Giải Ngữ Văn 9 - Tập 2 trang 73

Trước khi vào bài, cô lưu ý nhỏ với em một chút: ảnh em gửi thực ra là trang 71 và 72 (số trang in góc dưới), chứ không phải 73 – 74. Cô sẽ giải theo đúng nội dung trong ảnh nhé.

---

Tóm tắt lý thuyết: Nghĩa và cách dùng tên viết tắt các tổ chức quốc tế

Phần khung màu cam bên phải trang 71 cung cấp kiến thức nền, cô tóm lại cho dễ nhớ:

1. Nhận biết tên viết tắt

• Trên sách báo hay gặp các tổ hợp chữ cái viết hoa: UNESCO, EU, ILO,...
• Đó là tên viết tắt của các tổ chức quốc tế, lấy chữ cái đầu của từng từ trong cụm từ tiếng Anh.
• Ví dụ: UNESCO = United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization; EU = European Union.

2. Lý do viết tắt

• Tiết kiệm thời gian (tên đầy đủ thường rất dài).
• Thuận tiện, thể hiện tính chuyên nghiệp trong trao đổi thông tin (ngoại giao, thương mại, báo chí...).
• Tăng khả năng tìm kiếm thông tin trên in-tơ-nét.

3. Nghĩa của tên viết tắt

• Là nghĩa của từng từ trong cụm từ đầy đủ tạo nên tên đó.
• Ví dụ: UNESCO = Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hoá của Liên hợp quốc; EU = Liên minh châu Âu.
• Nếu gặp tên viết tắt không có chú thích → cần tra cứu in-tơ-nét hoặc hỏi người hiểu biết.

4. Lưu ý khi sử dụng

• Tất cả chữ cái phải viết in hoa.
• Viết đúng trật tự các chữ cái.
• Lần đầu xuất hiện phải chú thích đầy đủ (tiếng Anh và tiếng Việt).
• Chỉ dùng khi cần thiết, không lạm dụng.

---

Bài 1: Cách xử lí khi gặp tên viết tắt chưa hiểu

Đề bài:

Đọc văn bản Đấu tranh cho một thế giới hoà bình, gặp tên viết tắt của tổ chức quốc tế như các trường hợp dưới đây, em cần làm gì? Vì sao phải làm như vậy? - Theo tính toán của FAO, năm 1985, người ta thấy trên thế giới có gần 575 triệu người thiếu dinh dưỡng. - Năm 1981, UNICEF đã định ra một chương trình để giải quyết những vấn đề cấp bách cho 500 triệu trẻ em nghèo khổ nhất trên thế giới.

Lời giải:

Khi gặp các tên viết tắt như FAO, UNICEF mà chưa rõ nghĩa, em cần tra cứu thông tin (trên in-tơ-nét, từ điển) hoặc hỏi người hiểu biết để nắm được tên đầy đủ và nghĩa của tổ chức đó:

Vì sao phải làm như vậy?

• Tên viết tắt chỉ là các chữ cái, không tự nó nói rõ nghĩa, nên nếu không tra cứu sẽ không hiểu văn bản nói về tổ chức nào, chức năng ra sao.
• Hiểu đúng nghĩa của tổ chức giúp em nắm chính xác nội dung và thông điệp của văn bản (ở đây là số liệu về người thiếu dinh dưỡng, về trẻ em nghèo khổ).

---

Bài 2: Nhận xét việc sử dụng tên viết tắt trong đoạn văn

Đề bài:

Nhận xét việc sử dụng tên viết tắt các tổ chức quốc tế trong đoạn văn sau: Việt Nam là một thành viên của UN, luôn cam kết hoàn thành nghĩa vụ với tổ chức này. Các cơ quan của UN như UNICEF, UNESCO, UNDP,... luôn đồng hành cùng Việt Nam trong việc thực hiện những chương trình quan trọng nhằm cải thiện đời sống của con người.

Lời giải:

Trước hết, xác định nghĩa các tên viết tắt:

Nhận xét:

• Mặt được: Các tên viết tắt đều được viết in hoa đúng chuẩn, đúng trật tự chữ cái; việc viết tắt giúp câu văn ngắn gọn, súc tích, tránh lặp lại những cụm từ dài.
• Mặt còn thiếu sót: Đoạn văn dùng nhiều tên viết tắt (UN, UNICEF, UNESCO, UNDP) nhưng không có chú thích ở lần xuất hiện đầu tiên. Theo quy tắc, tên viết tắt khi dùng lần đầu trong văn bản cần được ghi đầy đủ (cả tiếng Anh và tiếng Việt) để người đọc hiểu rõ.

→ Hướng khắc phục: Khi viết lần đầu nên chú thích, ví dụ: "Việt Nam là một thành viên của UN (United Nations – Liên hợp quốc)...". Như vậy đoạn văn vừa gọn vừa rõ nghĩa, người đọc không bị khó hiểu.

---

Bài 3: Đặt câu có sử dụng tên viết tắt tổ chức quốc tế

Đề bài:

Đặt 4 câu, mỗi câu có sử dụng tên viết tắt của một tổ chức quốc tế sau đây: – WTO – WB – ASEAN – WHO

Lời giải:

Trước tiên nắm nghĩa các tổ chức:

Đặt câu mẫu:

1. WTO: Việc gia nhập WTO năm 2007 đã mở ra nhiều cơ hội xuất khẩu lớn cho hàng hoá Việt Nam.
2. WB: WB đã tài trợ vốn cho nhiều dự án xây dựng đường giao thông ở các vùng nông thôn nước ta.
3. ASEAN: Là thành viên tích cực của ASEAN, Việt Nam luôn góp phần giữ gìn hoà bình và ổn định trong khu vực.
4. WHO: Trong đại dịch, WHO đã đưa ra nhiều khuyến cáo quan trọng giúp các quốc gia phòng, chống bệnh hiệu quả.

Mẹo nhỏ: em nhớ viết in hoa toàn bộ chữ cái và đặt tên viết tắt vào câu có ngữ cảnh phù hợp với chức năng của tổ chức đó (thương mại → WTO, y tế → WHO...).

---

Trang 72: Văn bản 2 – Biến đổi khí hậu, mối đe doạ sự tồn vong của hành tinh chúng ta

Trang này bắt đầu Văn bản 2, là phần đọc văn bản nên chủ yếu cung cấp ngữ liệu, chưa có bài tập để giải. Cô tóm tắt để em nắm:

Xuất xứ: Trích Phát biểu của Tổng Thư kí Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu của An-tô-ni-ô Gu-tê-rét, đọc tại Đại hội đồng Liên hợp quốc (Niu Oóc, Hoa Kỳ) năm 2018.

Phần "Trước khi đọc": Đặt câu hỏi gợi mở để em liên hệ với thực tế địa phương:

Biến đổi khí hậu đã gây tác hại như thế nào đến lao động sản xuất và sinh hoạt của cư dân ở địa phương em? Vấn đề có nghiêm trọng không? Căn cứ vào đâu mà em kết luận như vậy?

Gợi ý trả lời: Em hãy nêu hiện tượng cụ thể nơi mình sống (nắng nóng kéo dài, hạn hán, lũ lụt, xâm nhập mặn, mưa bão thất thường...) và tác động của chúng (mất mùa, thiếu nước, ảnh hưởng sức khoẻ...). Căn cứ kết luận là những gì em quan sát, trải nghiệm hoặc số liệu, tin tức đáng tin cậy.

Nội dung chính đoạn đầu văn bản:

• Tác giả gọi biến đổi khí hậu là "tiếng chuông báo động", là vấn đề hạn định của thời đại.
• Đây là mối đe doạ trực tiếp đến sự tồn vong của con người và hệ thống tự nhiên.
• Tốc độ biến đổi khí hậu diễn ra nhanh hơn tốc độ ứng phó của con người, như "quả bom âm thanh SOS" gửi tới thế giới.
• Tác giả kêu gọi vai trò lãnh đạo từ chính trị gia, doanh nghiệp, nhà khoa học và công chúng; nhấn mạnh con người đã có công cụ hành động, cái còn thiếu là vai trò lãnh đạo và mong muốn làm điều cần thiết.

Chú thích từ khó (cuối trang):

• Hạn định: mức giới hạn cần định trước.
• SOS: tín hiệu cấp cứu quốc tế; ở đây nghĩa là cấp cứu, khẩn cấp.
• Phi mã: ngựa chạy, ý nói rất nhanh.

---

Em nắm chắc bảng nghĩa các tổ chức quốc tế là làm tốt cả ba bài nhé. Nếu em muốn cô giải tiếp phần câu hỏi sau khi đọc của Văn bản 2 (thường ở các trang sau), gửi ảnh cho cô là được.