Giải Ngữ Văn 10 - Tập 1 trang 16

Thầy lưu ý nhỏ với em: số trang in trên hai ảnh này thực ra là 15 và 16, nhưng thầy vẫn giữ tiêu đề theo yêu cầu của em nhé. Hai trang này là phần MỞ ĐẦU văn bản đọc, không phải trang bài tập, nên ở đây chủ yếu là ngữ liệu truyện và một vài câu hỏi gợi ý đọc bên lề. Thầy sẽ tóm tắt và giải đáp tất cả các câu hỏi xuất hiện trên trang.

Giới thiệu chung về văn bản

• Tên tác phẩm: Tản Viên từ Phán sự lục (dịch: Chuyện chức Phán sự đền Tản Viên).
• Tác giả: Nguyễn Dữ (có sách phiên âm là Nguyễn Tự), sống khoảng thế kỉ XVI.
• Thể loại: truyện truyền kì – loại truyện có chứa nhiều yếu tố kì ảo, hoang đường (thần linh, ma quỷ, cõi âm…).
• Trích từ tập Truyền kì mạn lục, được xem là "thiên cổ kì bút" (áng văn hay muôn đời).

Tóm tắt nội dung đoạn trích trên hai trang

1. Giới thiệu nhân vật Ngô Tử Văn: tên Soạn, người huyện Yên Dũng, đất Lạng Giang. Chàng khảng khái, nóng nảy, cương trực, ghét cái tà gian.
2. Trong làng có ngôi đền linh thiêng, nhưng từ cuối đời nhà Hồ bị hồn viên Bách hộ họ Thôi (tướng giặc phương Bắc tử trận) chiếm giữ, "làm yêu làm quái" hại dân.
3. Tử Văn tức giận, tắm gội sạch sẽ, khấn trời rồi châm lửa đốt đền. Mọi người lo sợ thay nhưng chàng thản nhiên.
4. Sau khi đốt đền, Tử Văn lên cơn sốt. Trong cơn sốt, hồn tên tướng giặc (đội mũ trụ, ăn mặc giống người phương Bắc, tự xưng cư sĩ) hiện đến đe dọa, đòi chàng dựng lại đền, nếu không sẽ "khó tránh khỏi tai vạ".
5. Tử Văn mặc kệ, vẫn ngồi ngất ngưởng. Tên tướng giặc tức giận bỏ đi, dọa sẽ kiện chàng ở Phong Đô (cõi âm).
6. Chiều tối, Thổ công (ông già áo vải mũ đen) đến, kể rõ sự thật: chính tên tướng giặc bại trận đã giả mạo, tranh chiếm miếu đền của ông, lừa cả Thượng đế, quấy nhiễu dân lành. Thổ công vốn làm chức Ngự sử đại phu từ đời Lý Nam Đế, có công với dân, nhưng vì thiếu đề phòng nên bị đánh đuổi, phải nương nhờ ở đền Tản Viên.

Giải các câu hỏi gợi ý trên trang

Câu hỏi khởi động (trang 15)

Đề: "Bạn có thích đọc những truyện kể chứa đựng các yếu tố kì ảo không? Vì sao?"

Gợi ý trả lời (đây là câu hỏi mở, em nêu cảm nhận riêng):

• Có thể trả lời "có", vì yếu tố kì ảo (thần tiên, ma quỷ, phép lạ) tạo sự hấp dẫn, li kì, kích thích trí tưởng tượng.
• Đồng thời yếu tố kì ảo thường gửi gắm ước mơ, quan niệm của người xưa: cái thiện thắng cái ác, ở hiền gặp lành. Vì vậy đọc rất thú vị mà vẫn giàu ý nghĩa.

Đề: "Trong cuộc sống hằng ngày, đôi khi chúng ta phải chứng kiến hoặc trải qua những sự việc ngang trái, bất công. Lúc đó, bạn cảm thấy như thế nào và mong muốn điều gì?"

Gợi ý trả lời:

• Khi chứng kiến bất công, ta thường cảm thấy bức xúc, phẫn nộ, thương cho người chịu thiệt.
• Mong muốn: sự thật được làm sáng tỏ, kẻ làm điều sai phải bị trừng trị, người ngay thẳng được bảo vệ – tức là khao khát công lí, lẽ phải.
• Câu hỏi này dẫn dắt vào chủ đề tác phẩm: tinh thần đấu tranh chống cái ác, đề cao chính nghĩa của Ngô Tử Văn.

Câu hỏi bên lề 1 (trang 15)

Đề: "Chú ý lời giới thiệu về nhân vật Tử Văn."

Trả lời:

• Lời giới thiệu nằm ngay đầu truyện, theo lối kể truyền thống: nêu tên, quê quán, tính cách trước khi vào sự việc.
• Tử Văn được khắc họa qua các từ: khảng khái, nóng nảy, cương trực, "thấy sự tà gian thì không thể chịu được".
• Tác dụng: ngay từ đầu khẳng định phẩm chất chính trực, dũng cảm của nhân vật, làm cơ sở lí giải hành động đốt đền sau đó và định hướng thái độ trân trọng của người đọc.

Câu hỏi bên lề 2 (trang 16)

Đề: "Tử Văn có những suy nghĩ, cảm xúc gì khi nghe câu chuyện của Thổ công?"

Trả lời:

• Lúc đầu Tử Văn kinh ngạc khi biết người đội mũ trụ ban nãy không phải Thổ công thật, mà là hồn tên tướng giặc giả mạo.
• Khi nghe Thổ công kể rõ nỗi oan ức và sự lộng hành của tên tướng giặc, Tử Văn càng thêm bất bình, phẫn nộ trước sự gian trá, bất công.
• Chàng tỏ thái độ chủ động, không hề sợ hãi, thậm chí còn hỏi vặn lại Thổ công: "Việc xảy ra đến như thế, sao ngài không kiện ở Diêm Vương và tâu lên Thượng đế, lại đi khinh bỏ chức vị, làm một người áo vải nhà quê?"
• Câu hỏi này cho thấy Tử Văn vừa cứng cỏi, quyết liệt vừa coi trọng việc đấu tranh đòi công lí đến cùng, không cam chịu nhịn nhục.

Giải nghĩa các từ khó (theo chú thích cuối trang)

Thầy gợi ý thêm: hai trang này mới chỉ là phần đầu truyện, em nên đọc tiếp các trang sau để theo dõi cuộc kiện ở Diêm Vương và kết cục của Ngô Tử Văn. Nếu em gửi tiếp ảnh, thầy sẽ giải nốt phần câu hỏi đọc hiểu cuối bài cho em nhé.