Giải Tin Học 8 trang 13

Tóm tắt lý thuyết

Phần ghi nhớ về thông tin số:

• Thông tin số đa dạng, thu thập nhanh, lưu trữ với dung lượng rất lớn bởi nhiều tổ chức và cá nhân.
• Có nhiều công cụ hỗ trợ tìm kiếm, truy cập, lưu trữ, xử lí, chia sẻ thông tin số.
• Quyền tác giả của thông tin số được pháp luật bảo hộ.
• Thông tin số có mức độ tin cậy khác nhau.
• Thông tin số cần được quản lí, khai thác an toàn và có trách nhiệm.

Phần "Thông tin đáng tin cậy":

• Không phải mọi thông tin nghe, xem, đọc được đều là sự thật. Thông tin không đáng tin cậy có thể là: thông tin không trung thực (lừa dối), thông tin đồn thổi (kết luận thiếu căn cứ), thông tin thiếu kiểm chứng (dẫn đến quyết định sai lầm).
• Một số cách xác định thông tin đáng tin cậy:
• Xác định nguồn thông tin (thẩm quyền, uy tín của người/tổ chức cung cấp).
• Phân biệt ý kiến và sự kiện (ý kiến mang cảm xúc, định kiến nên độ tin cậy thấp hơn).
• Kiểm tra chứng cứ của kết luận.
• Đánh giá tính thời sự của thông tin (thông tin cũ, lỗi thời có độ tin cậy thấp).

Câu hỏi củng cố (trang 12)

Đề: Em hãy chọn phương án ghép đúng:
"Thông tin số được nhiều tổ chức và cá nhân lưu trữ với dung lượng rất lớn, ..."

• A. được truy cập tự do và có độ tin cậy khác nhau.
• B. được bảo hộ quyền tác giả và không đáng tin cậy.
• C. được bảo hộ quyền tác giả và có độ tin cậy khác nhau.
• D. được bảo hộ quyền tác giả và rất đáng tin cậy.

Đáp án: C

Giải thích:

• Theo phần ghi nhớ, thông tin số có hai đặc điểm đúng: được pháp luật bảo hộ quyền tác giả và có mức độ tin cậy khác nhau. Hai ý này khớp đúng với phương án C.
• Loại A vì không phải mọi thông tin số đều "truy cập tự do" (nhiều thông tin có bản quyền, cần trả phí hoặc bị giới hạn).
• Loại B và D vì thông tin số không thể khẳng định là "không đáng tin cậy" (B) hay "rất đáng tin cậy" (D) — mức độ tin cậy của nó vốn khác nhau.

Hoạt động 3: Tin giả (trang 12)

Đây là hoạt động trải nghiệm, em tự liên hệ thực tế. Cô gợi ý mẫu:

1. Kể lại một nội dung tin giả em biết:

• Ví dụ: Một bài đăng trên mạng xã hội nói "Ăn trứng gà chung với sữa đậu nành sẽ gây ngộ độc chết người". Đây là tin giả vì chưa có cơ sở khoa học nào chứng minh.

1. Tác hại nếu người đọc tin vào điều đó:

• Gây hoang mang, lo sợ không cần thiết.
• Làm thay đổi thói quen ăn uống một cách vô lý.
• Lan truyền rộng khiến nhiều người hiểu sai, ảnh hưởng đến nhà sản xuất, người bán hàng chân chính.

1. Làm thế nào để biết đó là tin giả:

• Kiểm tra nguồn tin (có phải từ cơ quan y tế, chuyên gia uy tín không).
• Tìm kiếm thông tin trên các trang chính thống để đối chiếu.
• Xem thông tin có chứng cứ khoa học, có ngày tháng rõ ràng không.

LUYỆN TẬP (trang 13)

Câu 1

Đề: Em hãy kể tên ba ứng dụng thu thập nhiều thông tin từ người sử dụng và cho biết:
a) Tổ chức, cá nhân nào sở hữu các ứng dụng đó?
b) Mỗi ứng dụng thu thập dạng thông tin nào?

Lời giải mẫu (lập bảng cho dễ nhìn):

Em có thể thay bằng các ứng dụng khác mà em hay dùng như TikTok, Shopee, Google Maps...

Câu 2

Đề: Em hãy đánh giá độ tin cậy của thông tin được cung cấp từ ba ứng dụng ở Câu 1.

Lời giải mẫu:

• Các ứng dụng trên đều do tổ chức lớn, có uy tín sở hữu nên phần thông tin do chính nền tảng cung cấp (thông báo, chính sách) thường đáng tin cậy.
• Tuy nhiên, phần lớn nội dung trên Facebook, YouTube, Zalo là do người dùng tự đăng tải. Vì vậy độ tin cậy khác nhau:
• Thông tin từ tài khoản chính thức, kênh đã xác minh (tick xanh), cơ quan nhà nước, báo chí lớn → độ tin cậy cao.
• Thông tin từ tài khoản cá nhân không rõ nguồn gốc, tin chia sẻ lại không kiểm chứng → độ tin cậy thấp, cần thận trọng.
• Kết luận: cần áp dụng các cách kiểm tra (nguồn tin, phân biệt ý kiến/sự kiện, kiểm tra chứng cứ, tính thời sự) trước khi tin tưởng.

VẬN DỤNG (trang 13)

Đây là phần thực hành, em tự làm theo sở thích. Cô làm một bài mẫu để em tham khảo.

Câu 1

Đề: Tìm kiếm trên Internet thông tin về một đội bóng, cầu thủ hoặc nhân vật mà em yêu thích.

Gợi ý: Em mở Google, gõ từ khóa, ví dụ "cầu thủ Nguyễn Quang Hải". Sau đó ghi lại các nguồn tìm được, ví dụ: trang Wikipedia, báo Thanh Niên, trang chủ câu lạc bộ, một blog cá nhân, một video YouTube.

Câu 2

Đề: Phân tích mức độ tin cậy của nguồn tin ở Câu 1 và trình bày một bài giới thiệu.

Gợi ý phân tích nguồn:

• Trang chủ câu lạc bộ, Liên đoàn bóng đá: độ tin cậy cao (nguồn chính thức).
• Báo chí lớn (Thanh Niên, Tuổi Trẻ, VnExpress): độ tin cậy cao, có biên tập.
• Wikipedia: tương đối tin cậy nhưng nên kiểm tra phần nguồn trích dẫn.
• Blog cá nhân, bình luận trên mạng xã hội: độ tin cậy thấp vì ai cũng viết được.

Bài giới thiệu mẫu ngắn:
"Nguyễn Quang Hải sinh năm 1997, là tiền vệ nổi tiếng của bóng đá Việt Nam. Anh từng tỏa sáng tại VCK U23 châu Á 2018 với bàn thắng 'cầu vồng tuyết'. Quang Hải được biết đến với kỹ thuật khéo léo và những cú sút xa đẹp mắt." (Em viết theo nhân vật mình chọn nhé.)

Câu 3

Đề: Kể một ví dụ về tin đồn (trong cuộc sống hoặc trên mạng) và cho biết:
a) Tin đồn đó xuất hiện từ sự việc nào?
b) Tác hại của tin đồn đó là gì?

Lời giải mẫu:

• Ví dụ tin đồn: "Sắp tới sẽ cắt điện toàn thành phố trong 3 ngày."
• a) Xuất hiện từ sự việc: một khu phố bị cúp điện vài giờ để sửa chữa, rồi có người phóng đại, chia sẻ thành "cúp điện toàn thành phố 3 ngày".
• b) Tác hại:
• Người dân hoảng loạn, đổ xô đi mua nến, tích trữ thực phẩm gây tăng giá.
• Gây mất trật tự, lo lắng không cần thiết.
• Làm giảm uy tín của công ty điện lực dù họ không hề có kế hoạch đó.

Tóm lại, trọng tâm hai trang này là biết cách đánh giá thông tin có đáng tin cậy hay không trước khi sử dụng. Em nhớ áp dụng 4 cách: kiểm tra nguồn, phân biệt ý kiến với sự kiện, kiểm tra chứng cứ và đánh giá tính thời sự nhé. Cần cô giải thêm phần nào không?