Giải Lịch Sử 10 trang 19
Lời giải chi tiết SGK Lớp 10 · Môn Lịch Sá» · Trang 19–20
Tóm tắt lý thuyết
Mục b – Kết nối lịch sử với cuộc sống:
- Lịch sử hiện hữu khắp nơi quanh ta: nếp nhà, con phố, bản làng, đình làng, nhà thờ cổ, tượng đài, quảng trường... Ngay cả ngôi trường của em cũng có câu chuyện lịch sử riêng.
- Có thể tìm hiểu lịch sử qua nhiều cách: tham quan bảo tàng, khu tưởng niệm, di tích; đọc sách, truyện; xem phim; nghe các bài hát "đi cùng năm tháng"...
- Việc học lịch sử như vậy rất gần gũi, thú vị, hữu ích và không quá khó khăn.
Bài 3 – Sử học với các lĩnh vực khoa học (mục tiêu bài học):
- Vai trò của các ngành khoa học tự nhiên và công nghệ đối với nghiên cứu lịch sử.
- Mối liên hệ giữa Sử học với các ngành khoa học xã hội và nhân văn khác.
- Sử học là môn khoa học có tính liên ngành.
- Ví dụ mở đầu: Quần thể danh thắng Tràng An (Ninh Bình) được công nhận Di sản thế giới hỗn hợp nhờ kết hợp nghiên cứu của nhiều lĩnh vực (lịch sử – văn hóa, địa chất địa mạo, thẩm mĩ...).
Bài tập trang 18: Câu hỏi giữa bài (mục b)
Câu 1
Đề: Vì sao đặt ra vấn đề học tập, khám phá lịch sử suốt đời?
Trả lời:
- Tri thức lịch sử rất rộng lớn và không ngừng được bổ sung. Những phát hiện khảo cổ mới, tư liệu mới liên tục làm thay đổi và hoàn thiện hiểu biết của chúng ta.
- Mỗi người chỉ tiếp nhận được một phần kiến thức trong nhà trường, còn rất nhiều điều phải tự tìm hiểu suốt đời.
- Hiểu biết lịch sử giúp ta đúc kết kinh nghiệm, vận dụng vào cuộc sống và công việc hiện tại.
- Việc học suốt đời giúp con người mở rộng tầm nhìn, bồi dưỡng lòng yêu nước, ý thức trách nhiệm với cộng đồng và đất nước.
Câu 2
Đề: Hãy kể tên một số bộ phim, chương trình truyền hình... ở Việt Nam sử dụng chất liệu là tri thức lịch sử và văn hóa mà em biết.
Trả lời (gợi ý):
- Phim truyện: Đêm hội Long Trì, Hà Nội mùa đông năm 46, Đào, phở và piano, Long Thành cầm giả ca, Mùi cỏ cháy, Những người viết huyền thoại.
- Phim tài liệu: Việt Nam thời đại Hồ Chí Minh – Biên niên sử truyền hình.
- Chương trình truyền hình: Theo dòng lịch sử, Hành trình theo chân Bác, Ký ức Việt Nam, các gameshow như Đường lên đỉnh Olympia (có câu hỏi lịch sử).
Câu 3
Đề: Có thể học tập và tìm hiểu lịch sử qua các hình thức nào? Hình thức nào giúp em có hứng thú và đạt hiệu quả cao nhất?
Trả lời:
Các hình thức học tập, tìm hiểu lịch sử gồm:
- Học trên lớp qua sách giáo khoa, bài giảng của thầy cô.
- Đọc sách, truyện lịch sử, báo, tạp chí chuyên ngành.
- Xem phim tài liệu, phim lịch sử, nghe các bài hát truyền thống.
- Tham quan bảo tàng, di tích, khu tưởng niệm.
- Tra cứu thông tin trên internet, xem các kênh giáo dục lịch sử.
Hình thức hứng thú và hiệu quả nhất (em tự liên hệ bản thân): Cô gợi ý chọn tham quan bảo tàng và di tích, vì khi quan sát hiện vật thật, không gian thật, em ghi nhớ lâu hơn và cảm nhận lịch sử một cách sinh động, gần gũi.
Bài tập trang 18: Luyện tập và Vận dụng
Câu Luyện tập
Đề: Tri thức lịch sử có ý nghĩa và vai trò như thế nào đối với cuộc sống? Hãy nêu một số ví dụ.
Trả lời:
Ý nghĩa và vai trò của tri thức lịch sử:
| Vai trò | Nội dung |
|---|---|
| Nhận thức | Giúp con người hiểu về cội nguồn, quá khứ của bản thân, gia đình, dân tộc và nhân loại. |
| Giáo dục | Bồi dưỡng lòng yêu nước, niềm tự hào dân tộc, tinh thần trách nhiệm với cộng đồng. |
| Dự báo, định hướng | Đúc kết bài học kinh nghiệm để dự đoán và giải quyết các vấn đề của hiện tại, tương lai. |
| Phát triển | Là nguồn cảm hứng và chất liệu cho nhiều lĩnh vực: du lịch, văn học, nghệ thuật, kiến trúc... |
Ví dụ minh họa:
- Hiểu về truyền thống chống ngoại xâm giúp thế hệ trẻ thêm yêu nước và quyết tâm bảo vệ Tổ quốc.
- Tri thức lịch sử về các di tích (Cố đô Huế, Phố cổ Hội An) là cơ sở phát triển du lịch văn hóa, đem lại lợi ích kinh tế.
- Bài học về quan hệ bang giao trong lịch sử giúp định hướng chính sách đối ngoại hiện nay.
Câu Vận dụng
Đề: Có quan điểm cho rằng: Học tập lịch sử chỉ diễn ra ở trong các lớp học và khi chúng ta còn là học sinh, sinh viên. Theo em, quan điểm đó đúng hay sai? Vì sao?
Trả lời:
Quan điểm đó SAI. Vì:
- Lịch sử hiện hữu ở khắp mọi nơi trong cuộc sống (đình làng, di tích, phim ảnh, sách báo...), nên việc học không chỉ giới hạn trong lớp học.
- Tri thức lịch sử rộng lớn và luôn được bổ sung, không ai có thể học hết trong thời gian đi học, vì vậy cần học suốt đời.
- Việc tìm hiểu lịch sử có thể diễn ra mọi lúc, mọi nơi qua nhiều hình thức khác nhau (tham quan, đọc sách, xem phim...).
- Học tập lịch sử suốt đời giúp con người không ngừng hoàn thiện hiểu biết và vận dụng vào thực tiễn.
Kết luận: Học tập lịch sử là việc làm cần thiết và lâu dài, diễn ra suốt cuộc đời chứ không chỉ trong nhà trường và ở lứa tuổi học sinh, sinh viên.
Bài 3: Sử học với các lĩnh vực khoa học (phần mở đầu trang 19)
Phần này chưa có câu hỏi bài tập, chỉ nêu mục tiêu bài học và tình huống mở đầu về danh thắng Tràng An.
Câu hỏi mở đầu (gợi ý suy nghĩ): Các lĩnh vực khoa học có vai trò như thế nào trong nghiên cứu lịch sử? Ngược lại, Sử học đóng góp gì cho sự phát triển của các lĩnh vực khoa học khác?
Định hướng trả lời:
- Các ngành khoa học (địa chất, địa lý, sinh học, công nghệ...) cung cấp phương pháp và dữ liệu để xác định niên đại, phục dựng hiện vật, làm rõ giá trị di sản (như trường hợp Tràng An).
- Ngược lại, Sử học cung cấp bối cảnh, tư liệu và cơ sở lịch sử cho các ngành khác phát triển, giúp khẳng định đầy đủ giá trị của một di sản.
Đây là phần dẫn nhập, nội dung chi tiết sẽ được học ở các trang tiếp theo của Bài 3 nhé!