Giải Giáo Dục Kinh Tế Và Pháp Luật 10 trang 122

Tóm tắt lý thuyết: Tính nhân dân của hệ thống chính trị Việt Nam

• Hệ thống chính trị Việt Nam hình thành từ các tổ chức do nhân dân lập ra, xuất phát từ lợi ích của nhân dân và duy trì bằng sự tham gia của nhân dân.
• Đảng Cộng sản Việt Nam tập hợp quần chúng lao động để thực hiện nhiệm vụ dân tộc.
• Nhà nước Việt Nam là nhà nước "của dân, do dân, vì dân".
• Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị – xã hội là hình thức tập hợp các tầng lớp nhân dân.

Trả lời nhanh 2 câu hỏi trong bài:

1. Tính nhân dân nghĩa là hệ thống chính trị do nhân dân lập ra, vì lợi ích nhân dân và chịu sự kiểm tra, giám sát của nhân dân.
2. Biểu hiện: các cơ quan nhà nước do dân bầu, hoạt động phục vụ lợi ích nhân dân; nhân dân tham gia xây dựng, kiểm tra, giám sát hệ thống chính trị.

---

Bài 1: Em hãy cho biết các ý kiến sau đúng hay sai. Vì sao?

a. "Tất cả quyền lực của hệ thống chính trị Việt Nam đều tập trung vào một tổ chức duy nhất là Đảng Cộng sản Việt Nam."

→ Đáp án: SAI.
Quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân. Đảng giữ vai trò lãnh đạo, nhưng hệ thống chính trị gồm nhiều bộ phận (Đảng, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị – xã hội), mỗi bộ phận có chức năng riêng. Không thể nói quyền lực tập trung hết vào một tổ chức.

b. "Những người đứng đầu các tổ chức, cơ quan trong hệ thống chính trị có quyền quyết định mọi công việc thuộc thẩm quyền của cơ quan, tổ chức đó."

→ Đáp án: SAI.
Hệ thống chính trị nước ta hoạt động theo nguyên tắc tập trung dân chủ. Người đứng đầu phải tuân thủ pháp luật, điều lệ, bàn bạc tập thể và chịu sự giám sát của nhân dân, không được tự ý quyết định mọi việc theo ý mình.

c. "Nhân dân có thể thực hiện quyền lực chính trị của mình thông qua việc kiểm tra, giám sát hoạt động của các cơ quan, tổ chức trong hệ thống chính trị."

→ Đáp án: ĐÚNG.
Đây chính là biểu hiện của tính nhân dân và nguyên tắc quyền lực thuộc về nhân dân. Nhân dân có quyền kiểm tra, giám sát hoạt động của các cơ quan, tổ chức để bảo đảm chúng phục vụ đúng lợi ích của mình.

d. "Việc xây dựng hệ thống chính trị là trách nhiệm chung của tất cả mọi người, trong đó có đoàn viên thanh niên."

→ Đáp án: ĐÚNG.
Hệ thống chính trị mang tính nhân dân nên xây dựng nó là trách nhiệm của toàn dân. Đoàn viên thanh niên là lực lượng trẻ, là cánh tay đắc lực của Đảng, càng cần tích cực tham gia.

---

Bài 2: Em có nhận xét gì về hành vi của mỗi nhân vật trong các tình huống sau?

a. Ông K – chủ tịch xã A kí quyết định cho công ty khai thác đất, đá mà không thông qua ý kiến tập thể.

→ Nhận xét: Hành vi SAI.
Ông K đã vi phạm nguyên tắc tập trung dân chủ, lạm quyền, tự ý quyết định mà không bàn bạc tập thể, không công khai với nhân dân. Việc này có thể gây thiệt hại cho địa phương và đáng bị xử lý.

b. Ông D – cán bộ lãnh đạo xã B luôn quan tâm, giải quyết thư góp ý, phản ánh của người dân.

→ Nhận xét: Hành vi ĐÚNG, đáng khen.
Ông D thể hiện tinh thần phục vụ nhân dân, tôn trọng và lắng nghe ý kiến nhân dân, đúng với bản chất nhà nước của dân, do dân, vì dân.

c. Giáo viên H nhắc nhở học sinh không chia sẻ những bài viết có nội dung tiêu cực liên quan đến chính trị trên mạng xã hội.

→ Nhận xét: Hành vi ĐÚNG.
Cô H làm đúng trách nhiệm của một nhà giáo, giúp học sinh có ý thức trách nhiệm khi dùng mạng xã hội, tránh lan truyền thông tin sai lệch, gây ảnh hưởng xấu đến xã hội và an ninh chính trị.

d. Bà X lợi dụng chức vụ để bao che cho hành vi sai phạm của một số đối tượng xấu.

→ Nhận xét: Hành vi SAI, vi phạm pháp luật.
Bà X lạm dụng chức vụ, quyền hạn, đi ngược lại lợi ích của nhân dân, tiếp tay cho cái xấu. Hành vi này phải bị lên án và xử lý nghiêm theo quy định pháp luật.

---

Bài 3: Em hãy xử lí các tình huống sau

a. Một người bạn thân gửi cho N thông tin thất thiệt, nói xấu chính quyền địa phương và nhắc N chia sẻ cho nhiều người biết. Nếu là N, em sẽ làm gì?

→ Cách xử lí:

• Không vội tin và tuyệt đối không chia sẻ thông tin chưa được kiểm chứng.
• Giải thích cho bạn hiểu đây là thông tin thất thiệt, việc chia sẻ có thể vi phạm pháp luật và gây hậu quả xấu.
• Khuyên bạn xóa bài, không lan truyền tiếp.
• Nếu cần, báo cho người lớn, thầy cô hoặc cơ quan chức năng để xử lí.

b. Tình huống bạn Đ cho rằng chỉ ai muốn làm cán bộ mới nên tham gia cuộc thi tìm hiểu về Đảng, còn "thường dân" thì miễn. Nếu là lớp trưởng, em sẽ làm gì?

→ Cách xử lí:

• Bình tĩnh giải thích cho Đ và các bạn hiểu quan điểm đó là chưa đúng.
• Phân tích: Tìm hiểu về Đảng là quyền và trách nhiệm của mọi công dân, không phân biệt "cán bộ" hay "thường dân". Hiểu biết về Đảng giúp mỗi người có ý thức công dân tốt hơn, góp phần xây dựng đất nước.
• Động viên cả lớp cùng tham gia để học hỏi, mở rộng hiểu biết, không nên có tư tưởng phân biệt.

---

Vận dụng

1. Viết bài luận về vai trò của Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh với việc xây dựng, phát triển hệ thống chính trị.

Gợi ý dàn ý:

• Mở bài: Giới thiệu Đoàn TNCS Hồ Chí Minh – tổ chức chính trị – xã hội của thanh niên, đội dự bị tin cậy của Đảng.
• Thân bài:
• Đoàn là cầu nối giữa Đảng với thanh niên, tập hợp, giáo dục lý tưởng cho thế hệ trẻ.
• Đoàn tham gia xây dựng Đảng, chính quyền, giới thiệu đoàn viên ưu tú để kết nạp Đảng.
• Đoàn tổ chức các phong trào tình nguyện, lao động, học tập góp phần phát triển kinh tế – xã hội.
• Đoàn giám sát, phản biện xã hội, bảo vệ quyền lợi thanh niên.
• Kết bài: Khẳng định vai trò quan trọng và liên hệ trách nhiệm bản thân.

1. Tìm hiểu và viết bài chia sẻ về hoạt động Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc ở địa phương em.

Gợi ý: Đây là bài thực tế, em nên:

• Tìm hiểu Ngày hội này thường tổ chức ngày 18/11 hằng năm (kỷ niệm thành lập Mặt trận Tổ quốc Việt Nam) tại khu dân cư.
• Quan sát/hỏi người lớn về các hoạt động: ôn lại truyền thống, biểu dương gia đình tiêu biểu, văn nghệ, bữa cơm đoàn kết.
• Viết cảm nhận về ý nghĩa gắn kết tình làng nghĩa xóm, phát huy tinh thần đoàn kết toàn dân.

Em làm bài 3 và phần Vận dụng theo gợi ý nhé, nếu cần cô viết mẫu hoàn chỉnh bài luận thì cứ nói nha.