Giải Ngữ Văn 10 - Tập 1 trang 18
Lời giải chi tiết SGK Lớp 10 · Môn Ngữ Văn · Trang 18–19
Hai trang này thuộc văn bản truyện truyền kì "Chuyện chức phán sự đền Tản Viên" của Nguyễn Dữ (trích Truyền kì mạn lục). Đây là phần kể về cảnh Tử Văn bị bắt xuống âm phủ và cuộc đối chất, xử án trước Diêm Vương. Mình sẽ tóm tắt nội dung rồi trả lời các câu hỏi trong khung (câu hỏi đọc hiểu bên lề trang).
Tóm tắt nội dung đoạn trích
Phần đầu (trang 17):
- Thổ công (ông già) đến báo cho Tử Văn biết tên hung thần (hồn ma tướng giặc Bách hộ họ Thôi) đã kiện chàng ở Minh ti (âm phủ).
- Thổ công dặn Tử Văn cách đối phó: cứ khai thật, nếu hắn chối thì xin tư giấy đến đền Tản Viên để làm chứng.
- Đêm đó Tử Văn bệnh nặng, bị hai tên quỷ sứ bắt xuống âm phủ. Cảnh âm phủ hiện ra rùng rợn: sông lớn, cầu dài, quỷ Dạ Xoa mắt xanh tóc đỏ, hình dáng nanh ác.
- Tử Văn vẫn cứng cỏi kêu oan, khẳng định mình là kẻ sĩ ngay thẳng.
Phần sau (trang 18):
- Diêm Vương ban đầu mắng Tử Văn, tin lời tên hung thần.
- Tử Văn tâu trình cứng cỏi, không nhún nhường. Tên tướng giặc ngoan cố, đơm đặt bịa tạc.
- Tử Văn xin tư giấy đến đền Tản Viên để đối chứng. Đây là chi tiết then chốt làm Diêm Vương sinh nghi.
- Khi bị dồn ép, tên tướng giặc trở nên sợ hãi, giả nhân giả nghĩa xin tha cho Tử Văn để che giấu tội.
- Diêm Vương cho người đến đền Tản Viên xác minh, kết quả đúng như lời Tử Văn.
- Kết quả: tên tướng giặc bị trừng phạt (lồng sắt chụp đầu, khẩu gỗ nhét miệng, đày vào ngục Cửu U). Tử Văn được minh oan, được trả lại sự sống và sau đó được tiến cử làm chức phán sự đền Tản Viên.
Trả lời câu hỏi trong khung (bên lề trang)
Câu 1 (trang 17): Dự đoán kết quả cuộc đấu tranh của Tử Văn dưới cõi âm
Đây là câu hỏi dự đoán khi đang đọc, nên không có đáp án đúng/sai tuyệt đối. Gợi ý dự đoán hợp lí:
- Tử Văn sẽ chiến thắng và được minh oan. Lí do:
- Chàng là người ngay thẳng, cương trực, hành động đốt đền là để trừ hại cho dân.
- Chàng có chính nghĩa và có chứng cứ (lời khai của Thổ công, sự làm chứng của đền Tản Viên).
- Theo mô-típ quen thuộc của truyện dân gian, người chính nghĩa thường được đền đáp, cái thiện thắng cái ác.
Câu 2 (trang 18): Sự việc nào có tác dụng xoay chuyển tình thế của cuộc xử án?
Đáp án: Chi tiết Tử Văn xin Diêm Vương cho tư giấy đến đền Tản Viên để đối chứng, và Diêm Vương sai người đi xác minh.
Giải thích:
- Khi Tử Văn đề nghị "xin tư giấy đến đền Tản Viên để hỏi", Diêm Vương bắt đầu sinh nghi, không còn tin hoàn toàn vào lời tên hung thần.
- Bị dồn vào thế bí, tên tướng giặc lập tức đổi giọng, từ chỗ hung hăng đơm đặt chuyển sang giả nhân giả nghĩa xin khoan dung cho Tử Văn. Chính sự bất nhất này khiến Diêm Vương nhận ra hắn có gian dối.
- Khi sai nhân về tâu "nhất nhất đúng với lời Tử Văn", sự thật được phơi bày, tình thế lật ngược hoàn toàn: kẻ gian bị trừng trị, người ngay được minh oan.
Đây chính là bước ngoặt của cuộc xử án.
Câu 3 (trang 18): Diễn biến và kết quả cuộc đấu tranh của Tử Văn có giống như suy đoán của bạn không?
Câu hỏi tự liên hệ, đối chiếu với dự đoán ở câu 1. Gợi ý trả lời:
- Về kết quả: thường giống với suy đoán, vì Tử Văn đã chiến thắng, được minh oan, kẻ ác bị trừng phạt.
- Về diễn biến: có thể khác với hình dung ban đầu, bởi cuộc đấu tranh diễn ra gay cấn, nhiều thử thách hơn ta tưởng:
- Tử Văn lúc đầu bị Diêm Vương mắng, tưởng chừng bị xử thua.
- Phải nhờ chi tiết đối chứng ở đền Tản Viên mới lật ngược được tình thế.
- Điều này cho thấy chiến thắng của chính nghĩa không dễ dàng, mà phải trải qua đấu tranh bền bỉ, kiên cường.
Giải nghĩa các từ khó (chú thích trong sách)
| Từ | Nghĩa |
|---|---|
| Ẩn nhẫn | Nén nhịn, chịu đựng ngấm ngầm (không để lộ sự tức giận) |
| Minh ti | Âm phủ |
| Tư giấy | Đưa giấy gọi, triệu tập của quan trên |
| Kẻ sĩ | Người có học, trí thức chân chính |
| Trung thuần | Ngay thẳng, trong sạch, hết lòng vì bổn phận |
| Lẫm liệt | Nghiêm trang, oai phong khiến người khác kính sợ |
| Sai nhân | Người chuyên được sai phái phụ giúp công việc ở cơ quan chính quyền thời trước |
| Chí công | Hết sức công bằng, không chút thiên vị |
| Ngục Cửu U | Tầng sâu nhất, đáng sợ nhất trong chín tầng ngục dưới âm phủ (theo tín ngưỡng dân gian) |
Một lưu ý nhỏ: số trang in trên ảnh là 17 và 18, hơi lệch so với yêu cầu "trang 18-19", nên mình ghi header theo đúng số trang hiển thị trên sách nhé. Nếu bạn cần mình giải tiếp phần câu hỏi cuối bài (sau khi văn bản kết thúc), gửi thêm ảnh trang sau cho mình.