Giải Lịch Sử 10 trang 137
Lời giải chi tiết SGK Lớp 10 · Môn Lịch Sá» · Trang 137–138
Tóm tắt lý thuyết
Bài 14: Khối đại đoàn kết dân tộc trong lịch sử Việt Nam
a) Sự hình thành khối đại đoàn kết dân tộc
- Khối đoàn kết dân tộc ở Việt Nam hình thành rất sớm, từ thời dựng nước Văn Lang – Âu Lạc, xuất phát từ nhu cầu trị thủy, làm thủy lợi phục vụ nông nghiệp và tập hợp lực lượng chống ngoại xâm.
- Truyền thuyết Con Rồng cháu Tiên (chung một cha mẹ, chung một giống nòi) là minh chứng về khối đại đoàn kết ngay từ buổi đầu lịch sử.
- Khối đoàn kết được củng cố qua hơn 1 000 năm chống Bắc thuộc, giành lại độc lập dân tộc.
- Thời phong kiến tự chủ: các vương triều quan tâm xây dựng khối đoàn kết giữa người Kinh và các dân tộc thiểu số qua nhiều chính sách như phong chức tước, gả công chúa cho thủ lĩnh dân tộc vùng biên giới (ví dụ năm 1144 gả công chúa Thiều Dung cho Dương Tự Minh - thủ lĩnh người Tày). Khi cần thiết cũng dùng biện pháp cứng rắn để ngăn li khai, cát cứ.
- Từ khi Đảng Cộng sản Việt Nam thành lập (1930), khối đại đoàn kết ngày càng được củng cố, mở rộng, trở thành nhân tố quan trọng quyết định thắng lợi của sự nghiệp giải phóng và bảo vệ Tổ quốc.
- Khối đại đoàn kết được thể hiện tập trung trong Mặt trận dân tộc thống nhất Việt Nam, thành lập ngày 18-11-1930 với tên gọi Hội Phản đế Đồng minh, nay là Mặt trận Tổ quốc Việt Nam.
b) Vai trò, tầm quan trọng: Khối đại đoàn kết có vai trò đặc biệt quan trọng; khi có giặc ngoại xâm, đây là nhân tố quyết định thành công của các cuộc đấu tranh chống ngoại xâm, bảo vệ hoặc giành lại độc lập dân tộc.
Câu hỏi 1
Đề: Hãy cho biết: Khối đại đoàn kết dân tộc ở Việt Nam được hình thành trên những cơ sở nào và thể hiện ra sao trong các thời kì lịch sử?
Trả lời:
Cơ sở hình thành:
- Yêu cầu liên kết để trị thủy, làm thủy lợi phục vụ sản xuất nông nghiệp.
- Yêu cầu tập hợp lực lượng đấu tranh chống giặc ngoại xâm.
- Tình cảm cội nguồn "cùng chung một cha mẹ, chung một giống nòi" thể hiện qua truyền thuyết Con Rồng cháu Tiên.
Biểu hiện qua các thời kì lịch sử:
| Thời kì | Biểu hiện |
|---|---|
| Dựng nước (Văn Lang – Âu Lạc) | Khối đoàn kết hình thành từ rất sớm để trị thủy và chống ngoại xâm |
| Hơn 1 000 năm Bắc thuộc | Củng cố qua cuộc đấu tranh bền bỉ chống ách thống trị, đồng hóa, giành lại độc lập |
| Phong kiến tự chủ | Các vương triều xây dựng khối đoàn kết Kinh – thiểu số qua chính sách phong chức tước, gả công chúa cho thủ lĩnh vùng biên; đồng thời dùng biện pháp cứng rắn ngăn li khai, cát cứ |
| Từ năm 1930 đến nay | Đảng Cộng sản Việt Nam củng cố, mở rộng; thể hiện tập trung trong Mặt trận dân tộc thống nhất (nay là Mặt trận Tổ quốc Việt Nam) |
Câu hỏi 2
Đề: Nêu nhận xét về sự hình thành và phát triển khối đại đoàn kết dân tộc trong lịch sử Việt Nam.
Trả lời:
- Hình thành sớm: Khối đại đoàn kết ra đời ngay từ thời dựng nước, gắn liền với buổi bình minh lịch sử dân tộc.
- Phát triển liên tục, bền vững: trải qua mọi thời kì (Bắc thuộc, phong kiến tự chủ, thời hiện đại), khối đoàn kết không ngừng được củng cố, mở rộng và nâng cao.
- Có cơ sở vững chắc: bắt nguồn từ nhu cầu thực tiễn (trị thủy, chống ngoại xâm) và tình cảm cộng đồng cùng cội nguồn.
- Trở thành truyền thống và sức mạnh to lớn: là nhân tố quan trọng, mang tính quyết định đối với thắng lợi trong sự nghiệp dựng nước, giữ nước cũng như xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hiện nay.