Giải Ngữ Văn 9 - Tập 2 trang 25
Lời giải chi tiết SGK Lớp 9 · Môn Ngữ Văn · Trang 25–26
Tóm tắt nội dung hai trang
- Trang 23: phần cuối đoạn trích truyện trinh thám Bài hát đồng sáu xu (A-ga-thơ Crít-xti), mục giới thiệu tác giả – tác phẩm (Sau khi đọc) và 6 câu hỏi đọc hiểu.
- Trang 24: bài tập Viết kết nối với đọc và mở đầu Văn bản 3 – Phạm Xuân Ẩn – tên người như cuộc đời (Nguyễn Thị Ngọc Hải).
Vì hai trang này chủ yếu là câu hỏi, cô sẽ tập trung gợi ý trả lời chi tiết phần Trả lời câu hỏi và bài Viết kết nối với đọc.
Phần lý thuyết cần nhớ (Truyện trinh thám)
| Yếu tố | Đặc điểm |
|---|---|
| Cốt truyện | Xoay quanh một vụ án (thường là án mạng), tạo bí ẩn rồi từng bước phá giải |
| Hệ thống nhân vật | Nạn nhân – nhóm nghi phạm – người điều tra (thám tử/luật sư) – hung thủ |
| Người điều tra | Thông minh, quan sát tinh tường, suy luận logic |
| Tình tiết | Thường có chi tiết, manh mối nhỏ, đôi khi là yếu tố ngẫu nhiên, làm bước ngoặt |
| Kết thúc | Vạch mặt hung thủ, thường gây bất ngờ |
Về tác giả: A-ga-thơ Crít-xti (1890 – 1976), nhà văn Anh, được mệnh danh "nữ hoàng truyện trinh thám". Truyện ngắn Bài hát đồng sáu xu đăng lần đầu năm 1929.
Trả lời câu hỏi (trang 23)
Lưu ý: đây là các câu hỏi đọc hiểu mở, cô đưa ra hướng trả lời mẫu dựa trên nội dung tác phẩm. Em nên đối chiếu lại với toàn văn bản đã học trên lớp để bổ sung dẫn chứng.
Câu 1
Đề: Xác định vụ án được kể lại trong tác phẩm và cho biết không gian, thời gian xảy ra vụ án.
- Vụ án: một vụ án mạng – bà Crabtree, người bà/bà cô giàu có trong gia đình, bị sát hại (bị đánh vào đầu) ngay trong nhà; số tiền lớn bà vừa rút ra cũng biến mất.
- Không gian: trong chính ngôi nhà của gia đình (nước Anh).
- Thời gian: vào buổi chiều tối, đúng lúc người giúp việc chuẩn bị dọn bữa ăn tối (chi tiết "tôi quay vào bếp và đi dọn bữa ăn tối vào thời gian như thường lệ" cho thấy điều này).
Câu 2
Đề: Đặc điểm hệ thống nhân vật của thể loại truyện trinh thám được thể hiện như thế nào trong tác phẩm Bài hát đồng sáu xu?
Hệ thống nhân vật mang đủ các tuyến đặc trưng của truyện trinh thám:
- Nạn nhân: bà Crabtree.
- Nhóm nghi phạm: những người thân sống trong nhà – đều có mặt lúc xảy ra án và đều có động cơ (được hưởng thừa kế), nên ai cũng bị nghi ngờ.
- Người điều tra: luật sư Ét-uốt – người có tài quan sát, suy luận, đứng ra gỡ rối.
- Hung thủ: lại là người ít bị nghi ngờ nhất (người giúp việc trong nhà), tạo bất ngờ ở kết cục.
Cách tổ chức này tạo ra mê cung nghi vấn rồi mới hé lộ sự thật – đúng đặc trưng trinh thám.
Câu 3
Đề: Khi việc điều tra của luật sư Ét-uốt rơi vào bế tắc, yếu tố ngẫu nhiên nào đã xuất hiện? Yếu tố đó giúp ích gì cho việc suy luận của vị luật sư?
- Yếu tố ngẫu nhiên: một chi tiết tình cờ gắn với bài đồng dao "đồng sáu xu" (gợi từ nhan đề) bất chợt khiến luật sư liên tưởng và soi lại lời khai của người giúp việc.
- Tác dụng: nó khơi mở mạch suy luận đang tắc, giúp ông phát hiện điểm mâu thuẫn trong lời khai và lần ra sự thật. Đây là bước ngoặt đưa cuộc điều tra từ bế tắc sang sáng tỏ.
Câu 4
Đề: Bằng cách nào luật sư Ét-uốt đã phá án thành công? Qua đó, ông đã bộc lộ những khả năng gì?
- Cách phá án: không dựa vào vũ lực hay chứng cứ vật chất ồ ạt, mà bằng quan sát tỉ mỉ, lắng nghe lời khai và suy luận logic; ông nắm bắt chi tiết tưởng vụn vặt, nối kết chúng để lật lại nghi vấn và tìm ra hung thủ thật.
- Khả năng bộc lộ: trí thông minh sắc bén, óc phân tích – tổng hợp, khả năng đọc tâm lí con người, sự kiên nhẫn và tinh tế. Đoạn kết còn cho thấy ông là người giàu lòng trắc ẩn ("Người đàn bà tội nghiệp ơi! ... Tôi thấy rất tiếc cho bà") nhưng vẫn tôn trọng công lí ("luật pháp sẽ phải thực thi thôi").
Câu 5
Đề: Tác phẩm chủ yếu là lời thoại của các nhân vật. Theo em, vì sao nhà văn không miêu tả kĩ quá trình cân nhắc, suy luận của người điều tra?
Gợi ý trả lời:
- Để giữ sự bí ẩn và hồi hộp: nếu kể hết quá trình suy luận thì người đọc sẽ biết trước hung thủ, mất đi yếu tố bất ngờ vốn là linh hồn của truyện trinh thám.
- Để lôi cuốn người đọc cùng suy đoán: qua lời thoại, người đọc được "điều tra" song song với luật sư, tự phán đoán rồi mới vỡ lẽ ở cuối.
- Lời thoại còn giúp bộc lộ tính cách, tâm lí từng nhân vật một cách chân thực, sinh động và làm nhịp truyện nhanh, gọn.
Câu 6
Đề: Chỉ ra sự bất ngờ trong kết quả điều tra vụ án. Từ đó, em rút ra được bài học gì về cách nhìn nhận, đánh giá sự việc, con người trong cuộc sống?
- Sự bất ngờ: hung thủ không phải là những người thân bị nghi ngờ nặng nhất, mà chính là người giúp việc – người tưởng như hiền lành, trung thành, ít ai ngờ tới. Đoạn kết cho thấy bà thú nhận vì che chở cho đứa con ("nó là con trai tôi").
- Bài học: đừng vội đánh giá người và việc qua vẻ bề ngoài hay định kiến; cần nhìn nhận thấu đáo, công bằng, dựa trên chứng cứ và lí lẽ. Đồng thời cũng thấy được những góc khuất phức tạp trong lòng người (tình mẫu tử có thể dẫn tới hành động sai lầm), nên cần vừa tỉnh táo vừa bao dung khi nhìn nhận con người.
Viết kết nối với đọc (trang 24)
Đề: Vào vai nhân vật Méc-đơ-lân, viết đoạn văn (khoảng 7 – 9 câu) ghi lại cảm nghĩ về luật sư Ét-uốt sau khi ông phá án thành công.
Đoạn văn mẫu:
Khi sự thật cuối cùng được sáng tỏ, tôi không khỏi cảm phục và biết ơn luật sư Ét-uốt. Trong lúc cả gia đình tôi chìm trong nghi ngờ và bế tắc, chính ông là người đã bình tĩnh lắng nghe, quan sát và lần theo từng manh mối nhỏ nhất. Tôi từng nghĩ vụ án sẽ mãi là một bí ẩn, vậy mà bằng trí tuệ sắc bén và khả năng suy luận tài tình, ông đã tìm ra hung thủ thật sự. Điều khiến tôi xúc động hơn cả không chỉ là tài năng, mà còn là tấm lòng của ông. Khi đối diện với người đàn bà phạm tội vì thương con, ông không hả hê mà nói bằng giọng đầy thương cảm. Ở ông, tôi nhận ra sự kết hợp hiếm có giữa lí trí tỉnh táo và trái tim nhân hậu. Ông tôn trọng công lí nhưng vẫn biết rung động trước nỗi đau con người. Với tôi, Ét-uốt không chỉ là một luật sư giỏi, mà còn là một con người đáng kính trọng. Tôi tin mình sẽ luôn nhớ về ông với lòng biết ơn sâu sắc.
(Đoạn văn trên gồm 9 câu, đúng yêu cầu 7–9 câu, dùng ngôi "tôi" – vai Méc-đơ-lân.)
Nếu em muốn, cô có thể giải tiếp Văn bản 3 Phạm Xuân Ẩn – tên người như cuộc đời khi em gửi các trang tiếp theo nhé.