Giải Lịch Sử 10 trang 10

Tóm tắt lý thuyết

Phần cuối mục 1 nhắc lại sự khác nhau giữa hiện thực lịch sử (cái đã diễn ra, khách quan, không thay đổi) và nhận thức lịch sử (sự hiểu biết, mô tả của con người về quá khứ, có thể khác nhau).

Mục 2. Sử học:

a) Khái niệm, đối tượng, chức năng, nhiệm vụ

• Khái niệm: Sử học là khoa học nghiên cứu về quá khứ của loài người.
• Đối tượng: toàn bộ quá khứ của loài người (một cá nhân, một nhóm, cộng đồng, quốc gia, khu vực hoặc toàn nhân loại).
• Chức năng:
• Khoa học: khôi phục sự kiện, rút ra bản chất, quy luật vận động của lịch sử.
• Xã hội: giáo dục tư tưởng, tình cảm, đạo đức; rút ra bài học kinh nghiệm cho hiện tại.
• Nhiệm vụ:
• Nhận thức: cung cấp tri thức khoa học, giúp khám phá hiện thực lịch sử khách quan.
• Giáo dục: truyền bá giá trị, truyền thống tốt đẹp, bồi dưỡng đạo đức, lòng yêu nước.
• Dự báo: tổng kết thực tiễn, dự báo tương lai.

b) Nguyên tắc cơ bản của Sử học: Khách quan (quan trọng nhất), Trung thực, Nhân văn – tiến bộ.

Câu hỏi mục 1 (trang 9)

Câu 1: Em hiểu câu nói của Ét-uốt Ha-lét Ca trong Tư liệu 1 (tr.7) như thế nào?

Câu nói nổi tiếng của E.H. Carr: "Lịch sử là một cuộc đối thoại không bao giờ dứt giữa hiện tại với quá khứ."

Cách hiểu:

• Khi nghiên cứu, tìm hiểu lịch sử, con người luôn đứng ở hiện tại để nhìn nhận, đánh giá những gì đã xảy ra trong quá khứ.
• Quá khứ chỉ có một (hiện thực lịch sử là duy nhất, khách quan), nhưng nhận thức về nó luôn được bổ sung, làm mới qua các thời đại khác nhau.
• Vì vậy việc nghiên cứu lịch sử là một quá trình liên tục, không bao giờ kết thúc, mỗi thế hệ lại có cách nhìn, cách lý giải mới về quá khứ.

Câu 2: Dựa vào Tư liệu 2 (tr.7), hãy cho biết hình ảnh nào thể hiện hiện thực lịch sử, hình ảnh nào thể hiện nhận thức lịch sử?

Tư liệu 2 gồm hai hình về Cách mạng tháng Mười Nga (1917):

• Hình thể hiện hiện thực lịch sử: bức ảnh chụp thực tế quần chúng cách mạng tấn công Cung điện Mùa Đông. Đây là cái đã diễn ra, được ghi lại khách quan.
• Hình thể hiện nhận thức lịch sử: bức tranh (do họa sĩ vẽ lại) tái hiện sự kiện đó. Đây là sản phẩm do con người sáng tạo, mô tả lại sự kiện dựa trên hiểu biết, cảm nhận nên mang tính chủ quan.

Lý do: ảnh chụp ghi lại đúng cái đang xảy ra → hiện thực; tranh vẽ là sự tái hiện, diễn giải lại của con người → nhận thức.

Câu 3: Khai thác Tư liệu 3 (tr.8), em hãy chỉ ra điểm giống và khác nhau trong nội dung hai tấm bia. Vì sao có sự khác nhau đó?

Tư liệu 3 là hai tấm bia ghi về cùng một sự kiện lịch sử (chiến thắng, được nhìn từ hai phía khác nhau).

Điểm giống nhau:

• Cùng ghi chép về một sự kiện lịch sử đã diễn ra (hiện thực lịch sử là duy nhất).

Điểm khác nhau:

• Cách mô tả, đánh giá sự kiện ở mỗi tấm bia khác nhau, thể hiện quan điểm, lập trường của người dựng bia (mỗi bên nhìn nhận sự kiện theo lợi ích, tình cảm riêng).

Vì sao có sự khác nhau:

• Hiện thực lịch sử chỉ có một, nhưng nhận thức lịch sử lại phụ thuộc vào người ghi chép: mục đích, quan điểm, lập trường, góc nhìn khác nhau.
• Do đó cùng một sự kiện nhưng được phản ánh, đánh giá theo những cách khác nhau.

Câu hỏi mục 2 (trang 10)

Câu 1: Nêu khái niệm Sử học.

Đáp án: Sử học là một khoa học nghiên cứu về quá khứ của loài người.

Câu 2: Trình bày về đối tượng nghiên cứu, chức năng, nhiệm vụ của Sử học. Nêu ví dụ cụ thể.

Đối tượng nghiên cứu:

• Là toàn bộ quá khứ của loài người, có thể là quá khứ của một cá nhân, một nhóm, một cộng đồng, một quốc gia, khu vực hoặc toàn thể nhân loại.
• Ví dụ: nghiên cứu về cuộc đời và sự nghiệp của Chủ tịch Hồ Chí Minh (cá nhân); lịch sử dân tộc Việt Nam (quốc gia); lịch sử thế giới (toàn nhân loại).

Chức năng:

• Chức năng khoa học: khôi phục các sự kiện đã diễn ra, rút ra bản chất, quy luật vận động của lịch sử.
• Chức năng xã hội: giáo dục tư tưởng, tình cảm, đạo đức; rút ra bài học kinh nghiệm cho hiện tại.
• Ví dụ: nghiên cứu các cuộc kháng chiến chống ngoại xâm giúp khôi phục sự kiện, đồng thời giáo dục lòng yêu nước, tinh thần đoàn kết.

Nhiệm vụ:

• Nhận thức: cung cấp tri thức khoa học, giúp con người khám phá hiện thực lịch sử khách quan, chân thực.
• Giáo dục: truyền bá giá trị, truyền thống tốt đẹp; bồi dưỡng đạo đức, tinh thần dân tộc, lòng yêu quê hương, đất nước.
• Dự báo: tổng kết thực tiễn, rút ra bài học kinh nghiệm và góp phần dự báo tương lai.
• Ví dụ: từ bài học giữ nước của cha ông, Sử học góp phần bồi dưỡng lòng yêu nước (giáo dục) và rút ra kinh nghiệm bảo vệ đất nước hiện nay (dự báo).

Chúc em học tốt nhé! Nếu cần thầy giải thích thêm phần nguyên tắc Sử học ở cuối trang 10 thì cứ nói nha.