Giải Giáo Dục Kinh Tế Và Pháp Luật 10 trang 29
Lời giải chi tiết SGK Lớp 10 · Môn GD Kinh Tế & PhĂ¡p Luáºt · Trang 29–30
Tóm tắt lý thuyết
Đặc điểm của ngân sách nhà nước (NSNN):
- Mang tính pháp lí cao, được lập và sử dụng theo Luật Ngân sách nhà nước.
- Nhà nước là chủ thể duy nhất có quyền sở hữu và quyết định các khoản thu, chi.
- Hướng tới mục tiêu giải quyết các quan hệ lợi ích chung trong xã hội.
- Được chia thành nhiều quỹ nhỏ, mỗi quỹ chi cho một lĩnh vực riêng.
- Hoạt động thu, chi theo nguyên tắc không hoàn trả trực tiếp.
Cơ cấu chi NSNN (Sơ đồ 2) gồm 4 khoản: chi đầu tư phát triển, chi thường xuyên, chi trả nợ lãi và các khoản chi còn lại khác. Trong đó chi thường xuyên chiếm tỉ trọng lớn nhất (khoảng 63%).
Bài 1: Câu hỏi cuối phần 1 (trang 28)
Câu 1. Mục đích của việc thu, chi ngân sách nhà nước là gì?
Lời giải:
- Mục đích của thu, chi NSNN là tạo lập và sử dụng nguồn lực tài chính của quốc gia để bảo đảm thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của Nhà nước.
- Cụ thể: duy trì hoạt động của bộ máy nhà nước, phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng - an ninh, thực hiện công bằng xã hội và giải quyết các quan hệ lợi ích chung của toàn xã hội.
Câu 2. Kể tên một số quỹ trong ngân sách nhà nước và chia sẻ hiểu biết của em về quỹ đó.
Lời giải: Một số quỹ trong NSNN gồm:
| Quỹ | Hiểu biết về quỹ |
|---|---|
| Quỹ phát triển kinh tế | Đầu tư hạ tầng, hỗ trợ doanh nghiệp, thúc đẩy sản xuất kinh doanh |
| Quỹ giáo dục - đào tạo | Chi cho trường học, học bổng, miễn giảm học phí |
| Quỹ đảm bảo xã hội | Trợ cấp người nghèo, người có hoàn cảnh khó khăn, đối tượng chính sách |
| Quỹ y tế | Cấp thẻ bảo hiểm y tế, đầu tư bệnh viện, phòng chống dịch bệnh |
| Quỹ bảo vệ môi trường | Xử lý ô nhiễm, trồng rừng, ứng phó biến đổi khí hậu |
| Quỹ dự trữ tài chính | Phòng khi có biến cố, thiên tai, dịch bệnh cần chi đột xuất |
Câu 3. Người dân đóng góp vào ngân sách nhà nước có được hoàn trả trực tiếp không? Vì sao?
Lời giải:
- Đáp án: Không được hoàn trả trực tiếp.
- Vì: Hoạt động thu, chi NSNN thực hiện theo nguyên tắc không hoàn trả trực tiếp. Khoản người dân nộp (chủ yếu là thuế) không được trả lại đúng bằng số tiền đã nộp.
- Tuy nhiên, người dân được hưởng lợi gián tiếp qua các dịch vụ công cộng như đường sá, trường học, bệnh viện, an ninh quốc phòng... do Nhà nước cung cấp từ chính nguồn ngân sách đó.
Bài 2: Câu hỏi phần 2 - Vai trò của ngân sách nhà nước (trang 29)
Câu 1. Trong sơ đồ 2, khoản chi nào dành cho hoạt động của bộ máy nhà nước?
Lời giải:
- Đáp án: Khoản chi thường xuyên (chiếm 63,9% năm 2020 và 63,3% giai đoạn 2016 - 2020).
- Giải thích: Chi thường xuyên là khoản chi đều đặn để duy trì hoạt động của bộ máy nhà nước như trả lương cán bộ, công chức, chi cho quản lí hành chính, giáo dục, y tế thường kì... Đây là lý do nó chiếm tỉ trọng lớn nhất trong cơ cấu chi.
Câu 2. Thông tin 1 cho biết ngân sách nhà nước góp phần định hướng phát triển sản xuất để hình thành cơ cấu kinh tế hợp lí như thế nào?
Lời giải: Qua Nghị định số 68/2017/NĐ-CP về quản lí, phát triển cụm công nghiệp, NSNN đã:
- Đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng kĩ thuật cho cụm công nghiệp.
- Thực hiện chính sách ưu đãi: miễn thuế đất, cho vay vốn tín dụng đầu tư.
- Thu hút các chủ thể kinh tế vào đầu tư sản xuất, kinh doanh ở khu vực tập trung.
→ Nhờ vậy, NSNN góp phần di dời, sắp xếp lại sản xuất, chuyển dịch cơ cấu kinh tế, tạo việc làm và thu nhập ổn định cho người lao động trên địa bàn, hình thành cơ cấu kinh tế hợp lí.
Câu 3. Thông tin 2 cho biết ngân sách nhà nước góp phần điều tiết thị trường, bình ổn giá cả, kiềm chế lạm phát như thế nào?
Lời giải: Khi dịch COVID-19 bùng phát gây tăng giá, đời sống khó khăn, Chính phủ đã:
- Dùng quỹ dự trữ quốc gia của NSNN với các gói hỗ trợ hàng chục nghìn tỉ đồng.
- Cung ứng kịp thời, đầy đủ lương thực, thực phẩm thiết yếu.
- Trợ cấp tiền cho nhân dân, nhất là người nghèo, người mất việc, hoàn cảnh khó khăn.
→ Việc tăng cung hàng hóa và hỗ trợ tiền giúp ổn định cung - cầu, từ đó bình ổn giá cả, kiềm chế lạm phát, điều tiết thị trường.
Câu 4. Thông tin 3 cho biết gia đình anh T đã được hỗ trợ từ quỹ phúc lợi của ngân sách nhà nước như thế nào?
Lời giải: Gia đình anh T (hộ nghèo ở xã miền núi khó khăn) được NSNN hỗ trợ qua quỹ phúc lợi như sau:
- Các con anh được học ở trường dân tộc nội trú tỉnh do Nhà nước hỗ trợ kinh phí.
- Mọi người trong gia đình được cấp thẻ bảo hiểm y tế miễn phí.
- Được nhận tiền hỗ trợ để chuyển đổi mô hình sản xuất, tạo điều kiện thoát nghèo.
→ Điều này thể hiện vai trò của NSNN trong việc đảm bảo an sinh, phúc lợi xã hội và thực hiện công bằng xã hội.
Một lưu ý nhỏ: ảnh em gửi thực ra là trang 28 và 29 của sách (góc dưới có ghi số trang). Cô đã giải đầy đủ toàn bộ câu hỏi xuất hiện trên hai trang này. Nếu em có thêm trang 30, gửi tiếp để cô giải nốt nhé.