Giải Ngữ Văn 9 - Tập 2 trang 39
Lời giải chi tiết SGK Lớp 9 · Môn Ngữ Văn · Trang 39–40
PHẦN: CỦNG CỐ, MỞ RỘNG
Câu 1
Đề bài: Kẻ bảng theo mẫu sau (làm vào vở) và điền thông tin về hai văn bản Ba chàng sinh viên và Bài hát đồng sáu xu vào ô phù hợp.
Cách giải
Dựa vào nội dung hai văn bản đã học, em điền thông tin vào bảng như sau:
| Nội dung | Ba chàng sinh viên | Bài hát đồng sáu xu |
|---|---|---|
| Vụ án | Vụ trộm đề thi tiếng Hy Lạp trước kỳ thi học bổng tại trường đại học | Vụ giết người – một người đàn ông bị sát hại trong căn phòng khóa kín |
| Không gian hiện trường | Phòng làm việc của thầy Soames tại trường đại học, nơi để bản in thử đề thi | Căn phòng khóa kín từ bên trong, không có dấu hiệu đột nhập |
| Hệ thống nhân vật: | ||
| – Người điều tra | Thám tử Sherlock Holmes | Thám tử (nhân vật chính trong truyện) |
| – Nạn nhân | Thầy Soames (người bị mất đề thi) | Người đàn ông bị giết |
| – Nghi phạm | Ba chàng sinh viên: Gilchrist, Daulat Ras, Miles McLaren | Các nhân vật có liên quan đến nạn nhân |
| – Thủ phạm | Gilchrist – sinh viên giỏi thể thao, con nhà sa sút | Kẻ giết người (được phát hiện qua manh mối bài hát đồng sáu xu) |
| Ngôi kể | Ngôi thứ nhất (bác sĩ Watson kể lại) | Ngôi thứ nhất hoặc ngôi thứ ba (tùy bản dịch) |
| Chủ đề | Ca ngợi trí tuệ sắc bén, khả năng suy luận logic; đề cao sự trung thực, danh dự | Tôn vinh trí thông minh của thám tử; phê phán tội ác; công lý luôn chiến thắng |
💡 Mẹo nhớ: Khi phân tích truyện trinh thám, hãy nhớ công thức "5N + C": Người điều tra – Nạn nhân – Nghi phạm – Nơi xảy ra (không gian) – Ngôi kể + Chủ đề.
Câu 2
Đề bài: Hãy diễn tả một sự việc hay chi tiết tiêu biểu trong văn bản Ba chàng sinh viên hoặc Bài hát đồng sáu xu bằng một hình thức nghệ thuật mà em thích (tranh, truyện tranh, hoạt cảnh,...).
Cách giải
Đây là bài tập sáng tạo, em có thể chọn một trong các cách sau:
Gợi ý 1: Vẽ tranh
- Chọn chi tiết: Holmes phát hiện dấu vết đất sét trên ghế và mẩu bút chì gãy
- Cách thực hiện: Vẽ cảnh Holmes cầm kính lúp, quan sát chiếc ghế có vết bẩn, bên cạnh là mẩu bút chì
Gợi ý 2: Truyện tranh (4-6 khung hình)
- Khung 1: Thầy Soames hoảng hốt phát hiện đề thi bị xáo trộn
- Khung 2: Holmes đến hiện trường, quan sát kỹ lưỡng
- Khung 3: Holmes tìm thấy các manh mối (dấu đất sét, mẩu bút chì, dấu giày)
- Khung 4: Holmes đối chất với Gilchrist
- Khung 5: Gilchrist thú nhận và quyết định chuộc lỗi
Gợi ý 3: Hoạt cảnh (kịch ngắn)
- Phân vai: Holmes, Watson, thầy Soames, Gilchrist, người hầu Bannister
- Diễn lại cảnh Holmes suy luận và vạch trần thủ phạm
Lưu ý: Em cần thể hiện được: - Chi tiết/sự việc cụ thể từ văn bản - Sự sáng tạo trong cách thể hiện - Nắm bắt đúng tinh thần của tác phẩm
Câu 3
Đề bài: Các văn bản trong bài học này đã giải mã những bí mật gì? Theo em, việc giải mã những bí mật trong thế giới tự nhiên và đời sống xã hội có ý nghĩa như thế nào?
Cách giải
Phần 1: Các bí mật được giải mã trong bài học
| Văn bản | Bí mật được giải mã |
|---|---|
| Ba chàng sinh viên | Ai là người đã lén xem trộm đề thi? → Gilchrist, do vô tình nhìn thấy đề qua cửa sổ khi nhảy cao, rồi nảy sinh ý định gian lận |
| Bài hát đồng sáu xu | Ai là hung thủ trong vụ án mạng? Động cơ và cách thức gây án là gì? |
Phần 2: Ý nghĩa của việc giải mã bí mật
Đối với thế giới tự nhiên:
- Giúp con người hiểu biết về quy luật vận hành của vũ trụ, thiên nhiên
- Phát triển khoa học, công nghệ phục vụ đời sống
- Bảo vệ môi trường, phòng chống thiên tai hiệu quả hơn
Đối với đời sống xã hội:
- Tìm ra sự thật, bảo vệ công lý, trừng phạt kẻ xấu
- Minh oan cho người vô tội
- Răn đe tội phạm, giữ gìn trật tự xã hội
- Thỏa mãn nhu cầu tìm hiểu, khám phá của con người
Ý nghĩa chung:
- Thể hiện sức mạnh trí tuệ của con người
- Khẳng định chân lý: "Cái kim trong bọc lâu ngày cũng lòi ra"
- Mang lại niềm tin vào lẽ phải, vào công bằng xã hội
🎯 Ghi nhớ: Truyện trinh thám không chỉ mang tính giải trí mà còn đề cao giá trị của trí tuệ, sự công bằng và niềm tin rằng sự thật luôn được sáng tỏ.
PHẦN: THỰC HÀNH ĐỌC – VĂN BẢN "BA VIÊN NGỌC BÍCH"
Trang 38-40 giới thiệu văn bản "Ba viên ngọc bích" (trích) của tác giả Phạm Cao Củng (1913-2012) – được đánh giá là "vua truyện trinh thám Việt Nam".
Trang này chủ yếu là văn bản đọc hiểu, không có câu hỏi bài tập trực tiếp. Tuy nhiên, sách có hướng dẫn đọc:
Hướng dẫn khi đọc văn bản
Khi đọc văn bản "Ba viên ngọc bích", em cần chú ý những vấn đề sau:
- Cốt truyện của tác phẩm – Diễn biến câu chuyện như thế nào?
- Thời điểm thám tử Kỳ Phát xác định được người lấy trộm chuỗi hột vàng có ba viên ngọc bích – Khi nào thám tử tìm ra manh mối quan trọng?
- Cách thức tìm bằng chứng để giải mã vụ án của thám tử – Thám tử dùng phương pháp gì để điều tra?
- Một số chi tiết có vai trò là manh mối của vụ án – Những chi tiết nào giúp phá án?
Tóm tắt nội dung đoạn trích (trang 38)
- Nhân vật chính: Thám tử Kỳ Phát và người bạn (nhân vật "tôi")
- Vụ án: Chị Tham Lượng bị mất chuỗi hột vàng có ba viên ngọc bích rất quý (do nhà vua ban cho ông cụ tổ vì có công chữa khỏi bệnh cho vua)
- Hoàn cảnh: Chị Tham Lượng định đeo chuỗi hột đi xem hát tại Nhà hát Lớn vào hôm thứ Bảy, nhưng vì đông người nên để lại nhà. Chuỗi hột được cất trong két sắt có ba ổ khóa.
- Các chi tiết quan trọng:
- Chị khóa két cẩn thận trước khi đi
- Đi xem hát lúc khoảng 8 giờ rưỡi
- Chị mang theo chìa khóa
💡 Lưu ý: Đây là truyện trinh thám Việt Nam đầu tiên, thể hiện sự tiếp thu và sáng tạo thể loại trinh thám phương Tây vào văn học Việt Nam giai đoạn 1930-1945.
🎯 Ghi nhớ chung cho bài học: - Truyện trinh thám có các yếu tố đặc trưng: vụ án, người điều tra, nghi phạm, thủ phạm, manh mối - Cốt truyện thường xoay quanh quá trình giải mã bí ẩn bằng trí tuệ và suy luận logic - Thể loại này vừa mang tính giải trí, vừa đề cao giá trị của sự thật và công lý