Giải Công Nghệ 10 trang 53

Hai trang này thuộc Bài 9: Hình chiếu vuông góc (sách Công Nghệ 10 – Kết nối tri thức). Mình sẽ tóm tắt lý thuyết rồi giải toàn bộ câu hỏi trong phần Khám phá.

Tóm tắt lý thuyết

Mục tiêu bài học: Vẽ được các hình chiếu vuông góc của vật thể đơn giản.

Phương pháp chiếu góc thứ nhất gồm các bước cơ bản:

• Đặt vật thể vào trong góc tạo bởi ba mặt phẳng hình chiếu vuông góc với nhau từng đôi một:
• P1: mặt phẳng hình chiếu đứng
• P2: mặt phẳng hình chiếu bằng
• P3: mặt phẳng hình chiếu cạnh
• Chiếu vật thể theo ba hướng để thu được ba hình chiếu:
• Hướng chiếu từ trước → P1 → hình chiếu đứng A
• Hướng chiếu từ trên → P2 → hình chiếu bằng B
• Hướng chiếu từ trái → P3 → hình chiếu cạnh C
• Quay P2 quanh trục Ox một góc 90° và quay P3 quanh trục Oz một góc 90° để ba hình chiếu cùng nằm trên một mặt phẳng bản vẽ.

Vị trí ba hình chiếu sau khi quay: hình chiếu đứng A ở góc trên bên trái, hình chiếu bằng B nằm ngay dưới A, hình chiếu cạnh C nằm bên phải A.

---

Câu 1: Sắp xếp các đoạn văn theo đúng thứ tự

Đề: Từ Hình 9.2 đến Hình 9.5 mô tả nội dung phương pháp chiếu góc thứ nhất. Hãy sắp xếp lại các đoạn a), b), c) theo đúng thứ tự.

Đáp án: thứ tự đúng là a) → c) → b).

Giải thích từng bước:

1. Trước hết phải đặt vật thể vào trong góc tạo bởi ba mặt phẳng P1, P2, P3 (đoạn a) – đây là bước chuẩn bị, ứng với Hình 9.2.
2. Sau đó chiếu vật thể theo ba hướng để thu được hình chiếu A, B, C trên ba mặt phẳng (đoạn c) – ứng với Hình 9.3.
3. Cuối cùng quay P2 quanh Ox và P3 quanh Oz mỗi mặt 90° để các hình chiếu cùng nằm trên một mặt phẳng (đoạn b) – ứng với Hình 9.4 và 9.5.

Lý do: phải có vật thể trong hệ ba mặt phẳng rồi mới chiếu được, và phải chiếu xong mới quay để trải phẳng bản vẽ. Logic này khớp đúng trình tự các hình minh họa.

Câu 2: Quan hệ vị trí giữa người quan sát, P1 và vật thể

Đề: Trên Hình 9.3 vẽ người quan sát đứng ở vị trí ứng với hướng chiếu từ trước. Hãy nêu mối quan hệ về vị trí giữa người quan sát, mặt phẳng hình chiếu đứng P1 và vật thể.

Đáp án: Thứ tự sắp xếp là người quan sát → vật thể → mặt phẳng P1.

Nghĩa là vật thể nằm giữa người quan sát và mặt phẳng hình chiếu. Người quan sát nhìn từ trước, tia chiếu đi qua vật thể rồi mới tới mặt phẳng P1 ở phía sau, tạo ra hình chiếu đứng trên P1.

Đây chính là đặc điểm nhận dạng của phương pháp chiếu góc thứ nhất (khác với góc thứ ba, nơi mặt phẳng chiếu nằm giữa người quan sát và vật thể).

Câu 3: Quan hệ vị trí giữa các hình chiếu A, B, C

Đề: Quan sát Hình 9.5 và nêu mối quan hệ về vị trí giữa các hình chiếu A, B, C trong phương pháp chiếu góc thứ nhất.

Đáp án:

• Hình chiếu bằng B đặt ngay phía dưới hình chiếu đứng A.
• Hình chiếu cạnh C đặt ngay bên phải hình chiếu đứng A.

Giải thích: Do P2 được quay xuống dưới (quanh Ox) và P3 được quay sang phải (quanh Oz), nên sau khi trải phẳng, B luôn nằm dưới A và C luôn nằm bên phải A. Ba hình chiếu này có quan hệ chiếu liên hệ chặt chẽ với nhau theo các đường gióng.

Câu 4: Cách xác định kích thước m và n của hình chiếu cạnh

Đề: Quan sát Hình 9.6 và phát biểu cách xác định các kích thước m và n của hình chiếu cạnh.

Trong Hình 9.6, hình chiếu cạnh D₃ có hai kích thước:

• m: kích thước theo phương ngang (chiều rộng)
• n: kích thước theo phương đứng (chiều cao)

Đáp án:

Giải thích chi tiết:

• Kích thước n: hình chiếu đứng và hình chiếu cạnh có cùng chiều cao, nên ta kẻ các đường gióng nằm ngang từ D₁ sang phải để xác định n cho D₃.
• Kích thước m: chiều rộng của vật thể thể hiện trên hình chiếu bằng D₂ (đo theo phương đứng của D₂). Để chuyển kích thước này sang phương ngang của hình chiếu cạnh, ta dùng đường phụ trợ nghiêng 45° đi qua gốc O. Đường gióng từ D₂ đi lên gặp đường 45°, đổi hướng thành đường ngang sang D₃, từ đó xác định được m.

Đây chính là quy tắc "ba hình chiếu liên hệ với nhau qua đường nghiêng 45°", giúp đảm bảo hình chiếu cạnh và hình chiếu bằng có cùng kích thước chiều rộng.

---