Giải Giáo Dục Kinh Tế Và Pháp Luật 10 trang 99
Lời giải chi tiết SGK Lớp 10 · Môn GD Kinh Tế & PhĂ¡p Luáºt · Trang 99–100
Đây là phần mở đầu của Bài 16: Quyền con người, quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân trong Hiến pháp (sách Giáo dục Kinh tế và Pháp luật 10 – Kết nối tri thức với cuộc sống).
Tóm tắt lý thuyết
Phần mở đầu cho biết:
- Quyền con người, quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân được quy định tại Chương II của Hiến pháp năm 2013, gồm 36 điều (từ Điều 14 đến Điều 49).
- Việt Nam đã tham gia và cam kết thực hiện nhiều công ước quốc tế về quyền con người, đồng thời ban hành nhiều văn bản pháp luật trong nước, trong đó Hiến pháp là văn bản cao nhất.
- Nội dung quyền con người trong Hiến pháp 2013 (theo phần trích):
- Mọi người bình đẳng trước pháp luật, không bị phân biệt đối xử (Điều 16).
- Mọi người có quyền sống (Điều 19).
- Quyền bất khả xâm phạm về thân thể, được pháp luật bảo hộ về sức khỏe, danh dự, nhân phẩm; quyền hiến mô, bộ phận cơ thể, hiến xác (Điều 20).
- Quyền bất khả xâm phạm về đời sống riêng tư, bí mật cá nhân, bí mật gia đình; bí mật thư tín, điện thoại, điện tín (Điều 21).
- Quyền bất khả xâm phạm về chỗ ở, quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo, quyền khiếu nại, tố cáo, quyền sở hữu thu nhập hợp pháp, quyền hưởng thụ và tiếp cận các giá trị văn hóa.
Phần Mở đầu
Câu hỏi: Theo em, quyền và nghĩa vụ của học sinh có thuộc nội dung quyền con người, quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân không? Vì sao?
Trả lời:
Quyền và nghĩa vụ của học sinh thuộc nội dung quyền con người, quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân. Bởi vì:
- Học sinh trước hết là con người và là công dân Việt Nam, nên đương nhiên được hưởng các quyền con người và quyền công dân mà Hiến pháp ghi nhận (quyền sống, quyền học tập, quyền được bảo vệ sức khỏe, danh dự...).
- Quyền học tập, quyền vui chơi, nghĩa vụ học tập, nghĩa vụ tôn trọng pháp luật... của học sinh chính là sự cụ thể hóa các quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân phù hợp với độ tuổi.
Câu hỏi mục Khám phá (sau các trường hợp 1, 2, 3)
Câu 1: Theo em, con người có những quyền gì? Nêu biểu hiện cụ thể của các quyền đó trong trường hợp 2 và 3.
Con người có các quyền cơ bản (theo Hiến pháp 2013):
- Quyền bình đẳng trước pháp luật (Điều 16)
- Quyền sống (Điều 19)
- Quyền bất khả xâm phạm về thân thể, được bảo hộ về sức khỏe, danh dự, nhân phẩm (Điều 20)
- Quyền bất khả xâm phạm về đời sống riêng tư, bí mật cá nhân (Điều 21)
- Quyền bất khả xâm phạm về chỗ ở
- Quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo
- Quyền khiếu nại, tố cáo
- Quyền sở hữu tài sản hợp pháp
- Quyền hưởng thụ và tiếp cận các giá trị văn hóa
Biểu hiện cụ thể trong các trường hợp:
| Trường hợp | Quyền con người được thể hiện |
|---|---|
| Trường hợp 2 (cô T cứu em bé sơ sinh bị bỏ rơi) | Thể hiện quyền sống và quyền được bảo vệ về sức khỏe, tính mạng. Nhờ cô T kịp thời đưa đến bệnh viện và làm thủ tục nhận nuôi, quyền sống của em bé được bảo đảm. |
| Trường hợp 3 (N dùng vũ lực bắt, nhốt anh H để đòi nợ) | N đã xâm phạm quyền bất khả xâm phạm về thân thể, quyền tự do thân thể của anh H. Đây là hành vi vi phạm pháp luật, phải bị cơ quan công an xử lý. |
Câu 2: Quyền con người được quy định trong Hiến pháp có ý nghĩa như thế nào?
Trả lời: Việc quy định quyền con người trong Hiến pháp có ý nghĩa quan trọng:
- Khẳng định và ghi nhận quyền con người là giá trị cao quý, được Nhà nước công nhận, tôn trọng, bảo vệ và bảo đảm bằng văn bản pháp lý có hiệu lực cao nhất.
- Tạo cơ sở pháp lý vững chắc để mọi người được hưởng và thực hiện các quyền của mình, đồng thời là căn cứ để xử lý các hành vi vi phạm.
- Thể hiện bản chất nhân văn, dân chủ của Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam và sự nhất quán với đường lối của Đảng, Nhà nước.
- Phù hợp với các công ước quốc tế về quyền con người mà Việt Nam đã tham gia, góp phần hội nhập quốc tế.