Giải Giáo Dục Kinh Tế Và Pháp Luật 10 trang 118
Lời giải chi tiết SGK Lớp 10 · Môn GD Kinh Tế & PhĂ¡p Luáºt · Trang 118–119
Hai trang này thuộc bài học về các nguyên tắc tổ chức và hoạt động của hệ thống chính trị Việt Nam (môn GDKT&PL 10). Mình sẽ tóm tắt lý thuyết và trả lời chi tiết tất cả câu hỏi nhé.
Tóm tắt lý thuyết
Hệ thống chính trị Việt Nam tổ chức và hoạt động dựa trên ba nguyên tắc cơ bản:
| Nguyên tắc | Nội dung cốt lõi |
|---|---|
| a) Đảm bảo sự lãnh đạo của Đảng | Đảng Cộng sản Việt Nam vừa là thành viên, vừa lãnh đạo toàn bộ hệ thống chính trị và toàn xã hội. |
| b) Quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân | Tất cả quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân; nhân dân là chủ nhân đất nước. |
| c) Tập trung dân chủ | Kết hợp hài hòa giữa tập trung và dân chủ trong tổ chức, ra quyết định. |
Bài a: Nguyên tắc đảm bảo sự lãnh đạo của Đảng
Câu 1: Nguyên tắc đảm bảo sự lãnh đạo của Đảng được quy định trong Hiến pháp Việt Nam như thế nào?
Trả lời:
Hiến pháp năm 2013 (Điều 4) khẳđịnh:
- Đảng Cộng sản Việt Nam là lực lượng lãnh đạo Nhà nước và xã hội.
- Đảng gắn bó mật thiết với nhân dân, phục vụ nhân dân, chịu sự giám sát của nhân dân và chịu trách nhiệm trước nhân dân về những quyết định của mình.
- Các tổ chức của Đảng và đảng viên hoạt động trong khuôn khổ Hiến pháp và pháp luật.
→ Như vậy, sự lãnh đạo của Đảng được hiến định, trở thành nguyên tắc bắt buộc đối với toàn bộ hệ thống chính trị.
Câu 2: Nguyên tắc đảm bảo sự lãnh đạo của Đảng trong hệ thống chính trị ở xã A thể hiện qua những việc làm cụ thể nào?
Trả lời:
Dựa vào thông tin về Đảng bộ xã A trong bài, sự lãnh đạo của Đảng thể hiện qua:
- Tuyên truyền, hướng dẫn, vận động nhân dân chuyển đổi cơ cấu giống cây trồng, vật nuôi (lãnh đạo bằng công tác tư tưởng và chủ trương).
- Lựa chọn các đảng viên có phẩm chất, năng lực tốt tham gia đảm trách những chức vụ quan trọng trong các cơ quan, đoàn thể của xã (lãnh đạo qua công tác tổ chức, cán bộ).
- Kiểm tra, giám sát hoạt động của hệ thống chính trị thông qua việc quản lí đội ngũ lãnh đạo của các tổ chức (lãnh đạo bằng công tác kiểm tra, giám sát).
Câu 3: Em hiểu nguyên tắc đảm bảo sự lãnh đạo của Đảng trong tổ chức và hoạt động của hệ thống chính trị như thế nào?
Trả lời:
- Đảng Cộng sản Việt Nam vừa là một thành viên của hệ thống chính trị, vừa là tổ chức lãnh đạo toàn bộ hệ thống chính trị và toàn xã hội.
- Đảng lãnh đạo trực tiếp và tuyệt đối trên các lĩnh vực: cán bộ, công tác đối ngoại, an ninh, quốc phòng.
- Tất cả các cơ quan, tổ chức trong hệ thống chính trị phải tuân thủ sự lãnh đạo của Đảng.
- Sự lãnh đạo được thực hiện qua nhiều phương thức: bằng chủ trương, nghị quyết; qua công tác tư tưởng; qua công tác tổ chức, cán bộ; bằng công tác kiểm tra, giám sát.
Bài b: Nguyên tắc quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân
Câu 1: Thông qua bầu cử đại biểu Quốc hội, Hội đồng nhân dân các cấp, nguyên tắc quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân được thể hiện như thế nào?
Trả lời:
- Bầu cử là dịp để người dân thực hiện quyền làm chủ thông qua lá phiếu bầu.
- Nhân dân trực tiếp lựa chọn những người đủ đức, đủ tài, đại diện cho ý chí và nguyện vọng của mình vào cơ quan quyền lực nhà nước các cấp.
- Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định: "Lá phiếu cử tri có một giá trị rất cao quý; nó là một dấu hiệu xác nhận rằng nhân dân thật sự làm chủ nước nhà".
- Nguyên tắc phổ thông đầu phiếu bảo đảm mọi công dân đến tuổi trưởng thành đều được thực hiện quyền bầu cử.
→ Qua bầu cử, nhân dân là người trao quyền lực nhà nước cho các đại biểu do mình lựa chọn.
Câu 2: Nhân dân thực hiện quyền lực nhà nước thông qua cơ quan, tổ chức nào? Khi thực hiện quyền lực, các cơ quan, tổ chức đó cần làm gì để thực hiện nguyện vọng của nhân dân?
Trả lời:
Nhân dân thực hiện quyền lực nhà nước qua hai hình thức:
- Dân chủ trực tiếp: tự mình quyết định (ví dụ trưng cầu ý dân, bầu cử).
- Dân chủ đại diện: thông qua Quốc hội, Hội đồng nhân dân và các cơ quan khác của Nhà nước (Điều 6 Hiến pháp 2013).
Để thực hiện nguyện vọng của nhân dân, các cơ quan, tổ chức cần:
- Liên hệ chặt chẽ với nhân dân.
- Nói lên tiếng nói và nguyện vọng của nhân dân.
- Chịu sự giám sát chặt chẽ của nhân dân.
- Hoạt động để đại diện, phục vụ và bảo vệ quyền lợi cho nhân dân (nếu không còn được tín nhiệm, đại biểu có thể bị bãi nhiệm).
Câu 3: Em hiểu nguyên tắc quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân trong tổ chức và hoạt động của hệ thống chính trị như thế nào?
Trả lời:
- Tất cả quyền lực nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam đều thuộc về nhân dân.
- Nhân dân bầu ra các cơ quan quyền lực nhà nước như Quốc hội, Hội đồng nhân dân các cấp.
- Các đại biểu dân cử thay mặt nhân dân thực hiện quyền lực, phải liên hệ chặt chẽ với dân, chịu sự giám sát của dân; nếu mất tín nhiệm thì có thể bị bãi nhiệm.
- Những vấn đề quan trọng nhất của đất nước trước khi quyết định phải lấy ý kiến nhân dân hoặc do nhân dân trực tiếp quyết định thông qua trưng cầu ý dân.
Bài c: Nguyên tắc tập trung dân chủ
Câu 1: Vì sao khi quyết định những vấn đề quan trọng của đất nước, Quốc hội phải họp thảo luận và biểu quyết để lấy ý kiến tập thể?
Trả lời:
- Những vấn đề quan trọng của đất nước ảnh hưởng đến lợi ích của toàn dân, nên cần được xem xét thận trọng, khách quan, nhiều chiều.
- Việc thảo luận và biểu quyết tập thể giúp phát huy trí tuệ của đông đảo đại biểu, tránh quyết định chủ quan, độc đoán của một cá nhân.
- Đây là biểu hiện của tính dân chủ: quyết định được đưa ra trên cơ sở ý chí của số đông, đảm bảo phản ánh đúng nguyện vọng của nhân dân.
Câu 2: Quy định luật, nghị quyết của Quốc hội cần phải được quá nửa số đại biểu tán thành mới được thông qua thể hiện nguyên tắc tập trung dân chủ như thế nào?
Trả lời:
- Tính dân chủ: mọi đại biểu đều được tham gia thảo luận, biểu quyết, thể hiện ý chí của mình (mỗi người một lá phiếu).
- Tính tập trung: kết quả cuối cùng dựa trên ý kiến của đa số (quá nửa, hoặc ít nhất hai phần ba với Hiến pháp). Khi đã thông qua, đó là quyết định chung, thiểu số phải phục tùng đa số.
→ Quy định này kết hợp hài hòa giữa dân chủ (bàn bạc, biểu quyết) và tập trung (thống nhất theo đa số), đúng tinh thần nguyên tắc tập trung dân chủ.
Câu 3: Em hiểu thế nào là nguyên tắc tập trung dân chủ trong tổ chức và hoạt động của hệ thống chính trị Việt Nam?
Trả lời:
Nguyên tắc tập trung dân chủ là sự kết hợp thống nhất và hài hòa giữa hai yếu tố:
- Tập trung: thống nhất ý chí, hành động; cấp dưới phục tùng cấp trên, thiểu số phục tùng đa số; quyết định của tập thể có hiệu lực chung.
- Dân chủ: mọi thành viên được tham gia bàn bạc, thảo luận, biểu quyết những vấn đề quan trọng.
Các cơ quan, tổ chức trong hệ thống chính trị hoạt động chủ yếu qua các kì họp, phiên họp, cuộc họp, quyết định những vấn đề quan trọng bằng hình thức thảo luận, biểu quyết lấy ý kiến tập thể.