Giải Lịch Sử 10 trang 59
Lời giải chi tiết SGK Lớp 10 · Môn Lịch Sá» · Trang 59–60
Trước khi vào bài giải, mình tóm tắt nhanh phần mở đầu và lý thuyết để em nắm mạch kiến thức nhé. (Lưu ý: hai ảnh em gửi thực ra là trang 58 và 59 của sách, mình giải đầy đủ phần lý thuyết và câu hỏi xuất hiện trên đó.)
Phần mở đầu: Chủ đề 4 – Bài 7
Bài 7 mở đầu Chủ đề 4 "Các cuộc cách mạng công nghiệp trong lịch sử thế giới", tập trung vào các cuộc cách mạng công nghiệp thời kì cận đại.
Sau khi học xong bài này, em cần:
- Trình bày được bối cảnh lịch sử của các cuộc cách mạng công nghiệp thời cận đại; nêu được thành tựu và ý nghĩa của cách mạng công nghiệp lần thứ nhất và thứ hai.
- Phân tích được tác động của các cuộc cách mạng đó tới kinh tế, văn hóa, xã hội.
- Biết sưu tầm, sử dụng tư liệu lịch sử để tìm hiểu về chủ đề.
- Có thái độ trân trọng thành quả của các cuộc cách mạng công nghiệp.
Ví dụ dẫn nhập (năm 2021): đi từ Hà Nội vào TP. Hồ Chí Minh bằng máy bay mất gần 2 giờ, tàu hỏa tốc độ cao khoảng 30 giờ, còn xe đạp tới gần 1 000 giờ. Điều này cho thấy nếu không có phương tiện giao thông hiện đại (tàu hỏa, ô tô, tàu thủy, máy bay – những thành tựu của cách mạng công nghiệp), con người sẽ tốn rất nhiều thời gian và công sức để di chuyển.
Tóm tắt lý thuyết: 1. Cách mạng công nghiệp lần thứ nhất – a) Bối cảnh lịch sử
- Cách mạng công nghiệp lần thứ nhất diễn ra vào giữa thế kỉ XVIII, bắt đầu ở Anh, sau đó lan ra nhiều quốc gia ở châu Âu và Bắc Mỹ.
- Nước Anh có nhiều điều kiện thuận lợi:
- Cách mạng tư sản nổ ra sớm và thành công.
- Có nguồn tích lũy tư bản lớn (từ buôn bán nô lệ da đen và bóc lột thuộc địa).
- Giàu tài nguyên thiên nhiên (than đá, quặng sắt).
- Tiến bộ kĩ thuật trong nông nghiệp, thủ công nghiệp tạo nguồn lương thực dồi dào.
- Hiện tượng "rào đất cướp ruộng" bổ sung lực lượng lao động cho nhà máy, xí nghiệp.
- Ngành dệt phát triển mạnh, đặt ra nhu cầu cải tiến kĩ thuật và cơ khí hóa.
Bài 1: Bối cảnh Cách mạng công nghiệp lần thứ nhất ở Anh
Đề: Thông qua các hình 2, 3, 4 và thông tin trong mục a, em hãy trình bày bối cảnh của Cách mạng công nghiệp lần thứ nhất ở Anh.
Lời giải:
Dựa vào các hình minh họa và nội dung trong sách, có thể trình bày bối cảnh như sau:
- Thời gian – địa điểm: Cách mạng công nghiệp lần thứ nhất bắt đầu từ giữa thế kỉ XVIII tại nước Anh.
- Về chính trị: Cách mạng tư sản Anh nổ ra sớm và thành công, lật đổ chế độ phong kiến, mở đường cho kinh tế tư bản chủ nghĩa phát triển.
- Về vốn (tư bản): Anh tích lũy được nguồn vốn khổng lồ nhờ buôn bán nô lệ da đen (Hình 3 – tàu buôn nô lệ của thực dân Anh ở Tây Phi) và bóc lột thuộc địa.
- Về tài nguyên: Nước Anh giàu tài nguyên khoáng sản, đặc biệt là than đá và quặng sắt phân bố ở nhiều nơi (Hình 2 – lược đồ tài nguyên khoáng sản). Đây là nguyên, nhiên liệu thiết yếu cho công nghiệp.
- Về lao động: Hiện tượng "rào đất cướp ruộng" để chăn nuôi cừu (Hình 4) khiến nông dân mất ruộng, phải kéo ra thành thị làm thuê, tạo ra lực lượng lao động dồi dào cho các nhà máy, xí nghiệp.
- Về nhu cầu sản xuất: Ngành dệt phát triển mạnh đặt ra yêu cầu cải tiến kĩ thuật và cơ khí hóa để tăng năng suất.
Như vậy, Anh hội tụ đủ các yếu tố "thiên thời, địa lợi, nhân hòa": vốn, tài nguyên, nhân công và nhu cầu thị trường, tạo tiền đề cho cách mạng công nghiệp bùng nổ.
Bài 2: Vì sao Cách mạng công nghiệp diễn ra đầu tiên ở Anh?
Đề: Theo em, tại sao Cách mạng công nghiệp lần thứ nhất lại diễn ra đầu tiên ở nước Anh?
Lời giải:
Cách mạng công nghiệp lần thứ nhất diễn ra đầu tiên ở Anh vì lúc đó nước Anh là nơi hội tụ đầy đủ và sớm nhất những điều kiện cần thiết mà các nước khác chưa có được:
| Điều kiện | Biểu hiện ở nước Anh |
|---|---|
| Chính trị | Cách mạng tư sản thành công sớm, tạo môi trường thuận lợi cho kinh tế tư bản phát triển |
| Vốn | Tích lũy tư bản lớn nhờ buôn bán nô lệ và bóc lột hệ thống thuộc địa rộng khắp |
| Tài nguyên | Giàu than đá, quặng sắt – nguồn nhiên liệu, nguyên liệu cho máy móc |
| Nhân công | "Rào đất cướp ruộng" đẩy nông dân thành công nhân làm thuê |
| Khoa học – kĩ thuật | Nhiều phát minh, cải tiến kĩ thuật, trước hết trong ngành dệt |
| Thị trường | Hệ thống thuộc địa rộng lớn cung cấp nguyên liệu và tiêu thụ hàng hóa |
Giải thích thêm: Trong khi các quốc gia khác ở châu Âu vẫn còn dưới chế độ phong kiến hoặc chưa tích lũy đủ vốn, tài nguyên và nhân công, thì nước Anh đã đi trước một bước. Sự kết hợp đồng thời của tất cả các yếu tố trên là lý do Anh trở thành "quê hương" của cách mạng công nghiệp, sau đó kĩ thuật mới mới lan rộng ra châu Âu và Bắc Mỹ.
Nếu em gửi tiếp ảnh trang 60 thật (phần thành tựu của Cách mạng công nghiệp lần thứ nhất), mình sẽ giải tiếp các câu hỏi ở đó nhé.
