Giải Ngữ Văn 10 - Tập 1 trang 17
Lời giải chi tiết SGK Lớp 10 · Môn Ngữ Văn · Trang 17–18
🔍 Nội dung chính
Đây là phần tiếp theo của văn bản "Chuyện chức Phán sự đền Tản Viên" (trích Truyền kỳ mạn lục của Nguyễn Dữ). Trang 16-17 tiếp tục kể về cuộc đối thoại giữa Tử Văn và hồn ma viên tướng giặc (Thổ công giả), cùng với việc Tử Văn bị bắt xuống âm phủ.
⚙️ Câu hỏi trong văn bản
Trong hai trang này có 2 câu hỏi được đặt ra ở phần lề (câu hỏi đọc hiểu trong khi đọc):
Câu 1: Tử Văn có những suy nghĩ, cảm xúc gì khi nghe câu chuyện của Thổ công?
Đề bài: Phân tích suy nghĩ, cảm xúc của Tử Văn khi nghe Thổ công (thật) kể về lai lịch và hoàn cảnh của mình.
Cách 1 — Phân tích dựa trên văn bản
Bước 1: Xác định ngữ cảnh
Thổ công thật (ông già áo vải mũ đen) đến gặp Tử Văn và kể về:
- Mình là Ngự sử đại phu từ đời vua Lý Nam Đế
- Bị hồn ma tên tướng giặc Bắc triều chiếm miếu, giả mạo họ tên
- Phải nương tựa ở đền Tản Viên hơn nghìn năm
Bước 2: Phân tích cảm xúc của Tử Văn
Khi nghe câu chuyện, Tử Văn có những suy nghĩ và cảm xúc:
- Kinh ngạc, bất ngờ: Tử Văn "kinh ngạc nói" khi biết người đội mũ trụ đến đòi đền trước đây chính là hồn ma giặc giả mạo.
- Phẫn nộ trước sự bất công: Tử Văn tức giận khi biết kẻ gian ác lại được hưởng lễ vật, còn vị thần chính trực phải chịu oan khuất.
- Đồng cảm, thương xót: Cảm thông với hoàn cảnh của Thổ công thật - bị cướp miếu, phải sống tha hương.
- Quyết tâm đấu tranh: Tử Văn hỏi "Việc xảy ra đến như thế, sao ngài không kiện ở Diêm Vương và tâu lên Thượng đế?" → thể hiện tinh thần muốn đòi lại công bằng.
Cách 2 — Phân tích theo tính cách nhân vật
Tử Văn vốn là người cương trực, khảng khái, nên khi nghe chuyện:
- Không sợ hãi mà tức giận trước sự ngang ngược của kẻ ác
- Chủ động đề xuất giải pháp đấu tranh (kiện lên Diêm Vương)
- Thể hiện tinh thần nghĩa hiệp, sẵn sàng đứng về phía lẽ phải
💡 Mẹo nhớ: Tử Văn = "Cương trực + Nghĩa hiệp" → Luôn đứng về phía chính nghĩa, không khuất phục trước cái ác.
Câu 2: Dự đoán kết quả cuộc đấu tranh của Tử Văn dưới cõi âm.
Đề bài: Dựa vào diễn biến câu chuyện, dự đoán kết quả cuộc đấu tranh của Tử Văn khi bị bắt xuống âm phủ.
Cách 1 — Dự đoán dựa trên logic truyện
Bước 1: Phân tích tình huống
- Tử Văn bị hai tên quỷ sứ bắt đi, kéo ra ngoài thành về phía đông
- Đến một tòa nhà lớn, xung quanh có thành sắt cao
- Bị xếp vào hàng "tội sâu ác nặng, không được dự vào hàng khoan giảm"
- Tử Văn kêu to: "Ngô Soạn này là một kẻ sĩ ngay thẳng ở trần gian, có tội lỗi gì xin bảo cho, không nên bắt phải chết một cách oan uổng"
Bước 2: Dự đoán kết quả
Dựa vào các yếu tố:
- Tử Văn có chính nghĩa: Hành động đốt đền là trừ hại cho dân
- Có nhân chứng: Thổ công thật đã hứa sẽ làm chứng ở Minh ti
- Tính cách cương trực: Tử Văn không chịu khuất phục, dám kêu oan
→ Dự đoán: Tử Văn sẽ chiến thắng trong cuộc đấu tranh dưới cõi âm. Sự thật sẽ được phơi bày, hồn ma tên tướng giặc sẽ bị trừng phạt, Tử Văn được minh oan và trở về dương gian.
Cách 2 — Dự đoán dựa trên đặc trưng thể loại truyền kỳ
Đặc trưng của truyện truyền kỳ:
- Thường có yếu tố kỳ ảo nhưng mang tư tưởng nhân văn
- Kết thúc thường theo hướng thiện thắng ác, chính nghĩa chiến thắng gian tà
- Nhân vật chính trực thường được đền đáp xứng đáng
→ Dự đoán: Theo quy luật của thể loại, Tử Văn - người đại diện cho chính nghĩa - sẽ chiến thắng. Điều này phù hợp với quan niệm "ở hiền gặp lành", "ác giả ác báo" trong văn học trung đại.
⚠️ Lưu ý thi: Câu hỏi dự đoán thường xuất hiện trong đề đọc hiểu. Cần dựa vào: - Tính cách nhân vật - Logic diễn biến truyện - Đặc trưng thể loại - Quan niệm đạo đức của tác giả/thời đại
📝 Chú thích từ ngữ (tóm tắt)
| Từ ngữ | Nghĩa |
|---|---|
| Ẩn nhẫn | Nén nhịn, chịu đựng ngầm ngầm |
| Minh ti | Âm phủ |
| Tư giấy | Đưa giấy gọi, triệu tập của quan trên |
| Kẻ sĩ | Người có học, trí thức chân chính |
🎯 Ghi nhớ: - Tử Văn là hình mẫu kẻ sĩ cương trực, dám đấu tranh chống lại cái ác dù phải đối mặt với thế lực siêu nhiên. - Cuộc đấu tranh dưới cõi âm thể hiện khát vọng công lý của nhân dân: dù ở đâu, chính nghĩa cũng phải được thực thi.