Giải Lịch Sử 10 trang 21
Lời giải chi tiết SGK Lớp 10 · Môn Lịch Sá» · Trang 21–22
Tóm tắt lý thuyết
1. Sử học – môn khoa học có tính liên ngành
- Sử học nghiên cứu toàn bộ đời sống loài người trong quá khứ trên mọi lĩnh vực: chính trị, quân sự, kinh tế, xã hội, văn hoá, khoa học, giáo dục...
- Vì phạm vi rộng như vậy nên nhà sử học phải phối hợp thông tin và phương pháp của nhiều ngành khoa học khác nhau để hiểu vấn đề một cách toàn diện, sâu sắc.
- Do đó, Sử học được coi là môn khoa học có tính liên ngành.
Sách đưa ra 3 tư liệu minh hoạ:
- Tư liệu 1: Lược đồ (Hình 2) nơi tìm thấy dấu tích người nguyên thuỷ ở Đông Nam Á → dùng kiến thức Địa lí, Khảo cổ học.
- Tư liệu 2: Bảng niên đại văn hoá Đông Sơn xác định bằng đồng vị phóng xạ ¹⁴C → dùng Vật lí, Hoá học.
- Tư liệu 3: Bảng thống kê tỉ lệ phân bố ruộng đất công – tư thời Nguyễn → dùng Toán học/Thống kê, Kinh tế học.
2. Mối liên hệ giữa Sử học và các ngành khoa học xã hội, nhân văn
- Khoa học xã hội và nhân văn gồm: Ngôn ngữ, Văn hoá, Văn học, Tâm lí, Triết học, Kinh tế, Khoa học chính trị, Xã hội học, Nhân học, Địa lí kinh tế – xã hội...
- Quan hệ giữa Sử học với các ngành này là quan hệ tương tác hai chiều.
- Lịch sử đời sống xã hội chính là chất liệu, nguồn cảm hứng cho các công trình khoa học xã hội và nhân văn; ngược lại các công trình đó phản chiếu giá trị lịch sử với cuộc sống.
Câu hỏi trong sách (tr. 21)
Câu 1
Đề: Để có được thông tin trong các tư liệu 1, 2, 3 (tr. 20 – 21) các nhà sử học đã sử dụng kiến thức hoặc phương pháp của những ngành khoa học nào? Các phương pháp đó có tác dụng thế nào khi nghiên cứu sự kiện, vấn đề lịch sử liên quan?
Trả lời:
| Tư liệu | Ngành khoa học được sử dụng | Tác dụng |
|---|---|---|
| Tư liệu 1 (Lược đồ dấu tích người nguyên thuỷ ở Đông Nam Á) | Địa lí, Khảo cổ học, Bản đồ học | Xác định được vị trí, không gian phân bố các di tích; giúp hình dung địa bàn sinh sống của người nguyên thuỷ |
| Tư liệu 2 (Niên đại văn hoá Đông Sơn) | Vật lí, Hoá học (phương pháp đồng vị phóng xạ ¹⁴C) | Xác định chính xác niên đại tuyệt đối của di vật, biết được thời gian tồn tại của nền văn hoá |
| Tư liệu 3 (Phân bố ruộng đất công – tư thời Nguyễn) | Toán học – Thống kê, Kinh tế học | Tính được tỉ lệ %, so sánh, phân tích tình hình ruộng đất, từ đó hiểu kinh tế – xã hội thời Nguyễn |
Tóm lại, nhờ vận dụng kiến thức và phương pháp của các ngành khoa học khác (Địa lí, Khảo cổ, Vật lí, Hoá học, Toán – Thống kê...), nhà sử học có được thông tin chính xác, cụ thể, khách quan và toàn diện hơn về các sự kiện, vấn đề lịch sử.
Câu 2
Đề: Tại sao khi nghiên cứu lịch sử phải kết hợp kiến thức và phương pháp liên ngành?
Trả lời:
Cần kết hợp kiến thức và phương pháp liên ngành vì:
- Đối tượng của Sử học rất rộng, bao gồm toàn bộ đời sống quá khứ của con người trên mọi lĩnh vực (chính trị, kinh tế, văn hoá, xã hội...). Một ngành đơn lẻ không thể bao quát hết.
- Nhiều tư liệu lịch sử cần công cụ, phương pháp của các ngành khác mới khai thác được (ví dụ dùng ¹⁴C để xác định niên đại, dùng thống kê để phân tích số liệu).
- Việc kết hợp liên ngành giúp nhà sử học hiểu vấn đề một cách toàn diện, sâu sắc, chính xác và khoa học, hạn chế sai sót và cái nhìn phiến diện.
- Nhờ đó, nhận thức về quá khứ của loài người ngày càng đầy đủ và đáng tin cậy hơn.
Em có muốn cô gợi ý thêm ví dụ thực tế để phần trả lời sinh động hơn không?