Giải Lịch Sử 10 trang 120
Lời giải chi tiết SGK Lớp 10 · Môn Lịch Sá» · Trang 120–121
Tóm tắt lý thuyết
Nghệ thuật Đại Việt thời trung đại
- Điêu khắc: phát triển, đạt trình độ cao, thể hiện qua chạm khắc trên công trình kiến trúc và điêu khắc tượng (ví dụ: Tượng Phật Bà Quan Âm nghìn mắt nghìn tay ở chùa Bút Tháp – Bắc Ninh).
- Tranh dân gian: gồm hai loại chính là tranh thờ và tranh chơi Tết, in trên giấy dó bằng nhiều ván khắc rồi sửa lại bằng tay. Các dòng tranh nổi tiếng: Đông Hồ (Bắc Ninh), Hàng Trống (Hà Nội), Làng Sình (Thừa Thiên Huế).
- Nghệ thuật biểu diễn: đa dạng, gồm biểu diễn cung đình và dân gian.
- Năm 1437, vua Lê Thái Tông giao Nguyễn Trãi và Lương Đăng làm nhã nhạc cung đình.
- Dân gian có tuồng, chèo, múa rối phát triển; nhiều giáo phường được thành lập; nhạc cụ thuộc bộ gõ, bộ hơi, bộ dây.
- Hát ca trù (hát ả đào) xuất hiện từ thế kỉ XV; hát văn (chầu văn) gắn với tín ngưỡng thờ Mẫu.
Khoa học, kĩ thuật
- Sử học: thời Lý có Sử ký (Đỗ Thiện), thời Trần có Đại Việt sử ký (Lê Văn Hưu), thời Lê sơ có Đại Việt sử ký toàn thư, triều Nguyễn có Đại Nam thực lục, Khâm định Việt sử thông giám cương mục.
- Địa lí: Dư địa chí (Nguyễn Trãi), Gia Định thành thông chí (Trịnh Hoài Đức), bản đồ Hồng Đức bản đồ, Đại Nam nhất thống toàn đồ.
- Toán học: Đại thành toán pháp (Lương Thế Vinh), Lập thành toán pháp (Vũ Hữu).
Câu 1: Nêu nhận xét về nghệ thuật của Đại Việt thời kì trung đại
Gợi ý trả lời:
- Phát triển toàn diện trên nhiều lĩnh vực: kiến trúc, điêu khắc, tranh dân gian và nghệ thuật biểu diễn (âm nhạc, sân khấu).
- Đạt trình độ cao và mang giá trị thẩm mĩ lớn, thể hiện qua các tác phẩm tinh xảo như Tượng Phật Bà Quan Âm nghìn mắt nghìn tay ở chùa Bút Tháp.
- Vừa có dòng nghệ thuật cung đình (nhã nhạc) vừa có nghệ thuật dân gian phong phú (tranh Đông Hồ, ca trù, hát văn, chèo, tuồng, múa rối).
- Mang đậm bản sắc dân tộc, đồng thời chịu ảnh hưởng và tiếp thu có chọn lọc văn hóa bên ngoài (đặc biệt là Phật giáo, Nho giáo).
- Gắn liền với đời sống tinh thần, tín ngưỡng, tôn giáo của nhân dân (tranh thờ, hát văn gắn với thờ Mẫu, điêu khắc trong chùa).
Câu 2: Nêu những thành tựu tiêu biểu về nghệ thuật của văn minh Đại Việt. Thành tựu nào khiến em ấn tượng nhất? Vì sao?
Những thành tựu tiêu biểu:
| Lĩnh vực | Thành tựu tiêu biểu |
|---|---|
| Kiến trúc | Hoàng thành Thăng Long, chùa Một Cột, các đình, chùa, tháp |
| Điêu khắc | Tượng Phật Bà Quan Âm nghìn mắt nghìn tay (chùa Bút Tháp), chạm khắc trên chân tảng đá chùa Phật Tích |
| Tranh dân gian | Tranh Đông Hồ (Bắc Ninh), Hàng Trống (Hà Nội), Làng Sình (Huế) |
| Âm nhạc | Nhã nhạc cung đình, ca trù, hát văn |
| Sân khấu | Tuồng, chèo, múa rối nước |
Lựa chọn cá nhân (gợi ý mẫu):
Em ấn tượng nhất với Tượng Phật Bà Quan Âm nghìn mắt nghìn tay ở chùa Bút Tháp. Lý do:
- Đây là một kiệt tác điêu khắc gỗ, thể hiện trình độ tay nghề cực cao của nghệ nhân Đại Việt với hàng nghìn cánh tay được sắp xếp cân đối, hài hòa.
- Pho tượng vừa có giá trị nghệ thuật, vừa mang ý nghĩa tôn giáo, tâm linh sâu sắc (lòng từ bi cứu độ chúng sinh của Phật Bà).
- Đến nay tượng vẫn được bảo tồn và được công nhận là bảo vật quốc gia, cho thấy sức sống lâu bền của nghệ thuật dân tộc.
Đây là câu hỏi mở, em có thể chọn thành tựu khác (như múa rối nước hay tranh Đông Hồ) miễn là nêu được lý do thuyết phục nhé.
Em cần mình mở rộng thêm phần nào không?