Giải Lịch Sử 10 trang 18
Lời giải chi tiết SGK Lớp 10 · Môn Lịch Sá» · Trang 18–19
Tóm tắt lý thuyết
Mục 2. Học tập và tìm hiểu lịch sử suốt đời
a) Sự cần thiết của việc học tập, khám phá lịch sử suốt đời
- Cuộc sống hằng ngày luôn cần vận dụng tri thức, kinh nghiệm từ quá khứ để định hướng cho hiện tại và tương lai.
- Nhiều sự kiện lịch sử vẫn còn là bí ẩn (ví dụ: cách xây dựng kim tự tháp Ai Cập), tạo cơ hội cho thế hệ sau tiếp tục tìm tòi, khám phá.
- Trong kỉ nguyên toàn cầu hóa, hiểu biết lịch sử và văn hóa giúp con người hội nhập thành công, tôn trọng sự đa dạng, tiếp thu có chọn lọc và biết bảo tồn bản sắc dân tộc.
- Tri thức lịch sử còn là nguồn cảm hứng cho công nghiệp văn hóa, du lịch và mở ra nhiều cơ hội nghề nghiệp mới.
b) Kết nối lịch sử với cuộc sống, cuộc sống với lịch sử
- Lịch sử hiện hữu khắp nơi: đình làng, nhà thờ cổ, tượng đài, quảng trường, và cả ngôi trường của em.
- Ta có thể học lịch sử qua nhiều hình thức gần gũi: tham quan bảo tàng, di tích, đọc sách truyện, xem phim, nghe nhạc...
- Việc tìm hiểu lịch sử như thế rất gần gũi, thú vị, hữu ích và không quá khó khăn.
Các câu hỏi trang 17 (mục a)
Câu 1. Thảo luận về các ý kiến được trích dẫn ở Tư liệu (tr. 16) để làm rõ vai trò và ý nghĩa của lịch sử.
Gợi ý trả lời:
Các ý kiến trong Tư liệu đều nhấn mạnh lịch sử là "thầy dạy của cuộc sống" và là cội nguồn của hiểu biết hiện tại. Qua đó cho thấy:
- Vai trò: Lịch sử cung cấp tri thức, kinh nghiệm của quá khứ, giúp con người hiểu về nguồn gốc, quá trình phát triển của bản thân, dân tộc và nhân loại.
- Ý nghĩa: Học lịch sử giúp rút ra bài học, tránh lặp lại sai lầm, bồi dưỡng lòng yêu nước, tự hào dân tộc và định hướng hành động cho hiện tại, tương lai.
Câu 2. Hãy tìm hiểu về truyền thống ngôi trường mà em đang theo học. Chia sẻ cảm xúc và suy nghĩ của em khi biết được những thông tin đó.
Gợi ý trả lời (bài thực hành cá nhân, em điều chỉnh theo trường mình):
- Tìm hiểu: năm thành lập trường, ý nghĩa tên trường, hiệu trưởng đầu tiên, các thành tích nổi bật, những cựu học sinh tiêu biểu.
- Cảm xúc, suy nghĩ: tự hào về truyền thống nhà trường, thêm yêu quý và trân trọng môi trường học tập, có động lực phấn đấu để góp phần giữ gìn và phát huy truyền thống tốt đẹp đó.
Các câu hỏi trang 18 (mục b)
Câu 1. Vì sao đặt ra vấn đề học tập, khám phá lịch sử suốt đời?
Trả lời:
- Tri thức lịch sử rất rộng lớn và không ngừng được bổ sung; còn nhiều khoảng trống, bí ẩn chưa được giải đáp.
- Nhận thức về một sự kiện có thể thay đổi khi tìm thấy tư liệu mới hoặc cách tiếp cận mới.
- Hiểu biết lịch sử giúp con người hội nhập, thích ứng với xã hội luôn biến đổi và rút kinh nghiệm cho cuộc sống.
- Vì vậy, mỗi người cần học tập, khám phá lịch sử suốt đời chứ không chỉ trong nhà trường.
Câu 2. Hãy kể tên một số bộ phim, chương trình truyền hình... ở Việt Nam sử dụng chất liệu là tri thức lịch sử và văn hóa mà em biết.
Gợi ý trả lời:
- Phim điện ảnh/truyền hình: Đêm hội Long Trì, Phật hoàng Trần Nhân Tông, Lý Công Uẩn – Đường tới thành Thăng Long, Thái sư Trần Thủ Độ, Long Thành cầm giả ca...
- Chương trình truyền hình: Theo dòng lịch sử, Hào khí ngàn năm, Vua tiếng Việt, Ai là triệu phú (có nhiều câu hỏi lịch sử – văn hóa)...
(Em có thể bổ sung phim/chương trình mới mà em từng xem.)
Câu 3. Có thể học tập và tìm hiểu lịch sử qua các hình thức nào? Hình thức nào giúp em có hứng thú và đạt hiệu quả cao nhất?
Trả lời:
- Các hình thức: học trên lớp; đọc sách, truyện, báo; xem phim, nghe nhạc lịch sử; tham quan bảo tàng, di tích, khu tưởng niệm; tìm hiểu qua internet; tham gia câu lạc bộ, hoạt động trải nghiệm.
- Hình thức hiệu quả nhất (theo cá nhân): tham quan thực tế bảo tàng, di tích vì được quan sát hiện vật trực tiếp, sinh động, dễ ghi nhớ và gây nhiều cảm xúc. (Em có thể nêu hình thức mình thấy hứng thú nhất kèm lí do.)
Luyện tập và vận dụng (trang 18)
Câu 1 (Luyện tập). Tri thức lịch sử có ý nghĩa và vai trò như thế nào đối với cuộc sống? Hãy nêu một số ví dụ.
Trả lời:
Ý nghĩa và vai trò:
- Giúp con người hiểu cội nguồn của bản thân, gia đình, dân tộc và nhân loại.
- Đúc kết kinh nghiệm, bài học để vận dụng vào hiện tại và định hướng tương lai.
- Bồi dưỡng lòng yêu nước, tự hào dân tộc, ý thức giữ gìn và phát huy giá trị văn hóa.
- Là nguồn cảm hứng cho sáng tạo trong văn hóa, nghệ thuật, phát triển du lịch và tạo cơ hội nghề nghiệp.
Một số ví dụ:
- Bài học giữ nước của ông cha (đoàn kết, "lấy ít địch nhiều") được vận dụng trong các cuộc kháng chiến.
- Các di tích, lễ hội truyền thống thu hút du lịch, phát triển kinh tế địa phương (Cố đô Huế, Hội An...).
- Phim, sách lịch sử khơi gợi tình yêu quê hương, đất nước.
Câu 2 (Vận dụng). Có quan điểm cho rằng: Học tập lịch sử chỉ diễn ra ở trong các lớp học và khi chúng ta còn là học sinh, sinh viên. Theo em, quan điểm đó đúng hay sai? Vì sao?
Trả lời:
Quan điểm đó là sai.
Lí do:
- Tri thức lịch sử vô cùng phong phú và liên tục được bổ sung, không thể học hết trong vài năm ngồi trên ghế nhà trường.
- Việc học lịch sử có thể diễn ra mọi lúc, mọi nơi và bằng nhiều hình thức: tham quan, đọc sách, xem phim, du lịch, trải nghiệm thực tế...
- Trong xã hội luôn biến đổi, mỗi người cần tiếp tục tìm hiểu lịch sử để hiểu biết, thích ứng và rút kinh nghiệm cho cuộc sống.
- Do đó, học tập và khám phá lịch sử là việc cần làm suốt đời, không bó hẹp trong lớp học hay tuổi học sinh, sinh viên.