Giải Khoa học tự nhiên 9 trang 73
Lời giải chi tiết SGK Lớp 9 · Môn Khoa Há»c Tá»± NhiĂªn · Trang 73–74
Tóm tắt lý thuyết
Trang 71 là phần cuối của Bài 14 (Cảm ứng điện từ – Dòng điện xoay chiều), trang 72 mở đầu Bài 15 (Tác dụng của dòng điện xoay chiều).
Nội dung cốt lõi:
- Khi quay cuộn dây (hoặc cho nam châm quay) thì số đường sức từ xuyên qua tiết diện cuộn dây biến thiên (tăng, giảm luân phiên) theo thời gian → sinh ra dòng điện xoay chiều.
- Nguyên tắc tạo dòng điện xoay chiều dựa trên hiện tượng cảm ứng điện từ: khi số đường sức từ qua tiết diện cuộn dây dẫn kín biến thiên luân phiên theo thời gian, trong cuộn dây xuất hiện dòng điện xoay chiều.
- Dòng điện xoay chiều có cường độ và chiều luân phiên thay đổi theo thời gian.
Bài 14: Câu hỏi về Hình 14.9 (trang 71)
Đề: Quan sát Hình 14.9 và cho biết cách dẫn dòng điện xoay chiều xuất hiện trong khung dây quay trong từ trường đều ra mạch ngoài như thế nào?
Lời giải:
- Khi khung dây quay đều trong từ trường của nam châm, số đường sức từ xuyên qua tiết diện khung dây biến thiên luân phiên → trong khung dây xuất hiện dòng điện xoay chiều.
- Hai đầu khung dây được nối với hai vành khuyên (vòng tròn bằng đồng) cùng quay với khung dây.
- Hai chổi quét (lá đồng) đứng yên, luôn tì sát vào hai vành khuyên.
- Dòng điện từ khung dây → truyền qua vành khuyên → sang chổi quét → ra dây dẫn của mạch ngoài (đến đèn LED), tạo thành mạch kín.
Tóm lại: vành khuyên quay cùng khung, chổi quét đứng yên tiếp xúc với vành khuyên, nhờ đó dòng điện được dẫn liên tục từ khung dây quay ra mạch ngoài.
Bài 15: Câu hỏi mở đầu (trang 72)
Đề: Dòng điện xoay chiều có những tác dụng gì?
Lời giải: Dòng điện xoay chiều có các tác dụng:
- Tác dụng nhiệt (làm vật dẫn nóng lên: ấm đun nước, bếp điện...).
- Tác dụng phát sáng (làm đèn sáng).
- Tác dụng từ (làm quay động cơ, hút sắt thép...).
- Tác dụng sinh lí (gây co giật, có thể nguy hiểm khi điện giật).
Bài 15 – I. Tác dụng nhiệt: Câu hỏi quan sát Hình 15.1
Đề:
- Cảm giác của tay thế nào khi chạm vào vỏ nhựa máy sấy tóc đang hoạt động?
- Hơi nóng thổi ra từ đầu sấy của máy sấy tóc chứng tỏ năng lượng điện được chuyển hoá thành những dạng năng lượng nào?
- Từ kết quả trên chứng tỏ dòng điện xoay chiều có tác dụng gì?
Lời giải:
| Câu | Trả lời |
|---|---|
| 1 | Tay thấy vỏ nhựa máy sấy ấm/nóng lên. |
| 2 | Năng lượng điện chuyển hoá thành nhiệt năng (làm nóng) và một phần thành động năng (luồng gió thổi ra), cùng năng lượng âm thanh. Dạng chính cần nêu là nhiệt năng. |
| 3 | Chứng tỏ dòng điện xoay chiều có tác dụng nhiệt. |
Bài 15 – Câu hỏi: Ví dụ về tác dụng nhiệt
Đề: Nêu các ví dụ trong cuộc sống để chứng tỏ dòng điện xoay chiều có tác dụng nhiệt.
Lời giải: Một số thiết bị dùng dòng điện xoay chiều và toả nhiệt khi hoạt động:
- Ấm đun nước điện, bình nước nóng.
- Bếp điện, nồi cơm điện, lò nướng, lò vi sóng.
- Bàn là (bàn ủi), máy sấy tóc.
Khi hoạt động, các thiết bị này đều nóng lên → dòng điện xoay chiều có tác dụng nhiệt.
Bài 15 – II. Tác dụng phát sáng: Câu hỏi quan sát Hình 15.2 và 15.3
Đề:
- Gia đình em thường sử dụng loại đèn điện nào để chiếu sáng? Dòng điện được sử dụng để chiếu sáng là dòng điện một chiều hay dòng điện xoay chiều?
- Quan sát các Hình 15.2 và 15.3, cho biết dòng điện xoay chiều có tác dụng gì?
Lời giải:
Câu 1:
- Gia đình thường dùng đèn LED, đèn huỳnh quang (đèn tuýp), đèn compact, hoặc đèn sợi đốt.
- Điện lưới sinh hoạt là dòng điện xoay chiều (220 V – 50 Hz), nên dòng điện dùng để chiếu sáng trong gia đình là dòng điện xoay chiều.
Câu 2:
- Dòng điện xoay chiều chạy qua đèn (đèn sợi đốt, đèn huỳnh quang...) làm đèn phát sáng.
- Vậy dòng điện xoay chiều có tác dụng phát sáng.
Nếu bạn gửi đúng ảnh trang 73 – 74, mình sẽ giải tiếp các tác dụng từ và tác dụng sinh lí của bài này nhé.