Giải Giáo Dục Kinh Tế Và Pháp Luật 10 trang 146

Tóm tắt lý thuyết liên quan

Trước khi giải, em nhớ lại vài ý cốt lõi:

• Toà án nhân dân là cơ quan xét xử, thực hiện quyền tư pháp, có nhiệm vụ bảo vệ công lí.
• Viện kiểm sát nhân dân thực hành quyền công tố và kiểm sát hoạt động tư pháp.
• Nguyên tắc xét xử: công khai (trừ một số trường hợp đặc biệt như liên quan trẻ em, bí mật nhà nước, thuần phong mỹ tục), độc lập và chỉ tuân theo pháp luật.
• Bản án có thể bị kháng cáo, kháng nghị, xét xử lại ở cấp cao hơn.

---

LUYỆN TẬP

Bài 1: Các ý kiến đúng hay sai? Vì sao?

a. Người dân có thể nộp đơn ở bất cứ Toà án nào để yêu cầu giải quyết những vấn đề của mình.

• Đáp án: Sai.
• Lời giải: Việc nộp đơn phải tuân theo quy định về thẩm quyền của Toà án (theo cấp xét xử và theo lãnh thổ). Ví dụ, vụ việc thường được giải quyết ở Toà án nơi bị đơn cư trú hoặc nơi xảy ra sự việc. Không thể nộp tùy tiện ở bất cứ Toà án nào.

b. Khi không đồng tình với quyết định của Viện kiểm sát, người dân có thể khiếu nại lên Viện kiểm sát cấp cao hơn để được giải quyết.

• Đáp án: Đúng.
• Lời giải: Pháp luật cho phép công dân thực hiện quyền khiếu nại đối với quyết định, hành vi mà mình cho là trái pháp luật. Khi không đồng ý với quyết định của Viện kiểm sát, người dân có quyền khiếu nại lên Viện kiểm sát cấp trên để được xem xét, giải quyết.

c. Một số phiên toà xét xử các vụ án liên quan đến trẻ em sẽ không được xét xử công khai.

• Đáp án: Đúng.
• Lời giải: Tuy nguyên tắc chung là xét xử công khai, nhưng để bảo vệ quyền lợi, danh dự và sự phát triển của trẻ em, một số phiên toà liên quan đến trẻ em được xét xử kín. Đây là ngoại lệ hợp lí, nhân văn.

d. Bản án của Toà án luôn luôn đúng và không bao giờ bị huỷ.

• Đáp án: Sai.
• Lời giải: Bản án vẫn có thể có sai sót. Vì vậy mới có cơ chế kháng cáo, kháng nghị và xét xử phúc thẩm, giám đốc thẩm, tái thẩm. Bản án sai có thể bị sửa hoặc bị huỷ.

Bài 2: Đồng tình hay không đồng tình với hành vi sau? Vì sao?

a. Cán bộ Viện kiểm sát A kể lại diễn biến quá trình điều tra vụ án mà mình đang tham gia với mọi người trong gia đình.

• Đáp án: Không đồng tình.
• Lời giải: Quá trình điều tra vụ án thuộc bí mật công tác. Việc tiết lộ cho người ngoài (kể cả người thân) là vi phạm quy định bảo mật, có thể ảnh hưởng đến kết quả điều tra và làm lộ thông tin vụ án.

b. Là thư kí Toà án, chị B luôn tận tình hướng dẫn người dân các thủ tục cần thiết để nộp cho Toà án khi có yêu cầu giải quyết tranh chấp.

• Đáp án: Đồng tình.
• Lời giải: Đây là hành vi đúng đắn, thể hiện tinh thần trách nhiệm và thái độ phục vụ nhân dân. Hướng dẫn thủ tục giúp người dân tiếp cận công lí dễ dàng, đúng chức trách của thư kí Toà án.

c. Trường C tổ chức các phiên toà giả định về những vụ án liên quan đến bạo lực học đường để học sinh theo dõi.

• Đáp án: Đồng tình.
• Lời giải: Phiên toà giả định là hình thức giáo dục pháp luật sinh động, giúp học sinh hiểu hậu quả pháp lí của bạo lực học đường, từ đó nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật và phòng tránh vi phạm.

d. Không đồng tình với một số quan điểm của kiểm sát viên tại phiên toà nên ông N đã gửi thư góp ý dù vụ án đó không liên quan gì đến mình.

• Đáp án: Đồng tình.
• Lời giải: Đây là việc làm tích cực, thể hiện ý thức công dân quan tâm đến hoạt động của cơ quan tư pháp. Việc góp ý ôn hòa, đúng pháp luật góp phần giám sát và nâng cao chất lượng hoạt động của cơ quan nhà nước.

Bài 3: Xử lí tình huống

a. N rủ B đi xem phiên toà lưu động xét xử công khai vụ án mua bán ma túy, nhưng B từ chối vì cho rằng xem phiên toà không có lợi ích cho học sinh.

Nếu là N, em sẽ làm gì để B thay đổi ý định?

• Hướng giải quyết: Nếu là N, em sẽ giải thích cho B hiểu lợi ích của việc xem phiên toà:
• Giúp hiểu thêm về hoạt động xét xử thực tế của Toà án.
• Nâng cao hiểu biết pháp luật, đặc biệt là hậu quả nghiêm trọng của tội phạm ma túy.
• Là bài học cảnh tỉnh để tránh xa tệ nạn xã hội.
• Bồi dưỡng ý thức sống và làm việc theo Hiến pháp, pháp luật.
• Em sẽ thuyết phục bằng thái độ chân thành để B thấy đây là cơ hội học hỏi bổ ích.

b. Mẹ định nhờ người làm giả giấy xác nhận D là người tốt và cung cấp lời khai giả để giảm nhẹ tội cho D. H băn khoăn không biết khuyên mẹ thế nào.

Nếu là H, em sẽ làm gì để mẹ thay đổi ý định?

• Hướng giải quyết: Nếu là H, em sẽ:
• Phân tích cho mẹ hiểu làm giả giấy tờ, cung cấp lời khai giả là hành vi vi phạm pháp luật, có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Như vậy mẹ không cứu được anh mà còn tự đẩy mình vào vòng lao lí.
• Giải thích D phải chịu trách nhiệm tương xứng với hành vi đã gây ra mới đúng pháp luật và công bằng với người bị hại.
• Khuyên mẹ nên động viên anh D thành khẩn khai báo, ăn năn hối cải để được hưởng tình tiết giảm nhẹ một cách hợp pháp.
• Thể hiện tình thương đúng cách là giúp anh nhận ra lỗi lầm và sửa chữa, không phải bao che.

---

VẬN DỤNG

Bài 1: Viết bài luận tuyên truyền nhiệm vụ bảo vệ công lí của Toà án nhân dân

Gợi ý dàn ý:

• Mở bài: Giới thiệu vai trò của Toà án nhân dân trong việc bảo vệ công lí.
• Thân bài:
• Toà án nhân dân là cơ quan xét xử, thực hiện quyền tư pháp.
• Nhiệm vụ: bảo vệ công lí, bảo vệ quyền con người, quyền công dân, bảo vệ chế độ, lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.
• Xét xử công khai, công bằng, đúng người đúng tội, không bỏ lọt tội phạm và không làm oan người vô tội.
• Ý nghĩa: góp phần giữ gìn trật tự xã hội, củng cố niềm tin của nhân dân vào pháp luật.
• Kết bài: Kêu gọi mọi người tôn trọng, ủng hộ hoạt động của Toà án và sống theo pháp luật.

Bài 2: Viết bài luận tuyên truyền chức năng thực hành quyền công tố của Viện kiểm sát nhân dân

Gợi ý dàn ý:

• Mở bài: Giới thiệu Viện kiểm sát nhân dân và chức năng thực hành quyền công tố.
• Thân bài:
• Thực hành quyền công tố là việc thay mặt Nhà nước buộc tội đối với người phạm tội.
• Viện kiểm sát quyết định truy tố bị can, kiểm sát điều tra, xét xử để bảo đảm xử lí kịp thời, nghiêm minh, đúng pháp luật.
• Bảo đảm không bỏ lọt tội phạm, không làm oan người vô tội.
• Ý nghĩa: bảo vệ pháp chế, bảo vệ quyền con người và lợi ích hợp pháp của công dân.
• Kết bài: Khẳng định vai trò quan trọng của Viện kiểm sát và kêu gọi mọi người tin tưởng, hỗ trợ hoạt động của cơ quan này.

---

Trang 146 bắt đầu bài học mới nên chưa có bài tập cần giải. Thầy tóm tắt nội dung để em nắm:

Yêu cầu cần đạt:

• Nêu được chức năng, cơ cấu tổ chức và hoạt động của Hội đồng nhân dân, Uỷ ban nhân dân.
• Có thái độ phê phán các hành vi tiêu cực đối với hai cơ quan này.
• Thực hiện quyền và nghĩa vụ công dân bằng hành vi phù hợp pháp luật.

Phần Mở đầu: Hội đồng nhân dân và Uỷ ban nhân dân là bộ máy chính quyền địa phương, gắn bó trực tiếp với đời sống nhân dân, đóng góp vào phát triển kinh tế – xã hội, giữ an ninh, trật tự ở địa phương.

Câu hỏi mở đầu: Em hãy chia sẻ một số hoạt động của Hội đồng nhân dân hoặc Uỷ ban nhân dân địa phương nơi em sinh sống và cho biết ý nghĩa của hoạt động đó.

Gợi ý trả lời: Em có thể nêu các hoạt động như: tổ chức tiếp xúc cử tri, xây dựng đường giao thông nông thôn, cấp giấy khai sinh – hộ tịch, tổ chức tiêm chủng, hỗ trợ hộ nghèo… Ý nghĩa: nâng cao đời sống nhân dân, bảo đảm quyền lợi công dân và phát triển địa phương.

Phần Khám phá – Chức năng của Hội đồng nhân dân: Hội đồng nhân dân quyết định các chủ trương, biện pháp phát triển địa phương về kinh tế – xã hội, quốc phòng, an ninh; đồng thời thực hiện quyền giám sát đối với hoạt động của Thường trực HĐND, UBND, Toà án, Viện kiểm sát cùng cấp và việc tuân theo pháp luật ở địa phương.

Em có thắc mắc bài nào cần thầy giải kĩ thêm không?