Giải Ngữ Văn 9 - Tập 2 trang 37
Lời giải chi tiết SGK Lớp 9 · Môn Ngữ Văn · Trang 37–40
Tóm tắt lý thuyết (trang 35 – 36)
Phần VIẾT – Viết truyện kể sáng tạo có yếu tố trinh thám, cần lưu ý:
- Có chi tiết báo trước/gợi ý để tạo tính lô-gíc và sự tò mò, hồi hộp.
- Miêu tả thời gian, không gian, nhân vật để truyện sinh động.
- Xây dựng hội thoại để khắc hoạ nhân vật và phát triển sự kiện.
- Lập luận của nhà điều tra phải lô-gíc, thuyết phục.
- Nếu chuyển thể từ truyện tranh thì phải sáng tạo, ghi rõ nguồn (vấn đề sở hữu trí tuệ).
Phần CHỈNH SỬA: kiểm tra bối cảnh, đánh số và sắp xếp lại sự kiện, bổ sung chi tiết về nhân vật, kiểm tra lại cách đi đến kết luận của nhà điều tra.
Phần NÓI VÀ NGHE – Kể một câu chuyện tưởng tượng: gồm 3 bước (Trước khi nói → Trình bày bài nói → Sau khi nói). Mục đích là kể chuyện hư cấu để giải trí và truyền một thông điệp.
Bài 1: Lập bảng so sánh hai văn bản
Đề bài: Kẻ bảng theo mẫu (làm vào vở) và điền thông tin về hai văn bản Ba chàng sinh viên và Bài hát đồng sáu xu vào ô phù hợp.
Gợi ý điền bảng:
| Nội dung \ Văn bản | Ba chàng sinh viên | Bài hát đồng sáu xu |
|---|---|---|
| Vụ án | Vụ trộm/đánh tráo viên ngọc xa-phia của bà Hild-bớt | Vụ giết ông Mác Lê-vơ- rê (trong trang trại) |
| Không gian hiện trường | Trong căn phòng trọ/nhà của ông Hin-tơn Xôm; bối cảnh kì thi học bổng | Trong và xung quanh ngôi nhà, trang trại của nạn nhân |
| Hệ thống nhân vật | ||
| – Người điều tra | Thám tử Sơ-lốc Hôm (Sherlock Holmes) | Thám tử (nhà điều tra của truyện) |
| – Nạn nhân | Ông giám thị Hin-tơn Xôm (bị lộ đề thi) | Ông Mác Lê-vơ-rê |
| – Nghi phạm | Ba sinh viên cùng trọ: Ghi-crit, Đao-lát Rao, Mai Mác-le-rân | Những người thân, người làm trong nhà |
| – Thủ phạm | Ghi-crit (sinh viên đã xem trộm đề thi) | Hung thủ thực sự được thám tử vạch ra ở cuối truyện |
| Ngôi kể | Ngôi thứ nhất (qua lời bác sĩ Oát-xơn) | Ngôi thứ ba |
| Chủ đề | Ca ngợi tài suy luận của thám tử; đề cao sự trung thực, lòng tự trọng | Ca ngợi trí tuệ phá án; lên án tội ác vì lòng tham |
Lưu ý: Đây là bảng tham khảo. Em cần đọc lại hai văn bản trong sách để điền chính xác chi tiết, vì cô chỉ thấy được phần câu hỏi chứ không thấy lại nội dung hai truyện trên các trang này.
Cách làm: kẻ bảng đúng mẫu, đọc kỹ từng văn bản, gạch chân chi tiết về vụ án – không gian – nhân vật – ngôi kể – chủ đề rồi điền vào ô tương ứng.
Bài 2: Diễn tả một sự việc bằng hình thức nghệ thuật
Đề bài: Hãy diễn tả một sự việc hay chi tiết tiêu biểu trong văn bản Ba chàng sinh viên hoặc Bài hát đồng sáu xu bằng một hình thức nghệ thuật mà em thích (tranh, truyện tranh, hoạt cảnh,...).
Đây là bài tập thực hành sáng tạo, không có đáp án cố định. Cô gợi ý cách làm:
- Chọn hình thức: ví dụ vẽ tranh, làm truyện tranh ngắn, hoặc dựng hoạt cảnh (kịch ngắn) cùng các bạn.
- Chọn chi tiết tiêu biểu, ví dụ:
- Với Ba chàng sinh viên: cảnh thám tử Hôm phát hiện vết bút chì và mẩu đất sét trên bàn để lần ra thủ phạm.
- Với Bài hát đồng sáu xu: cảnh thám tử phân tích manh mối để vạch mặt hung thủ.
- Thể hiện: nếu vẽ tranh, chú ý khắc hoạ biểu cảm nhân vật và không gian hiện trường; nếu dựng hoạt cảnh, phân vai và viết lời thoại ngắn gọn, làm rõ kịch tính phá án.
- Trình bày trước lớp và nói rõ lý do em chọn chi tiết đó.
Bài 3: Ý nghĩa của việc giải mã bí mật
Đề bài: Các văn bản trong bài học này đã giải mã những bí mật gì? Theo em, việc giải mã những bí mật trong thế giới tự nhiên và đời sống xã hội có ý nghĩa như thế nào?
Gợi ý trả lời:
Những bí mật được giải mã trong các văn bản:
- Ba chàng sinh viên: giải mã bí mật ai là người đã xem trộm đề thi (một bí mật trong đời sống xã hội, liên quan đến đạo đức và sự trung thực).
- Bài hát đồng sáu xu: giải mã bí mật ai là hung thủ trong vụ án (một bí ẩn về tội ác).
- (Nếu có thêm văn bản về tự nhiên) thì là việc khám phá quy luật, hiện tượng của thế giới tự nhiên.
Ý nghĩa của việc giải mã bí mật:
- Trong thế giới tự nhiên: giúp con người hiểu được quy luật, hiện tượng, từ đó chinh phục và cải tạo tự nhiên, phục vụ đời sống; thúc đẩy khoa học phát triển.
- Trong đời sống xã hội: giúp tìm ra sự thật, đem lại công lý, bảo vệ người vô tội và trừng trị cái xấu, cái ác; củng cố niềm tin vào lẽ phải.
- Quá trình giải mã còn rèn cho con người tư duy lô-gíc, óc quan sát, sự kiên trì và lòng say mê khám phá.
Vì sao trả lời như vậy: câu hỏi yêu cầu liên hệ từ nội dung truyện trinh thám (phá án = giải mã bí mật) sang ý nghĩa rộng hơn trong cuộc sống, nên cần nêu cả mặt khoa học (tự nhiên) lẫn mặt xã hội (công lý, đạo đức).
Phần Thực hành đọc: "Ba viên ngọc bích" (Phạm Cao Củng)
Đây không phải bài tập mà là văn bản đọc thêm. Phần hướng dẫn (trang 37) nêu những điều cần chú ý khi đọc:
- Cốt truyện của tác phẩm.
- Thời điểm thám tử Kỳ Phát xác định được người lấy trộm chuỗi hột vàng có ba viên ngọc bích.
- Cách thức tìm bằng chứng để giải mã vụ án của thám tử.
- Một số chi tiết có vai trò là manh mối của vụ án.
Tóm tắt phần mở đầu văn bản (trang 38):
- Thám tử Kỳ Phát nhận thư của anh Tham Lượng nhờ điều tra một vụ trộm.
- Chị Tham Lượng bị mất chuỗi hột vàng có ba viên ngọc bích quý (do nhà vua ban cho cụ tổ vì có công chữa bệnh).
- Hôm thứ Bảy, vợ chồng đi xem hát ở Nhà hát Lớn (khoảng 8 giờ rưỡi), chị để chuỗi hột ở nhà, cất trong két sắt ba ổ khoá và tự tay khoá lại.
- Kỳ Phát đang lần theo các chi tiết: chị có khoá két không, có mang chìa khoá đi không... Đây chính là những manh mối mở đầu cho việc phá án.
Về tác giả Phạm Cao Củng (1913 – 2012): một trong những nhà văn viết truyện trinh thám đầu tiên và nổi tiếng nhất của văn học Việt Nam giai đoạn 1930 – 1945, được mệnh danh là "vua truyện trinh thám Việt Nam".
Một lưu ý nhỏ: em nói trang 37 – 40 nhưng ảnh gửi là các trang 35, 36, 37, 38. Cô đã giải hết phần bài tập có trên các trang này (chủ yếu là 3 bài ở mục Củng cố, mở rộng trang 37). Nếu em gửi thêm ảnh trang 39 – 40 (phần tiếp của truyện "Ba viên ngọc bích" và các câu hỏi sau đó), cô sẽ giải tiếp giúp em nhé.