Giải Ngữ Văn 9 - Tập 2 trang 61

Phần 1: Bài tập gieo vần (Trang 59)

Câu hỏi

Đề bài: Em hãy chọn tiếng thích hợp với chỗ trống trong những dòng thơ sau để tập gieo vần.

---

Cách giải

Bước 1: Đọc kỹ các dòng thơ và xác định vần cần gieo

Đoạn thơ 1:

• Gió nhẹ nhẹ, hương cỏ cây nhẹ nhẹ
• Thoảng bay lên, hương mạ dưới đồng xa
• Tự đâu đó, hương muôn hoa mới hé
• Như khói trầm từ đỉnh rộng bao ...

→ Vần cần điền phải hiệp với "xa" và "hé". Quan sát: nhẹ - hé (vần "e"), xa - ? (vần "a")

Bước 2: Chọn từ phù hợp

Dòng cuối cần từ có vần "a" để hiệp với "xa":

Đáp án: la (Như khói trầm từ đỉnh rộng bao la)

---

Đoạn thơ 2:

• Hơi xuân ấm trả cho trời đất lặng
• Tiếng reo ca nhí nhảnh và ngây thơ
• Của đàn sáo say phơi mình dưới ...
• Chim nghệ vàng rỉa cánh trên nhành ...

Bước 3: Xác định vần

• "lặng" và "thơ" là hai vần khác nhau
• Dòng 3 cần hiệp vần với "thơ" (vần "ơ")
• Dòng 4 cần hiệp vần với "lặng" (vần "ăng/ang")

Đáp án: - Dòng 3: nắng (Của đàn sáo say phơi mình dưới nắng) - hiệp vần với "lặng" - Dòng 4: thơ (Chim nghệ vàng rỉa cánh trên nhành thơ) - hiệp vần với "thơ"

(Theo Tố Hữu, Xuân lòng)

💡 Mẹo nhớ: Khi gieo vần trong thơ, em cần đọc to các dòng thơ để nghe âm thanh. Vần thường nằm ở cuối câu và tạo sự hài hòa, nhịp nhàng cho bài thơ.

---

Phần 2: VIẾT (Trang 59)

Hướng dẫn viết bài thơ tám chữ

Đề bài: Hướng dẫn các bước viết một bài thơ tám chữ.

---

Cách thực hiện

Bước 1: Viết câu thơ đầu tiên

• Nêu ấn tượng của em về chi tiết, hình ảnh gợi cho em nhiều cảm xúc
• Có thể giới thiệu, miêu tả đặc điểm của đối tượng được thể hiện trong bài thơ
• Chú ý tiếng cuối của dòng thơ để gieo vần trong những dòng tiếp theo
• Ngắt nhịp phù hợp với cảm xúc và nội dung

Bước 2: Phát triển cảm xúc

• Dựa trên câu thơ đầu tiên, diễn tả cảm xúc về những chi tiết miêu tả cụ thể đối tượng
• Viết về những sự việc diễn ra với đối tượng

Bước 3: Sử dụng biện pháp tu từ

• Dùng từ tượng thanh, tượng hình, từ láy
• Sử dụng so sánh, nhân hoá, ẩn dụ, điệp ngữ...
• Mục đích: tăng tính gợi hình, gợi cảm cho câu thơ

Bước 4: Phần kết bài thơ

• Nêu những suy tư, chiêm nghiệm
• Thể hiện thông điệp muốn chuyển tải tới người đọc

---

Phần 3: CHỈNH SỬA (Trang 59)

Hướng dẫn chỉnh sửa bài thơ

Đề bài: Dựa trên những đặc trưng của thể thơ tám chữ, rà soát xem bài thơ đã đảm bảo được các yêu cầu đó hay chưa.

---

Các tiêu chí cần kiểm tra

A. Về hình thức nghệ thuật:

B. Về nội dung:

💡 Mẹo nhớ: Khi chỉnh sửa bài thơ, hãy đọc to để kiểm tra nhịp điệu và vần. Nếu đọc lên nghe "trúc trắc", nghĩa là cần sửa lại.

---

Phần B: Viết đoạn văn ghi lại cảm nghĩ về một bài thơ tám chữ (Trang 60)

Yêu cầu của bài viết

Đề bài: Viết đoạn văn nêu cảm nghĩ về một bài thơ tám chữ.

---

Các yêu cầu cần đạt

1. Giới thiệu được bài thơ (nhan đề, tác giả); nêu ấn tượng chung về bài thơ

1. Nêu được cảm nghĩ về một số nét nổi bật trong nội dung và nghệ thuật của bài thơ; chỉ ra tác dụng của thể thơ tám chữ trong việc tạo nên nét độc đáo của bài thơ

1. Khái quát được cảm nghĩ về bài thơ

---

Phân tích bài viết tham khảo

Bài viết: "Tình yêu đất nước trong bài thơ Tiếng Việt của Lưu Quang Vũ"

Cấu trúc bài viết tham khảo:

---

Các biện pháp nghệ thuật được phân tích trong bài tham khảo:

1. Biện pháp so sánh:

• "Ôi tiếng Việt như bùn và như lụa/ Óng tre ngà và mềm mại như tơ"
• "Tiếng tha thiết, nói thường nghe như hát"
• Tác dụng: Thể hiện sự cảm nhận tinh tế, sâu sắc của nhà thơ về bản sắc dân tộc trong tiếng nói: vừa mộc mạc, chân chất, vừa tinh tế, uyển chuyển, giàu nhạc tính

2. Biện pháp ẩn dụ: (được đề cập tiếp ở các trang sau)

💡 Mẹo nhớ: Khi viết đoạn văn cảm nghĩ về bài thơ, hãy nhớ công thức 3G: - Giới thiệu (tác giả, tác phẩm, ấn tượng chung) - Giải thích cảm nghĩ (nội dung + nghệ thuật) - Gói lại (khái quát cảm xúc)

---

🎯 Ghi nhớ: - Thơ tám chữ có 8 tiếng mỗi dòng, gieo vần linh hoạt - Khi viết đoạn văn cảm nghĩ, cần kết hợp phân tích cả nội dung lẫn nghệ thuật - Chỉ ra được tác dụng của thể thơ tám chữ trong việc biểu đạt cảm xúc