng: các xâu thông báo như "Nhập quãng đường (km):", " km/h"
• Biểu thức: s / t (kiểu số), các lệnh kết hợp (kiểu xâu)

Em có thể thay bằng bài toán khác như tính diện tích tam giác, tính trung bình cộng điểm, đổi đơn vị đo... miễn là có dùng đủ hằng, biến và biểu thức.

---

Em nắm chắc ba khái niệm hằng – biến – biểu thức là làm được hết các bài này. Nếu cần cô vẽ chi tiết hơn cách kéo thả khối lệnh trong Scratch thì nói cô nhé!