Giải Lịch Sử 10 trang 29
Lời giải chi tiết SGK Lớp 10 · Môn Lịch Sá» · Trang 29–30
🔍 Kiến thức cần nhớ
Vai trò của công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa, di sản thiên nhiên
1. Đối với di sản văn hóa vật thể:
- Di sản văn hóa vật thể (thành quách, lăng tẩm, đình, đền, tháp, cung điện, nhà cổ...) được xây dựng bằng nhiều chất liệu khác nhau, dễ bị biến dạng, xuống cấp, hư hỏng theo thời gian
- Công tác bảo tồn giúp hạn chế, khắc phục tác động tiêu cực của điều kiện tự nhiên và con người
2. Đối với di sản văn hóa phi vật thể:
- Đối mặt với nhiều thách thức và nguy cơ mai một
- Thông qua các biện pháp sưu tầm, lưu giữ, truyền nghề, trình diễn... giúp di sản được tái tạo, gìn giữ và lưu truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác
3. Đối với di sản thiên nhiên:
- Góp phần phát triển đa dạng sinh học
- Làm tăng giá trị khoa học của di sản
4. Đối với kinh tế - xã hội:
- Góp phần phát triển kinh tế - xã hội địa phương
Sử học với sự phát triển công nghiệp văn hóa
Khái niệm công nghiệp văn hóa: Là lĩnh vực công nghiệp sản xuất và phân phối các loại hàng hóa dựa trên sự khai thác và phát huy các giá trị của di sản văn hóa vật thể và phi vật thể.
Vai trò của Sử học đối với công nghiệp văn hóa:
- Cung cấp tri thức, ý tưởng và cảm hứng sáng tạo cho các ngành: xuất bản, điện ảnh, thời trang, kiến trúc...
- Thông qua các nguồn sử liệu và thành tựu nghiên cứu về lịch sử - văn hóa của dân tộc và nhân loại
⚙️ Bài tập
Câu 1
Đề bài: Hãy phân tích vai trò của công tác bảo tồn, phát huy giá trị của di sản văn hóa, di sản thiên nhiên.
Cách 1 — Phân tích theo từng loại di sản
Bước 1: Đối với di sản văn hóa vật thể
- Di sản văn hóa vật thể (thành quách, lăng tẩm, đình, đền, tháp, cung điện, nhà cổ...) được xây dựng bằng nhiều chất liệu khác nhau như đất, đá, gạch, gỗ, tre, nứa, lá...
- Theo thời gian, các di sản này dễ bị biến dạng, xuống cấp, hư hỏng
- Vai trò của bảo tồn: Góp phần quan trọng trong việc hạn chế, khắc phục có hiệu quả những tác động tiêu cực của điều kiện tự nhiên và con người
Bước 2: Đối với di sản văn hóa phi vật thể
- Di sản văn hóa phi vật thể đối mặt với nhiều thách thức và nguy cơ mai một
- Vai trò của bảo tồn: Thông qua các biện pháp sưu tầm, lưu giữ, truyền nghề, trình diễn... giúp di sản được tái tạo, gìn giữ và lưu truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác
- Ví dụ: Hát Xoan (Phú Thọ) - Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại được bảo tồn qua việc truyền dạy cho thế hệ trẻ
Bước 3: Đối với di sản thiên nhiên
- Vai trò của bảo tồn: Góp phần phát triển đa dạng sinh học, làm tăng giá trị khoa học của di sản
- Ví dụ: Hang Sơn Đoòng thuộc Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng (Quảng Bình) - Di sản thiên nhiên thế giới với hai lần được ghi danh
Bước 4: Đối với phát triển kinh tế - xã hội
- Khi di sản được bảo tồn và phát huy giá trị sẽ góp phần phát triển kinh tế - xã hội địa phương
- Thu hút du lịch, tạo việc làm, nâng cao đời sống người dân
Cách 2 — Phân tích theo chức năng của công tác bảo tồn
| Chức năng | Nội dung cụ thể |
|---|---|
| Bảo vệ | Hạn chế tác động tiêu cực của tự nhiên và con người đến di sản vật thể |
| Gìn giữ | Lưu trữ, sưu tầm các di sản phi vật thể trước nguy cơ mai một |
| Truyền thừa | Truyền nghề, trình diễn để di sản được lưu truyền qua các thế hệ |
| Phát triển | Tăng đa dạng sinh học, giá trị khoa học cho di sản thiên nhiên |
| Kinh tế | Thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội địa phương |
Câu 2
Đề bài: Địa phương em đang sinh sống và học tập có di sản văn hóa, di sản thiên nhiên nào? Theo em, có thể và nên làm gì để bảo tồn, phát huy tốt hơn giá trị của di sản đó?
Cách 1 — Trả lời theo mẫu chuẩn (Học sinh tự liên hệ địa phương)
Bước 1: Xác định di sản tại địa phương
Ví dụ minh họa:
- Di sản văn hóa vật thể: Đình làng, chùa cổ, nhà thờ họ, di tích lịch sử...
- Di sản văn hóa phi vật thể: Lễ hội truyền thống, làn điệu dân ca, nghề thủ công truyền thống...
- Di sản thiên nhiên: Rừng nguyên sinh, hang động, danh lam thắng cảnh...
Bước 2: Đề xuất giải pháp bảo tồn và phát huy
| Đối tượng | Giải pháp bảo tồn | Giải pháp phát huy |
|---|---|---|
| Di sản vật thể | Tu bổ, trùng tu định kỳ; Bảo vệ khỏi xâm hại; Lập hồ sơ di tích | Mở cửa tham quan; Giáo dục lịch sử; Phát triển du lịch |
| Di sản phi vật thể | Sưu tầm, ghi chép; Truyền dạy cho thế hệ trẻ; Thành lập câu lạc bộ | Tổ chức biểu diễn; Đưa vào trường học; Quảng bá truyền thông |
| Di sản thiên nhiên | Bảo vệ môi trường; Chống khai thác trái phép; Trồng rừng | Du lịch sinh thái; Nghiên cứu khoa học; Giáo dục môi trường |
Cách 2 — Phân tích theo chủ thể tham gia
Những việc học sinh có thể làm:
- Tìm hiểu, nghiên cứu về di sản địa phương
- Tham gia các hoạt động bảo vệ môi trường di sản
- Học hỏi, truyền bá các giá trị văn hóa truyền thống
- Tuyên truyền, giới thiệu di sản đến bạn bè, du khách
- Không xả rác, không phá hoại di sản
- Tham gia các câu lạc bộ văn hóa, lịch sử địa phương
Những việc cộng đồng nên làm:
- Nâng cao ý thức bảo vệ di sản
- Tham gia đóng góp tu bổ, tôn tạo di tích
- Duy trì các lễ hội, phong tục truyền thống
- Phát triển du lịch bền vững
💡 Mẹo nhớ: Bảo tồn di sản = BẢO VỆ + GÌN GIỮ + TRUYỀN THỪA + PHÁT HUY
⚠️ Lưu ý thi: Câu hỏi liên hệ thực tế địa phương thường xuất hiện trong đề thi. Học sinh cần: - Nắm vững lý thuyết về vai trò của bảo tồn di sản - Biết ít nhất 2-3 di sản tiêu biểu của địa phương mình - Đề xuất được các giải pháp cụ thể, khả thi
🎯 Ghi nhớ: - Công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản có vai trò quan trọng trong việc gìn giữ bản sắc văn hóa dân tộc, phát triển đa dạng sinh học và thúc đẩy kinh tế - xã hội địa phương. - Mỗi công dân, đặc biệt là học sinh, đều có trách nhiệm và có thể đóng góp vào công tác bảo tồn di sản thông qua những hành động cụ thể, thiết thực.