Giải Lịch Sử 10 trang 33

🔍 Kiến thức cần nhớ

Trang 32 (cuối bài trước) - Vai trò của du lịch đối với bảo tồn di tích lịch sử và di sản văn hóa

Nội dung chính:

• Du lịch và bảo tồn di sản có mối quan hệ tương tác hai chiều
• Nhu cầu tham quan của du khách thúc đẩy chính quyền và nhân dân quan tâm bảo tồn di tích
• Doanh thu từ du lịch được tái đầu tư vào việc bảo tồn, tôn tạo, phục dựng di tích
• Di sản văn hóa phi vật thể được sưu tầm, nghiên cứu, truyền dạy và tổ chức trình diễn

Trang 33 - Bài 5: Khái niệm văn minh. Một số nền văn minh phương Đông thời kì cổ - trung đại

Khái niệm văn minh:

• Văn minh là sự tiến bộ về vật chất và tinh thần của xã hội loài người
• Là trạng thái phát triển cao của nền văn hóa, khi xã hội vượt qua trình độ của thời kì dã man

---

⚙️ Bài tập

PHẦN LUYỆN TẬP VÀ VẬN DỤNG (Trang 32)

---

Câu hỏi trong bài (có biểu tượng ❓)

Đề bài: Dựa vào kiến thức đã học và thông qua ví dụ cụ thể, hãy phân tích vai trò của du lịch đối với công tác bảo tồn di tích lịch sử, văn hóa.

Cách 1 — Phân tích theo các khía cạnh tác động

Bài làm:

Du lịch có vai trò quan trọng đối với công tác bảo tồn di tích lịch sử, văn hóa, thể hiện qua các khía cạnh sau:

1. Tạo nguồn tài chính cho bảo tồn:

• Doanh thu từ vé tham quan, dịch vụ du lịch được tái đầu tư vào việc tu bổ, tôn tạo di tích
• Ví dụ: Nguồn thu từ du lịch tại Quần thể di tích Cố đô Huế được sử dụng để trùng tu các công trình cung điện, lăng tẩm

2. Nâng cao nhận thức cộng đồng:

• Du khách đến tham quan giúp người dân địa phương nhận ra giá trị của di sản
• Tạo niềm tự hào, từ đó có ý thức bảo vệ di tích
• Ví dụ: Phố cổ Hội An được người dân gìn giữ nguyên vẹn nhờ nhận thức về giá trị du lịch

3. Thúc đẩy nghiên cứu và phục dựng:

• Nhu cầu tìm hiểu của du khách thúc đẩy việc nghiên cứu, sưu tầm tư liệu
• Di sản văn hóa phi vật thể được phục dựng, truyền dạy
• Ví dụ: Các làn điệu dân ca quan họ Bắc Ninh được bảo tồn và biểu diễn phục vụ du khách

4. Thu hút sự quan tâm của chính quyền:

• Tiềm năng du lịch khiến chính quyền đầu tư nguồn lực bảo tồn
• Ban hành chính sách bảo vệ di tích

Cách 2 — Phân tích theo mô hình quan hệ hai chiều

Bài làm:

Mối quan hệ giữa du lịch và bảo tồn di tích là quan hệ tương tác hai chiều, cùng có lợi:

Ví dụ minh họa: Khu di tích Mỹ Sơn (Quảng Nam)

• Du lịch mang lại nguồn thu để trùng tu các tháp Chăm
• Việc bảo tồn tốt giúp Mỹ Sơn trở thành Di sản Văn hóa Thế giới, thu hút thêm du khách

💡 Mẹo nhớ: Du lịch và bảo tồn như "đôi bạn cùng tiến" - du lịch cần di sản để phát triển, di sản cần du lịch để được bảo tồn.

---

Câu 1 (Luyện tập - biểu tượng ⚙️)

Đề bài: Hãy kể tên một số di tích lịch sử, di sản văn hóa/di sản thiên nhiên của địa phương em (tỉnh/thành phố/huyện/thị).

Cách 1 — Liệt kê theo loại hình di sản

Bài làm mẫu (tùy địa phương học sinh):

Ví dụ với Hà Nội:

Ví dụ với Thừa Thiên Huế:

• Di tích lịch sử: Quần thể di tích Cố đô Huế, Điện Hòn Chén
• Di sản văn hóa: Nhã nhạc cung đình Huế, Ca Huế
• Di sản thiên nhiên: Vườn quốc gia Bạch Mã, Đầm phá Tam Giang

Cách 2 — Phân loại theo cấp công nhận

⚠️ Lưu ý thi: Học sinh cần nắm rõ các di tích của địa phương mình để trả lời chính xác. Nên phân loại rõ ràng theo loại hình.

---

Câu 2 (Luyện tập - biểu tượng ⚙️)

Đề bài: Địa phương em đã làm gì để bảo tồn và phát huy giá trị của các công trình, di sản văn hóa/di sản thiên nhiên?

Cách 1 — Trình bày theo các biện pháp cụ thể

Bài làm mẫu:

Địa phương em đã thực hiện nhiều biện pháp để bảo tồn và phát huy giá trị di sản:

1. Về mặt pháp lý và quản lý:

• Ban hành quy chế bảo vệ di tích
• Thành lập Ban quản lý di tích
• Xử lý nghiêm các hành vi xâm hại di sản

2. Về mặt tài chính:

• Đầu tư ngân sách cho trùng tu, tôn tạo
• Huy động nguồn lực xã hội hóa
• Sử dụng nguồn thu từ du lịch để bảo tồn

3. Về mặt tuyên truyền, giáo dục:

• Tổ chức các buổi ngoại khóa cho học sinh tham quan di tích
• Tuyên truyền trên phương tiện truyền thông
• Đưa nội dung giáo dục di sản vào trường học

4. Về phát huy giá trị:

• Tổ chức lễ hội truyền thống
• Phát triển du lịch di sản
• Xây dựng các tour tham quan, trải nghiệm

Cách 2 — Phân tích theo chủ thể thực hiện

---

Câu 1 (Vận dụng - biểu tượng ✓)

Đề bài: Giả sử có một công trình thuộc di sản văn hóa đã xuống cấp nghiêm trọng, cần được bảo tồn. Có hai quan điểm:

• Xây công trình tương tự với quy mô kiến trúc lớn hơn và hiện đại hơn trên nền di tích cũ.
• Bảo tồn nguyên trạng di tích.

Nếu được giao nhiệm vụ tư vấn để bảo tồn di tích đó, ý kiến của em thế nào?

Cách 1 — Phân tích ưu nhược điểm và đưa ra quan điểm

Bài làm:

Phân tích hai quan điểm:

Quan điểm của em: Em ủng hộ bảo tồn nguyên trạng di tích vì:

1. Giá trị lịch sử không thể tái tạo: Di tích là chứng nhân của lịch sử, mang dấu ấn thời gian không thể thay thế

1. Tuân thủ nguyên tắc bảo tồn quốc tế: Hiến chương Venice (1964) quy định phải tôn trọng tính nguyên gốc của di tích

1. Bài học từ thực tế: Nhiều di tích bị "trùng tu" sai cách đã mất đi giá trị, không còn được UNESCO công nhận

1. Giải pháp cụ thể:

• Gia cố, chống đỡ phần xuống cấp
• Sử dụng vật liệu và kỹ thuật truyền thống
• Tham khảo ý kiến chuyên gia
• Lập hồ sơ khoa học trước khi trùng tu

Cách 2 — Lập luận theo nguyên tắc bảo tồn di sản

Bài làm:

Em chọn quan điểm 2: Bảo tồn nguyên trạng di tích dựa trên các nguyên tắc sau:

Nguyên tắc 1 - Tính chân xác: Di sản phải giữ được yếu tố gốc về vật liệu, kỹ thuật, thiết kế

Nguyên tắc 2 - Tính toàn vẹn: Không được thay đổi quy mô, cấu trúc ban đầu

Nguyên tắc 3 - Can thiệp tối thiểu: Chỉ sửa chữa những phần thực sự cần thiết

Nguyên tắc 4 - Có thể đảo ngược: Các biện pháp bảo tồn phải có thể tháo dỡ nếu cần

Ví dụ thực tế: Việc trùng tu chùa Trăm Gian (Hà Nội) năm 2012 theo hướng xây mới đã bị dư luận phản đối mạnh mẽ vì làm mất giá trị nguyên bản của di tích.

💡 Mẹo nhớ: "Bảo tồn là giữ gìn, không phải làm mới" - Di tích quý ở tuổi đời và dấu ấn thời gian.

⚠️ Lưu ý thi: Đây là dạng câu hỏi mở, cần có quan điểm rõ ràng và lập luận logic. Nên dẫn chứng bằng ví dụ thực tế.

---

Câu 2 (Vận dụng - biểu tượng ✓)

Đề bài: Giả sử có một chủ đề của hội thảo về du lịch di sản như sau: "Lựa chọn lợi ích về kinh tế hay văn hóa lịch sử? Lợi ích lâu dài hay trước mắt?". Dựa vào kiến thức đã học và hiểu biết của bản thân, em hãy viết một bài khoảng 200 từ thể hiện quan điểm của em về vấn đề được nêu.

Cách 1 — Bài viết theo hướng cân bằng hai lợi ích

Bài làm:

DU LỊCH DI SẢN: HÀI HÒA GIỮA KINH TẾ VÀ VĂN HÓA

Trong phát triển du lịch di sản, việc đặt lợi ích kinh tế đối lập với giá trị văn hóa lịch sử là cách nhìn phiến diện. Thực tế, hai yếu tố này có mối quan hệ biện chứng, hỗ trợ lẫn nhau.

Trước hết, bảo tồn giá trị văn hóa lịch sử chính là nền tảng cho phát triển kinh tế bền vững. Phố cổ Hội An là minh chứng điển hình: nhờ giữ gìn nguyên vẹn kiến trúc cổ, nơi đây trở thành Di sản Văn hóa Thế giới, thu hút hàng triệu du khách mỗi năm, mang lại nguồn thu khổng lồ cho địa phương.

Ngược lại, nếu chỉ chạy theo lợi ích kinh tế trước mắt, khai thác quá mức, di sản sẽ bị tổn hại không thể phục hồi. Khi đó, nguồn lợi kinh tế cũng sẽ cạn kiệt.

Do đó, quan điểm của em là: cần ưu tiên bảo tồn giá trị văn hóa lịch sử, coi đây là mục tiêu lâu dài. Phát triển kinh tế từ du lịch phải nằm trong giới hạn cho phép, không làm tổn hại di sản. Một phần doanh thu cần được tái đầu tư cho công tác bảo tồn.

Tóm lại, lựa chọn khôn ngoan không phải là "kinh tế hay văn hóa" mà là "văn hóa để phát triển kinh tế bền vững".

(Khoảng 220 từ)

Cách 2 — Bài viết theo hướng ưu tiên giá trị văn hóa

Bài làm:

GIÁ TRỊ VĂN HÓA - NỀN TẢNG CỦA PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG

Đứng trước câu hỏi "Lựa chọn lợi ích kinh tế hay văn hóa lịch sử?", em khẳng định: giá trị văn hóa lịch sử phải được đặt lên hàng đầu.

Lý do thứ nhất, di sản văn hóa là tài sản không thể tái tạo. Kim tự tháp Ai Cập, Vạn Lý Trường Thành hay Hoàng thành Thăng Long đều là những công trình độc nhất vô nhị. Một khi bị phá hủy vì mục đích kinh tế, nhân loại sẽ mất đi vĩnh viễn.

Lý do thứ hai, lợi ích kinh tế từ du lịch di sản chỉ bền vững khi di sản được bảo tồn tốt. Nếu vì lợi nhuận trước mắt mà khai thác cạn kiệt, xây dựng tràn lan, di sản sẽ mất đi sức hấp dẫn, du khách không còn muốn đến.

Lý do thứ ba, di sản văn hóa mang giá trị tinh thần to lớn, là cầu nối giữa quá khứ và hiện tại, là niềm tự hào dân tộc. Giá trị này không thể đo đếm bằng tiền.

Vì vậy, phát triển du lịch di sản cần tuân thủ nguyên tắc: bảo tồn là gốc, khai thác là ngọn. Lợi ích lâu dài phải được ưu tiên hơn lợi ích trước mắt.

(Khoảng 200 từ)

⚠️ Lưu ý thi: Bài viết cần có: - Quan điểm rõ ràng ngay từ đầu - Lập luận logic với ít nhất 2-3 lý do - Dẫn chứng cụ thể - Kết luận chặt chẽ

---

Câu 3 (Vận dụng - biểu tượng ✓)

Đề bài: Hãy xây dựng kế hoạch hành động để góp phần bảo vệ một di sản ở địa phương.

Cách 1 — Kế hoạch theo mô hình 5W1H

Bài làm mẫu:

KẾ HOẠCH BẢO VỆ DI TÍCH ĐÌNH LÀNG [TÊN]

Các hoạt động cụ thể:

Giai đoạn 1: Tìm hiểu (Tuần 1-2)

• Nghiên cứu lịch sử, giá trị của đình làng
• Khảo sát thực trạng
• Phỏng vấn các cụ cao niên

Giai đoạn 2: Tuyên truyền (Tuần 3-4)

• Thiết kế poster, tờ rơi về giá trị di tích
• Tổ chức buổi nói chuyện tại trường
• Đăng bài trên mạng xã hội

Giai đoạn 3: Hành động (Tuần 5-8)

• Tổ chức dọn vệ sinh khu vực đình
• Trồng cây xanh tạo cảnh quan
• Đề xuất chính quyền lắp biển chỉ dẫn, giới thiệu

Giai đoạn 4: Duy trì (Thường xuyên)

• Thành lập đội tình nguyện viên
• Tổ chức hoạt động định kỳ hàng tháng

Cách 2 — Kế hoạch theo cấu trúc dự án

Bài làm mẫu:

DỰ ÁN: "GIỮ GÌN HỒN QUÊ - BẢO VỆ CHÙA [TÊN]"

I. Mục tiêu:

• Nâng cao nhận thức của học sinh và cộng đồng về giá trị di tích
• Cải thiện cảnh quan, môi trường xung quanh di tích
• Đề xuất giải pháp bảo tồn lâu dài

II. Đối tượng tham gia:

• Chủ trì: Nhóm học sinh lớp 10
• Phối hợp: Đoàn trường, UBND xã, Ban quản lý di tích

III. Thời gian: 2 tháng

IV. Các hoạt động:

V. Nguồn lực:

• Nhân lực: 20 tình nguyện viên
• Kinh phí: Xã hội hóa, đóng góp của học sinh
• Vật tư: Dụng cụ vệ sinh, cây xanh, biển báo

VI. Đánh giá:

• Số người tham gia
• Sự thay đổi của di tích
• Phản hồi từ cộng đồng

💡 Mẹo nhớ: Kế hoạch tốt cần có: Mục tiêu rõ ràng - Hoạt động cụ thể - Thời gian hợp lý - Người thực hiện - Cách đánh giá

---

Câu hỏi mở đầu Bài 5 (Trang 33)

Đề bài: Tới ngày 3-4-2021, tại Cai-rô (Ai Cập) đã diễn ra một sự kiện quan trọng với tên gọi "Cuộc diễu hành vàng của các pha-ra-ông"... Vì sao những thành tựu văn minh đã hơn 5000 năm vẫn được nhân loại trân trọng, tôn vinh trong cuộc sống hiện tại? Em hãy chia sẻ những hiểu biết của bản thân về các nền văn minh thế giới thời kì cổ - trung đại và ý nghĩa của những thành tựu văn minh ấy.

Cách 1 — Trả lời theo cấu trúc: Lý do - Hiểu biết - Ý nghĩa

Bài làm:

1. Lý do thành tựu văn minh cổ đại vẫn được trân trọng:

• Giá trị lịch sử: Là minh chứng cho trí tuệ và sức sáng tạo của tổ tiên loài người
• Giá trị khoa học: Nhiều thành tựu vẫn là bí ẩn với khoa học hiện đại (kỹ thuật xây kim tự tháp, ướp xác...)
• Giá trị nghệ thuật: Vẻ đẹp vượt thời gian của các công trình kiến trúc, điêu khắc
• Giá trị văn hóa: Là di sản chung của nhân loại, kết nối quá khứ với hiện tại
• Giá trị giáo dục: Giúp thế hệ sau hiểu về nguồn cội văn minh

2. Hiểu biết về các nền văn minh thế giới thời kì cổ - trung đại:

3. Ý nghĩa của những thành tựu văn minh:

• Đặt nền móng cho sự phát triển của nhân loại
• Nhiều thành tựu vẫn được sử dụng đến ngày nay (chữ viết, lịch, toán học...)
• Là nguồn cảm hứng cho sáng tạ