Giải Lịch Sử 10 trang 65

🔍 Kiến thức cần nhớ

Hai trang này thuộc nội dung về Cách mạng công nghiệp lần thứ hai, bao gồm:

Các phát minh quan trọng:

• Máy vô tuyến điện (Gu-li-ê-li-nô Mác-cô-ni, 1897)
• Xe hơi đầu tiên do Carl Benz (người Đức) phát minh năm 1886
• Henry Ford (Mỹ) - "ông vua xe hơi" - chế tạo xe hơi bốn bánh đầu tiên (1896), thành lập Công ty Ford Motor (1903), ra đời dòng xe Model T (1908), áp dụng dây chuyền lắp ráp hàng loạt
• Anh em nhà Wright (Rai) thử nghiệm thành công máy bay chạy bằng động cơ xăng (1903)

Ý nghĩa của Cách mạng công nghiệp:

• Thay đổi cách thức tổ chức sản xuất
• Tạo ra nhiều nguyên liệu mới
• Thúc đẩy công nghiệp phát triển, nâng cao năng suất lao động
• Thúc đẩy nông nghiệp, giao thông vận tải, thông tin liên lạc phát triển

---

⚙️ Bài tập

Câu 1

Đề bài: Trình bày bối cảnh của Cách mạng công nghiệp lần thứ hai.

Cách 1 — Phương pháp liệt kê theo các yếu tố

Bối cảnh của Cách mạng công nghiệp lần thứ hai (cuối thế kỷ XIX - đầu thế kỷ XX):

1. Về kinh tế:

• Cách mạng công nghiệp lần thứ nhất đã hoàn thành ở nhiều nước châu Âu và Bắc Mỹ
• Nền sản xuất công nghiệp phát triển mạnh, tạo nhu cầu về nguồn năng lượng mới và máy móc hiện đại hơn
• Sự tích lũy tư bản lớn từ quá trình công nghiệp hóa trước đó

2. Về khoa học - kỹ thuật:

• Nhiều phát minh khoa học quan trọng trong các lĩnh vực vật lý, hóa học, sinh học
• Sự kết hợp chặt chẽ giữa khoa học và kỹ thuật, khoa học trở thành lực lượng sản xuất trực tiếp
• Phát hiện và sử dụng các nguồn năng lượng mới: điện, dầu mỏ

3. Về xã hội:

• Giai cấp tư sản ngày càng lớn mạnh, có nhu cầu mở rộng sản xuất
• Đội ngũ công nhân đông đảo, có tay nghề
• Thị trường tiêu thụ được mở rộng trong nước và thuộc địa

Cách 2 — Phương pháp phân tích nguyên nhân - điều kiện

Nguyên nhân khách quan:

• Nhu cầu phát triển sản xuất vượt qua giới hạn của máy hơi nước
• Cạnh tranh gay gắt giữa các nước tư bản đòi hỏi cải tiến kỹ thuật

Điều kiện thuận lợi:

• Tích lũy kinh nghiệm từ Cách mạng công nghiệp lần thứ nhất
• Nguồn vốn dồi dào, thị trường rộng lớn
• Tiến bộ vượt bậc của khoa học tự nhiên

---

Câu 2

Đề bài: Nêu một số thành tựu cơ bản của Cách mạng công nghiệp lần thứ hai.

Cách 1 — Phương pháp phân loại theo lĩnh vực

1. Lĩnh vực năng lượng:

• Phát minh máy phát điện, động cơ điện
• Phát minh động cơ đốt trong chạy bằng xăng, dầu
• Khai thác và sử dụng dầu mỏ làm nguồn năng lượng mới

2. Lĩnh vực giao thông vận tải:

• Xe hơi: Carl Benz chế tạo xe hơi đầu tiên (1886); Henry Ford phát triển dây chuyền sản xuất hàng loạt với xe Model T (1908)
• Máy bay: Anh em nhà Wright thử nghiệm thành công máy bay chạy bằng động cơ xăng (1903)
• Tàu thủy chạy bằng động cơ đốt trong

3. Lĩnh vực thông tin liên lạc:

• Điện thoại (Alexander Graham Bell, 1876)
• Máy vô tuyến điện (Marconi, 1897)

4. Lĩnh vực luyện kim và hóa chất:

• Phương pháp luyện thép mới (Bessemer, Siemens-Martin)
• Sản lượng thép tăng vọt (theo bảng số liệu: Anh tăng 377%, Mỹ tăng 850%, Đức tăng 910% từ 1880-1900)
• Phát triển công nghiệp hóa chất: phân bón, thuốc nhuộm, dược phẩm

5. Lĩnh vực tổ chức sản xuất:

• Áp dụng dây chuyền lắp ráp hàng loạt (Henry Ford)
• Hình thành các tập đoàn công nghiệp lớn

Cách 2 — Phương pháp trình bày theo thời gian

---

💡 Mẹo nhớ: - Cách mạng công nghiệp lần 1: Hơi nước (máy hơi nước Watt) - Cách mạng công nghiệp lần 2: Điện + Dầu mỏ (động cơ điện, động cơ đốt trong)

⚠️ Lưu ý thi: - Phân biệt rõ Carl Benz (người Đức, phát minh xe hơi đầu tiên 1886) và Henry Ford (người Mỹ, phổ biến xe hơi với dây chuyền sản xuất hàng loạt) - Năm 1903 có hai sự kiện quan trọng: thành lập Công ty Ford Motor VÀ anh em nhà Wright bay thử nghiệm thành công - Số liệu về sản lượng thép thường được hỏi để chứng minh sự phát triển vượt bậc của công nghiệp

🎯 Ghi nhớ: Cách mạng công nghiệp lần thứ hai đánh dấu bước chuyển từ "thời đại hơi nước" sang "thời đại điện khí hóa", với ba phát minh then chốt: điện năng, động cơ đốt trong, và thông tin liên lạc vô tuyến - tạo nền tảng cho nền công nghiệp hiện đại.