Giải Lịch Sử 10 trang 138
Lời giải chi tiết SGK Lớp 10 · Môn Lịch Sá» · Trang 138–139
Tóm tắt lý thuyết
Cơ sở hình thành khối đại đoàn kết dân tộc:
- Yêu cầu chống thiên tai, làm thủy lợi, phát triển sản xuất nông nghiệp.
- Yêu cầu tập hợp lực lượng chống giặc ngoại xâm, bảo vệ độc lập.
- Chính sách đoàn kết, "thân dân" của các nhà nước qua các thời kì.
Một số ý chính từ tư liệu:
- Nhà nước phong kiến vừa mềm dẻo (gả công chúa, phong chức cho thủ lĩnh dân tộc thiểu số – ví dụ Dương Tự Minh thời Lý), vừa cứng rắn khi cần để giữ thống nhất quốc gia, toàn vẹn lãnh thổ.
- Từ năm 1930, khi Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời, khối đại đoàn kết dân tộc ngày càng được củng cố, mở rộng.
- Khối đại đoàn kết được thể hiện tập trung trong Mặt trận dân tộc thống nhất (thành lập 18 – 11 – 1930, tên đầu là Hội Phản đế Đồng minh, nay là Mặt trận Tổ quốc Việt Nam).
- Ngày 18 – 11 hằng năm là Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc.
Câu hỏi trang 137
Câu 1
Đề: Hãy cho biết khối đại đoàn kết dân tộc ở Việt Nam được hình thành trên những cơ sở nào và thể hiện ra sao trong các thời kì lịch sử?
Trả lời:
Cơ sở hình thành:
- Nhu cầu trị thủy, làm thủy lợi: điều kiện tự nhiên nhiều thiên tai, lũ lụt buộc các cộng đồng phải liên kết, hợp sức để khai hoang, đắp đê, phát triển sản xuất.
- Nhu cầu chống ngoại xâm: vị trí địa lý đặc biệt khiến Việt Nam thường xuyên phải đối mặt với các thế lực xâm lược, đòi hỏi toàn dân đoàn kết để bảo vệ đất nước.
- Chính sách của nhà nước qua các thời kì: các triều đại và nhà nước luôn coi trọng việc đoàn kết các tầng lớp nhân dân, các dân tộc.
Biểu hiện qua các thời kì:
- Thời kì cổ – trung đại: nhà nước phong kiến thực hiện chính sách mềm dẻo với các dân tộc thiểu số (gả công chúa, phong chức tước cho thủ lĩnh như Dương Tự Minh thời Lý), đồng thời cứng rắn ngăn chặn li khai, cát cứ để giữ thống nhất quốc gia.
- Thời kì cận – hiện đại: từ năm 1930, dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, khối đại đoàn kết được củng cố và phát triển thông qua Mặt trận dân tộc thống nhất (nay là Mặt trận Tổ quốc Việt Nam), trở thành nhân tố quyết định thắng lợi của sự nghiệp giải phóng dân tộc và xây dựng, bảo vệ Tổ quốc.
Câu 2
Đề: Nêu nhận xét về sự hình thành và phát triển khối đại đoàn kết dân tộc trong lịch sử Việt Nam.
Trả lời:
- Khối đại đoàn kết dân tộc được hình thành sớm, gắn liền với suốt chiều dài lịch sử dựng nước và giữ nước.
- Quá trình hình thành mang tính tất yếu, xuất phát từ những nhu cầu thực tế: trị thủy, sản xuất và chống ngoại xâm.
- Khối đại đoàn kết ngày càng được củng cố, mở rộng và phát triển qua các thời kì, đặc biệt từ khi Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời (1930).
- Đây là một truyền thống quý báu, một sức mạnh nội sinh, trở thành nhân tố quan trọng quyết định thắng lợi của dân tộc.
Câu hỏi trang 138
Câu hỏi (kèm Tư liệu 2, 3 và Hình 1)
Đề: Em hãy cho biết nguyên nhân thắng lợi của các cuộc đấu tranh giành độc lập trong lịch sử dân tộc. Qua đó, phân tích vai trò và tầm quan trọng của khối đại đoàn kết toàn dân tộc trong lịch sử dựng nước và giữ nước của Việt Nam.
Trả lời:
Nguyên nhân thắng lợi của các cuộc đấu tranh giành độc lập:
- Tinh thần yêu nước, ý chí kiên cường, bất khuất của toàn dân tộc.
- Sự đoàn kết, đồng lòng của tất cả các tầng lớp nhân dân, các dân tộc trong cả nước (như Tư liệu 2: khi Hai Bà Trưng nổi dậy, nhân dân các quận, huyện và người Man Lý ở Cửu Chân, Nhật Nam, Hợp Phố đều hưởng ứng, lấy được 65 thành).
- Đường lối lãnh đạo đúng đắn, nghệ thuật quân sự tài tình của những người đứng đầu.
- Sự ủng hộ, giúp đỡ của bạn bè quốc tế (trong các cuộc kháng chiến hiện đại).
Vai trò và tầm quan trọng của khối đại đoàn kết toàn dân tộc:
Trong sự nghiệp giữ nước (chống ngoại xâm):
- Khối đại đoàn kết là nhân tố quan trọng, quyết định sự thành công của các cuộc đấu tranh chống ngoại xâm, bảo vệ hoặc giành lại độc lập dân tộc.
- Như lời Chủ tịch Hồ Chí Minh (Tư liệu 3): "Đoàn kết là một lực lượng vô địch", chính lực lượng đoàn kết đã giúp Cách mạng tháng Tám thành công, giúp kháng chiến thắng lợi.
- Hình 1 (nhân dân Sài Gòn mít tinh chào mừng Ủy ban Quân quản, 7 – 5 – 1975) minh chứng cho sức mạnh đại đoàn kết đưa đến thắng lợi của cuộc kháng chiến chống Mỹ, thống nhất đất nước.
Trong sự nghiệp dựng nước (xây dựng đất nước):
- Tạo nên sức mạnh tổng hợp để khai hoang, trị thủy, phát triển kinh tế.
- Là cơ sở để xây dựng, củng cố và bảo vệ chính quyền, ổn định và phát triển đất nước.
- Ngày nay, khối đại đoàn kết tiếp tục là nhân tố quan trọng trong công cuộc xây dựng, phát triển và bảo vệ Tổ quốc.
Kết luận: Khối đại đoàn kết toàn dân tộc có vai trò đặc biệt quan trọng, là sức mạnh nội sinh, là cội nguồn thắng lợi xuyên suốt lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam.
Nếu em muốn cô triển khai câu trên trang 138 thành một bài viết hoàn chỉnh để nộp, cứ nói nhé.