Giải Ngữ Văn 9 - Tập 2 trang 137
Lời giải chi tiết SGK Lớp 9 · Môn Ngữ Văn · Trang 137–138
Giới thiệu văn bản: Đây là trích đoạn từ bài phát biểu của Ma-la-la Y-u-xa-pho-dây (Malala Yousafzai) tại Hội nghị về thanh niên của Liên hợp quốc năm 2013. Văn bản đề cập đến quyền được học tập và bảo vệ của phụ nữ và trẻ em trong bối cảnh chiến tranh, khủng bố.
b. Thực hiện các yêu cầu
● Chọn phương án đúng (làm vào vở)
Câu 1
Đề bài: Xác định loại văn bản của đoạn trích.
- A. Văn bản thông tin
- B. Văn bản nghị luận
- C. Văn bản văn học
Cách giải
Bước 1: Xác định đặc điểm của từng loại văn bản
- Văn bản thông tin: cung cấp tin tức, số liệu khách quan
- Văn bản nghị luận: trình bày quan điểm, lập luận để thuyết phục người đọc/nghe
- Văn bản văn học: sử dụng ngôn ngữ nghệ thuật, hư cấu
Bước 2: Phân tích đoạn trích
- Đây là bài phát biểu tại Liên hợp quốc
- Tác giả đưa ra quan điểm về quyền học tập của phụ nữ và trẻ em
- Sử dụng lập luận, dẫn chứng để thuyết phục
- Kêu gọi hành động từ các nhà lãnh đạo thế giới
Đáp án: B. Văn bản nghị luận
Câu 2
Đề bài: Vấn đề chính mà bài phát biểu đề cập là gì?
- A. Quyền con người của cả nam và nữ nói chung
- B. Quyền bình đẳng về cơ hội của phụ nữ trong các lĩnh vực
- C. Quyền được sống trong hoà bình của mọi người
- D. Quyền được học tập và bảo vệ của phụ nữ và trẻ em trong hoà bình
Cách giải
Bước 1: Đọc kỹ nội dung đoạn trích
Các ý chính trong văn bản:
- Tầm quan trọng của ánh sáng (giáo dục) và tiếng nói
- Sức mạnh của cây bút và quyển sách
- Giáo dục cần hoà bình, trẻ em cần được đến trường
- Kêu gọi bảo vệ quyền của phụ nữ và trẻ em
Bước 2: Xác định vấn đề trọng tâm
Toàn bộ bài phát biểu xoay quanh việc đấu tranh cho quyền được học tập và được bảo vệ của phụ nữ và trẻ em, đặc biệt trong bối cảnh chiến tranh, khủng bố.
Đáp án: D. Quyền được học tập và bảo vệ của phụ nữ và trẻ em trong hoà bình
Câu 3
Đề bài: Người trình bày vấn đề xác định tư cách, vị thế nào để nêu ý kiến?
- A. Một cá nhân bị xâm phạm nhân quyền cần cất lên tiếng nói của mình.
- B. Một người đại diện cho tất cả những người cần được bảo vệ nhân quyền.
- C. Một người phụ nữ bị áp bức, bị tước đoạt quyền học tập cần bảo vệ chính mình.
- D. Một người dân Pa-ki-xtan bị xâm phạm nhân quyền, cần đấu tranh.
Cách giải
Bước 1: Tìm căn cứ trong văn bản
Malala xưng "chúng tôi" và gọi "Anh chị em thân mến" → thể hiện sự đoàn kết, đại diện cho tập thể.
Bước 2: Phân tích vị thế của người nói
- Malala không chỉ nói cho bản thân mình
- Cô đại diện cho phụ nữ và trẻ em trên toàn thế giới đang bị tước đoạt quyền học tập
- Cô kêu gọi bảo vệ "quyền của phụ nữ và trẻ em"
Đáp án: B. Một người đại diện cho tất cả những người cần được bảo vệ nhân quyền.
Câu 4
Đề bài: Mục đích chính của người nói được thể hiện trong đoạn trích trên là gì?
- A. Nêu rõ trước Liên hợp quốc vấn đề vi phạm nhân quyền đối với phụ nữ và trẻ em và sự cần thiết phải hành động để bảo vệ những quyền đó
- B. Trình bày rõ vấn đề quyền được học tập của phụ nữ và trẻ em đang bị xâm phạm, kêu gọi hành động để bảo vệ quyền đó
- C. Kêu gọi các nhà lãnh đạo thế giới và Liên hợp quốc hành động, thay đổi chính sách vì quyền được học tập và bảo vệ của phụ nữ và trẻ em
- D. Tố cáo thực trạng xâm phạm quyền học tập và quyền sống của phụ nữ và trẻ em ở các nước chậm phát triển trên thế giới
Cách giải
Bước 1: Xác định đối tượng hướng tới
Bài phát biểu tại Hội nghị Liên hợp quốc, hướng tới các nhà lãnh đạo thế giới.
Bước 2: Xác định mục đích
Đoạn (5) nêu rõ: "chúng tôi kêu gọi các nhà lãnh đạo thế giới thay đổi các chính sách chiến lược vì lợi ích của hoà bình và phồn vinh" và "kêu gọi tất cả các chính phủ đấu tranh chống nạn khủng bố và bạo lực, để bảo vệ trẻ em".
→ Mục đích chính là kêu gọi hành động, thay đổi chính sách.
Đáp án: C. Kêu gọi các nhà lãnh đạo thế giới và Liên hợp quốc hành động, thay đổi chính sách vì quyền được học tập và bảo vệ của phụ nữ và trẻ em
Câu 5
Đề bài: Xác định biện pháp tu từ thể hiện ở các từ in đậm trong câu: "Khi nhìn thấy bóng tối, chúng ta nhận ra tầm quan trọng của ánh sáng".
- A. So sánh
- B. Hoán dụ
- C. Nhân hóa
- D. Ẩn dụ
Cách giải
Bước 1: Hiểu nghĩa đen của các từ
- Bóng tối: không có ánh sáng
- Ánh sáng: nguồn sáng tự nhiên hoặc nhân tạo
Bước 2: Xác định nghĩa bóng trong ngữ cảnh
- "Bóng tối" → tượng trưng cho sự ngu dốt, thiếu hiểu biết, áp bức
- "Ánh sáng" → tượng trưng cho tri thức, giáo dục, sự khai sáng
Bước 3: Xác định biện pháp tu từ
Đây là cách dùng hình ảnh cụ thể (bóng tối, ánh sáng) để chỉ những khái niệm trừu tượng (ngu dốt, tri thức) dựa trên sự tương đồng → Ẩn dụ
Đáp án: D. Ẩn dụ
💡 Mẹo nhớ: - Ẩn dụ: Gọi tên sự vật này bằng tên sự vật khác có nét tương đồng (giống nhau) - Hoán dụ: Gọi tên sự vật này bằng tên sự vật khác có quan hệ gần gũi (liên quan)
● Trả lời câu hỏi
Câu 1
Đề bài: Đối tượng hướng tới để tác động của văn bản là những người hoặc tổ chức nào?
Cách giải
Bước 1: Tìm căn cứ trong văn bản
Đoạn (5) viết: "chúng tôi kêu gọi các nhà lãnh đạo thế giới thay đổi các chính sách chiến lược"
Bước 2: Xác định đối tượng
Đáp án: Đối tượng hướng tới để tác động của văn bản bao gồm: - Các nhà lãnh đạo thế giới: những người có quyền quyết định chính sách - Liên hợp quốc: tổ chức quốc tế có vai trò bảo vệ nhân quyền - Tất cả các chính phủ: những cơ quan có thẩm quyền thay đổi luật pháp và chính sách về giáo dục, bảo vệ phụ nữ và trẻ em
🎯 Ghi nhớ: - Văn bản nghị luận xã hội thường có mục đích thuyết phục, kêu gọi hành động - Khi phân tích văn bản, cần xác định: loại văn bản, vấn đề chính, vị thế người nói, mục đích và đối tượng hướng tới - Ẩn dụ dựa trên sự tương đồng (giống nhau), hoán dụ dựa trên sự tương cận (gần gũi, liên quan)