Giải Ngữ Văn 10 - Tập 1 trang 25
Lời giải chi tiết SGK Lớp 10 · Môn Ngữ Văn · Trang 25–26
🔍 Nhận diện nội dung trang
Hai trang này là phần văn bản đọc hiểu thuộc tác phẩm "Chữ người tử tù" của nhà văn Nguyễn Tuân. Đây là phần tiếp nối nội dung truyện, không phải phần bài tập chính thức.
Tuy nhiên, trong văn bản có 2 câu hỏi gợi dẫn (in nghiêng, đóng khung bên lề phải) để học sinh suy ngẫm trong quá trình đọc:
⚙️ Câu hỏi gợi dẫn trong văn bản
Câu hỏi 1
Đề bài: Huấn Cao đã tiếp nhận sự "biệt đãi" của quản ngục như thế nào?
Cách 1 — Phân tích theo diễn biến văn bản
Bước 1: Xác định hoàn cảnh
Viên quản ngục đã dành cho Huấn Cao sự biệt đãi đặc biệt: sai người thơ lại gầy gò đem rượu và thức ăn đến cho ông trước giờ ăn bữa cơm tù, suốt nửa tháng trời.
Bước 2: Phân tích thái độ tiếp nhận của Huấn Cao
- Ban đầu: Huấn Cao thản nhiên nhận rượu và ăn thịt, coi đó như một việc làm trong "cái hứng sinh bình" (niềm hứng thú thường trải qua trong đời) lúc chưa bị giam cầm.
- Khi quản ngục bày tỏ lòng kính trọng: Huấn Cao đáp lại bằng thái độ lạnh lùng, khinh bạc: "Ngươi hỏi ta muốn gì? Ta chỉ muốn có một điều. Là nhà ngươi đừng đặt chân vào đây."
- Ý nghĩa: Huấn Cao coi thường những kẻ thuộc bộ máy cai trị, xem việc biệt đãi của quản ngục chỉ là "những trò tiểu nhân thị oai". Ông không hề run sợ trước cái chết, giữ vững khí phách của người anh hùng.
Kết luận: Huấn Cao tiếp nhận sự biệt đãi một cách thản nhiên, kiêu bạc, thể hiện bản lĩnh của người có khí phách hiên ngang, không khuất phục trước cường quyền.
Cách 2 — Phân tích theo tính cách nhân vật
Thái độ của Huấn Cao thể hiện qua ba tầng ý nghĩa:
| Biểu hiện | Ý nghĩa |
|---|---|
| Thản nhiên nhận rượu thịt | Coi đó là chuyện bình thường, không mang ơn |
| Nói lời khinh bạc với quản ngục | Coi thường kẻ làm tay sai cho triều đình |
| Không sợ "cảnh chết chém" | Khí phách hiên ngang của bậc anh hùng |
💡 Mẹo nhớ: Huấn Cao là hình tượng "thiên lương" trong "cái đẹp" — ông đẹp ở tài năng, đẹp ở khí phách, và đẹp ở nhân cách không khuất phục.
Câu hỏi 2
Đề bài: Dự đoán xem Huấn Cao có bằng lòng cho chữ viên quản ngục không.
Cách 1 — Dự đoán dựa trên diễn biến tâm lý
Phân tích tình huống:
- Viên quản ngục có sở nguyện (điều mong ước) là được treo trong nhà một đôi câu đối do tay Huấn Cao viết.
- Quản ngục biết Huấn Cao là người "vốn khoảnh" (khó tính, hay kén chọn), ít chịu cho chữ.
- Thời gian gấp rút: ngày mai Huấn Cao sẽ bị giải đi, nếu không xin được chữ sẽ "ân hận suốt đời".
Dự đoán: Huấn Cao SẼ CHO CHỮ, bởi vì:
- Huấn Cao là người trọng nghĩa khí, biết phân biệt người tốt kẻ xấu.
- Khi hiểu được tấm lòng biệt nhỡn liên tài (quý trọng người có tài) của quản ngục, ông sẽ thay đổi thái độ.
- Đây là cơ hội cuối cùng để Huấn Cao trao gửi cái đẹp cho người biết trân trọng.
Cách 2 — Dự đoán dựa trên chủ đề tác phẩm
Nguyễn Tuân xây dựng truyện theo hướng tôn vinh cái đẹp và thiên lương:
- Cái đẹp (chữ Huấn Cao) cần được trao cho người có tâm hồn đẹp (quản ngục biết yêu cái đẹp).
- Nếu Huấn Cao không cho chữ → cái đẹp sẽ mai một, không có người kế thừa.
- Việc cho chữ trong hoàn cảnh đặc biệt (đêm trước ngày xử tử) sẽ tạo nên cảnh tượng xưa nay chưa từng có — đỉnh cao nghệ thuật của tác phẩm.
Kết luận: Huấn Cao chắc chắn sẽ cho chữ, vì đó là cách ông cảm tạ tấm lòng của quản ngục và gửi gắm cái đẹp trước khi từ giã cõi đời.
⚠️ Lưu ý thi: Câu hỏi dạng "dự đoán" thường xuất hiện trong đề đọc hiểu. Cần dựa vào logic văn bản và chủ đề tư tưởng để đưa ra dự đoán hợp lý, có căn cứ.
🎯 Ghi nhớ
- Huấn Cao là hình tượng người anh hùng có tài năng, khí phách và thiên lương cao đẹp.
- Viên quản ngục tuy làm nghề cai tù nhưng có tâm hồn nghệ sĩ, biết yêu cái đẹp.
- Mối quan hệ giữa hai nhân vật thể hiện sự gặp gỡ của những tâm hồn đẹp vượt qua ranh giới giai cấp, địa vị.
- Khi phân tích nhân vật, cần chú ý: hành động → lời nói → tâm lý → ý nghĩa tư tưởng.