Giải Ngữ Văn 9 - Tập 1 trang 85
Lời giải chi tiết SGK Lớp 9 · Môn Ngữ Văn · Trang 85–86
Phần 1: Hướng dẫn lý thuyết
Hai trang này chủ yếu là nội dung hướng dẫn lý thuyết về kỹ năng "Nói và nghe" với chủ đề: "Trình bày ý kiến về một vấn đề có tính thời sự trong đời sống của lứa tuổi học sinh hiện nay".
Nội dung chính:
1. TRƯỚC KHI NÓI
- Tìm đề tài từ thực tế đời sống (sự xung đột giữa các thế hệ, bạo lực học đường, "nêm đá" trên mạng xã hội, sử dụng ngôn ngữ trong giao tiếp...)
- Chuẩn bị nội dung bằng các câu hỏi định hướng:
- Lí do lựa chọn vấn đề
- Dùng lí lẽ, bằng chứng để thuyết phục người nghe
- Đưa ra hướng giải quyết
- Bàn luận về ý nghĩa của vấn đề
2. TRÌNH BÀY BÀI NÓI
- Mở đầu: giới thiệu vấn đề, có thể dùng trải nghiệm cá nhân hoặc kể câu chuyện
- Triển khai:
- Nêu ngắn gọn lí do lựa chọn
- Trình bày ý kiến, dùng lí lẽ và bằng chứng
- Giải pháp khả thi
- Sử dụng ngôn ngữ cơ thể và điều chỉnh ngữ điệu
- Kết thúc: khẳng định ý nghĩa của việc bàn luận
3. SAU KHI NÓI
- Bảng so sánh vai trò Người nghe và Người nói
- Trao đổi, phản hồi ý kiến
- Làm rõ vấn đề, tranh luận lịch sự
- Lắng nghe, đánh giá, hoàn thiện kỹ năng
Phần 2: Bài tập
Bài 1: So sánh cách miêu tả nhân vật
Đề bài:
So sánh và nêu nhận xét về cách miêu tả nhân vật của Nguyễn Du trong đoạn trích Kim – Kiều gặp gỡ (từ câu Bông hồng nhắc thấy néo xa đến câu Bên cầu to liễu bóng chiều thuột tha) với đoạn trích sau:
"Hai nàng tránh không được, phải cùng bước ra chào. Kim Trọng chắp tay cúi lễ rồi lui ra thì thấy Thuý Kiều mấy nhỏ mà dài, mặt trông mà sáng, mạo như trăng thu, sắc tựa hoa đào; còn Thuý Vân thì tinh thần tĩnh chỉnh, dung mạo đoan trang, có một phong thái riêng, khó mô tả."
Cách giải
Bước 1: Xác định đoạn trích gốc trong Kim Vân Kiều
Đoạn trích gốc của Nguyễn Du (từ Bông hồng nhắc thấy néo xa đến Bên cầu to liễu bóng chiều thuột tha) miêu tả Thuý Kiều và Thuý Vân bằng thơ lục bát, với hình ảnh ẩn dụ, so sánh tinh tế.
Bước 2: Phân tích đoạn trích được cho
Đoạn trích được cho là văn xuôi, miêu tả trực tiếp ngoại hình và thần thái của hai nàng qua góc nhìn của Kim Trọng.
Bước 3: So sánh
| Tiêu chí | Đoạn trích gốc (thơ) | Đoạn trích cho (văn xuôi) |
|---|---|---|
| Thể loại | Thơ lục bát | Văn xuôi tự sự |
| Cách miêu tả | Gián tiếp, dùng ẩn dụ, so sánh (hoa, trăng, liễu...) | Trực tiếp, mô tả cụ thể ngoại hình |
| Ngôn ngữ | Hàm súc, giàu hình ảnh thơ | Rõ ràng, dễ hiểu, mang tính tường thuật |
| Góc nhìn | Người kể chuyện khách quan | Qua cảm nhận của nhân vật Kim Trọng |
| Giá trị nghệ thuật | Cao, tạo vẻ đẹp thơ mộng, lãng mạn | Giúp người đọc hình dung rõ hơn |
Bước 4: Nhận xét
Nhận xét: - Đoạn thơ gốc của Nguyễn Du mang vẻ đẹp nghệ thuật cao, sử dụng hình ảnh ẩn dụ tạo không gian thơ mộng, lãng mạn. - Đoạn văn xuôi giúp người đọc dễ hình dung hơn về ngoại hình cụ thể của hai nàng, nhưng kém phần tinh tế và hàm súc. - Cả hai cách đều thể hiện vẻ đẹp của Thuý Kiều và Thuý Vân, nhưng thơ tạo ấn tượng sâu sắc hơn nhờ ngôn ngữ nghệ thuật.
🎯 Ghi nhớ: Khi so sánh hai đoạn văn, cần chú ý: thể loại, cách miêu tả (trực tiếp/gián tiếp), ngôn ngữ, góc nhìn và giá trị nghệ thuật. Thơ thường hàm súc, giàu hình ảnh; văn xuôi rõ ràng, dễ hiểu hơn.