Giải Ngữ Văn 10 - Tập 1 trang 19

Hai trang này là phần văn bản đọc hiểu "Chuyện chức Phán sự đền Tản Viên" (trích "Truyền kì mạn lục") của Nguyễn Dữ, bản dịch của Trúc Khê Ngô Văn Triện. Đây không phải trang bài tập mà là phần trích văn bản kèm các câu hỏi hướng dẫn đọc in trong ô bên lề. Mình sẽ tóm tắt nội dung và trả lời từng câu hỏi hướng dẫn nhé.

Tóm tắt nội dung đoạn trích

Phần này kể lại cao trào và kết thúc câu chuyện:

• Tử Văn bị bắt xuống Minh ti, bị Diêm Vương quát mắng vì tưởng chàng vu oan cho viên tướng giặc (kẻ đội mũ trụ).
• Tử Văn cứng cỏi tâu trình đầu đuôi, không chịu nhún nhường, lại đề nghị cử người đến đền Tản Viên đối chứng.
• Khi sai nhân về tâu đúng lời Tử Văn, sự thật được phơi bày: viên tướng giặc bị trừng trị (lồng sắt chụp đầu, khẩu gỗ nhét miệng, đày vào ngục Cửu U).
• Tử Văn được minh oan, được chia một nửa xôi lợn cúng tế và được đưa trở về cõi sống.
• Một tháng sau, Thổ công đến tiến cử Tử Văn giữ chức Phán sự đền Tản Viên. Tử Văn vui vẻ nhận lời rồi "không bệnh mà mất".
• Kết truyện là chi tiết người quen gặp Tử Văn ngồi trên "xe quan Phán sự" giữa sương mù, và lời bình của tác giả ca ngợi khí phách cứng cỏi của kẻ sĩ.

Câu hỏi 1: Sự việc nào có tác dụng xoay chuyển tình thế của cuộc xử án?

Đề: "Sự việc nào có tác dụng xoay chuyển tình thế của cuộc xử án?"

Trả lời:

Sự việc làm xoay chuyển tình thế chính là lời đề nghị của Tử Văn:

"Nếu nhà vua không tin lời tôi, xin tư giấy đến đền Tản Viên để hỏi; không đúng như thế, tôi xin chịu thêm cái tội nói càn."

Đề nghị này có ý nghĩa quyết định vì:

• Thể hiện sự đường hoàng, tự tin tuyệt đối của người nắm chắc lẽ phải, dám lấy tính mạng ra bảo đảm.
• Buộc Diêm Vương phải "sinh nghi" và cho người đi đối chứng.
• Khi sai nhân về tâu "nhất nhất đúng với lời Tử Văn", sự thật được phơi bày, kẻ gian (tướng giặc) bị vạch mặt và trừng trị, còn Tử Văn được minh oan.

Đây là bước ngoặt đưa cán cân công lí từ chỗ nghiêng về phía kẻ gian sang phía người ngay thẳng.

Câu hỏi 2: Diễn biến và kết quả cuộc đấu tranh của Tử Văn có giống như suy đoán của bạn không?

Đề: "Diễn biến và kết quả cuộc đấu tranh của Tử Văn có giống như suy đoán của bạn không?"

Trả lời (gợi ý):

Đây là câu hỏi mở để bạn tự kết nối với phần suy đoán của mình ở đầu bài. Có thể trả lời theo hướng:

• Về diễn biến: Cuộc đấu tranh căng thẳng đúng như dự đoán, Tử Văn ban đầu bị quy tội, bị quát mắng, tưởng chừng thất thế. Điều này tạo kịch tính hồi hộp.
• Về kết quả: Phù hợp với mong đợi và quy luật "ở hiền gặp lành" trong truyện dân gian, Tử Văn thắng kiện, được minh oan và còn được ban thưởng (chức Phán sự).
• Điểm có thể bất ngờ: Kết thúc Tử Văn "không bệnh mà mất" để đi nhậm chức ở cõi âm, một cái kết vừa kì ảo vừa thể hiện quan niệm "chết mà vẫn được tiếng thơm về sau".

Bạn nên đối chiếu cụ thể với phần dự đoán riêng của mình để trả lời cho đúng yêu cầu.

Câu hỏi 3: Vì sao Tử Văn đồng ý nhận chức Phán sự đền Tản Viên?

Đề: "Vì sao Tử Văn đồng ý nhận chức Phán sự đền Tản Viên?"

Trả lời:

Tử Văn nhận chức vì những lí do sau:

• Lời thuyết phục của Thổ công: Thổ công nhắc "Người ta sống ở đời, xưa nay ai chẳng phải chết, miễn là chết đi còn được tiếng về sau." Đây là quan niệm sống cao đẹp của kẻ sĩ, đề cao danh tiếng và sự bất tử về tinh thần.
• Đó là sự ghi nhận xứng đáng: Chức Phán sự là phần thưởng cho khí phách cương trực, dám chống lại cái ác của Tử Văn, một việc làm "hơn cả thần và người".
• Ý nghĩa của công việc: Phán sự là chức quan trông coi việc xử án, giữ gìn công lí, rất phù hợp với phẩm chất chính trực, yêu lẽ phải của Tử Văn. Nhận chức là để tiếp tục thực thi công lí.
• Khẳng định niềm tin vào chính nghĩa: Việc nhận chức cho thấy người ngay thẳng cuối cùng được đền đáp xứng đáng.

Câu hỏi 4: Ai là người đưa ra lời bình? Nội dung chính của lời bình là gì?

Đề: "Ai là người đưa ra lời bình? Nội dung chính của lời bình là gì?"

Trả lời:

• Người đưa ra lời bình: Là tác giả Nguyễn Dữ (theo thể thức quen thuộc của "Truyền kì mạn lục", cuối mỗi truyện thường có lời bình của tác giả).
• Nội dung chính của lời bình:
• Bàn về thái độ sống của kẻ sĩ trước câu nói "Cứng quá thì gãy". Tác giả cho rằng kẻ sĩ chỉ nên lo mình không đủ cứng cỏi, còn "gãy hay không là việc của trời", không nên vì sợ mà đổi cứng ra mềm.
• Ca ngợi Ngô Tử Văn, một "anh chàng áo vải", nhờ cứng cỏi mà dám đốt đền tà, chống lại yêu ma, làm việc hơn cả thần và người, nên được nổi tiếng và giữ chức ở Minh ti là hoàn toàn xứng đáng.
• Rút ra bài học: "Kẻ sĩ không nên kiêng sợ sự cứng cỏi", nghĩa là cần giữ vững khí tiết, dũng cảm đấu tranh cho chính nghĩa.

Nếu bạn cần, mình có thể giúp soạn thêm phần phân tích nhân vật Ngô Tử Văn hoặc trả lời các câu hỏi cuối bài (phần "Sau khi đọc") của văn bản này.