Giải Lịch Sử 10 trang 48

Phần câu hỏi (cuối mục về văn minh Trung Hoa)

Câu 1

Đề: Hãy nêu một số thành tựu cơ bản của văn minh Trung Hoa thời kì cổ – trung đại và ý nghĩa của các thành tựu đó với lịch sử nhân loại.

Trả lời:

Ý nghĩa chung: Văn minh Trung Hoa để lại nhiều giá trị to lớn, có sức ảnh hưởng sâu rộng đến các nước trong khu vực và đóng góp quan trọng vào kho tàng văn minh chung của nhân loại.

Câu 2

Đề: Tư liệu 4 (tr. 46) giúp em biết điều gì về giá trị và sức sống trường tồn của văn minh Trung Hoa? Hãy lấy một số ví dụ minh hoạ.

Trả lời:

• Tư liệu cho thấy nhiều thành tựu của văn minh Trung Hoa vẫn còn giá trị và được sử dụng đến ngày nay, chứng tỏ sức sống trường tồn vượt thời gian.
• Ví dụ minh hoạ:
• Chữ Hán vẫn được sử dụng ở Trung Quốc và nhiều nước.
• Tư tưởng Nho giáo vẫn ảnh hưởng đến đạo đức, lối sống của người Á Đông.
• Giấy và kĩ thuật in vẫn là nền tảng cho ngành in ấn, xuất bản.
• La bàn vẫn dùng trong định hướng, hàng hải.
• Y học cổ truyền (châm cứu, thuốc Bắc) vẫn được áp dụng rộng rãi.

---

LUYỆN TẬP VÀ VẬN DỤNG

Luyện tập 1

Đề: Em hãy trình bày về quá trình hình thành, phát triển của các nền văn minh phương Đông thời kì cổ – trung đại.

Trả lời:

Các nền văn minh phương Đông (Ai Cập, Trung Hoa, Ấn Độ) đều hình thành sớm bên lưu vực các dòng sông lớn:

• Văn minh Ai Cập: hình thành ven sông Nin (khoảng thiên niên kỉ IV TCN). Đất phù sa màu mỡ thuận lợi cho nông nghiệp, từ đó phát triển nhà nước, chữ viết, kiến trúc kim tự tháp.
• Văn minh Ấn Độ: hình thành bên lưu vực sông Ấn và sông Hằng (khoảng thiên niên kỉ III TCN), phát triển qua các thời kì văn hoá Ha-rap-pa, các vương triều lớn, để lại nhiều thành tựu về tôn giáo, chữ viết, kiến trúc.
• Văn minh Trung Hoa: hình thành ven sông Hoàng Hà và Trường Giang (khoảng thiên niên kỉ III TCN), phát triển qua nhiều triều đại, để lại 4 phát minh lớn và nhiều di sản tư tưởng, văn học.

Điểm chung: hình thành bên các dòng sông lớn → nông nghiệp phát triển → sớm xuất hiện nhà nước và đạt nhiều thành tựu văn minh rực rỡ.

Luyện tập 2

Đề: Lập bảng thể hiện các thành tựu văn minh cơ bản của Ai Cập cổ đại, Trung Hoa và Ấn Độ thời kì cổ – trung đại.

Trả lời (bảng gợi ý):

Vận dụng 1

Đề: Liên hệ và cho biết ảnh hưởng của những thành tựu văn minh phương Đông (Ai Cập, Ấn Độ, Trung Hoa) đối với Việt Nam.

Trả lời:

• Từ Trung Hoa: chữ Hán được dùng trong nhiều thế kỉ; tư tưởng Nho giáo, Đạo giáo ảnh hưởng đến giáo dục, lễ nghi, đạo đức; kĩ thuật làm giấy, in ấn; phong tục, lịch, kiến trúc, y học cổ truyền.
• Từ Ấn Độ: Phật giáo du nhập và phát triển mạnh ở Việt Nam; ảnh hưởng đến nghệ thuật kiến trúc, điêu khắc (ví dụ văn hoá Chăm-pa, Óc Eo).
• Từ Ai Cập: ảnh hưởng gián tiếp qua những thành tựu khoa học, toán học chung của nhân loại.

→ Các thành tựu này góp phần làm phong phú nền văn hoá Việt Nam, song người Việt luôn tiếp thu có chọn lọc và sáng tạo, giữ gìn bản sắc dân tộc.

Vận dụng 2

Đề: Em hãy giải thích vì sao "Cuộc diễu hành vàng của các pha-ra-ông" ở Ai Cập được tổ chức trang trọng? Hãy đề xuất một số giải pháp để góp phần bảo tồn và tôn vinh các giá trị, thành tựu văn minh thế giới.

Trả lời:

Vì sao tổ chức trang trọng:

• Đây là sự kiện di chuyển 22 xác ướp pha-ra-ông và hoàng hậu đến Bảo tàng Văn minh Ai Cập (năm 2021).
• Các pha-ra-ông là biểu tượng của nền văn minh Ai Cập rực rỡ, là di sản vô giá của nhân loại.
• Tổ chức trang trọng nhằm thể hiện niềm tự hào dân tộc, tôn vinh giá trị lịch sử – văn hoá, đồng thời quảng bá hình ảnh đất nước Ai Cập với thế giới.

Một số giải pháp bảo tồn và tôn vinh:

• Xây dựng, tu bổ bảo tàng, khu di tích để lưu giữ hiện vật.
• Ứng dụng công nghệ (số hoá, 3D, thực tế ảo) để bảo tồn và giới thiệu di sản.
• Tổ chức triển lãm, sự kiện, giáo dục lịch sử cho thế hệ trẻ.
• Nâng cao ý thức cộng đồng trong việc giữ gìn, không xâm hại di sản.
• Tăng cường hợp tác quốc tế trong nghiên cứu, bảo tồn.

---

Bài 6: Một số nền văn minh phương Tây thời kì cổ – trung đại (mở đầu)

Phần này là nội dung lý thuyết mới, chưa có bài tập. Cô tóm tắt nhanh để em nắm:

Mục tiêu bài học:

• Nêu được ý nghĩa thành tựu cơ bản của văn minh Hy Lạp – La Mã cổ đại và văn minh Tây Âu thời Phục hưng.
• Phân tích cơ sở hình thành các nền văn minh phương Tây.
• Biết sưu tầm, sử dụng tài liệu lịch sử và trân trọng giá trị di sản văn minh nhân loại.

Mở đầu: Thế vận hội Ô-lim-píc (từ năm 1896) có nguồn gốc từ thời cổ đại Hy Lạp, được tổ chức tại đền thờ thần Dớt ở Ô-lim-pi-a, cho thấy giá trị trường tồn của văn minh phương Tây.

1. Văn minh Hy Lạp – La Mã cổ đại

a) Cơ sở hình thành

Điều kiện tự nhiên:

• Hình thành trên các bán đảo Nam Âu.
• Địa hình nhiều núi và cao nguyên, đất khô rắn, không màu mỡ → chỉ thích hợp trồng cây lâu năm như nho, ô-liu.
• Có một số vùng đồng bằng nhỏ thuận lợi cho nông nghiệp.
• Tài nguyên phong phú (đồng, sắt, vàng, bạc, đá cẩm thạch) → thủ công nghiệp sớm phát triển.

Phần này chưa có câu hỏi để giải. Khi sang trang tiếp theo có bài tập, em gửi cô giải tiếp nhé!