Giải Ngữ Văn 10 - Tập 1 trang 107

📝 Nhận xét về nội dung trang

Trang này không có bài tập trực tiếp mà là phần văn bản đọc hiểu - trích đoạn từ sử thi Đăm Săn của người Ê-đê.

Tuy nhiên, trong văn bản có các câu hỏi hướng dẫn đọc (in nghiêng, bên lề phải) mà học sinh cần chú ý khi đọc. Tôi sẽ phân tích và hướng dẫn trả lời các câu hỏi này.

---

🔍 Kiến thức cần nhớ

Về sử thi Đăm Săn

• Là sử thi anh hùng tiêu biểu của người Ê-đê (Tây Nguyên)
• Nhân vật chính: Đăm Săn - người anh hùng dũng cảm, quyết tâm
• Đoạn trích thể hiện cuộc đối thoại giữa Đăm Săn và Đăm Par Kvây

Các chú thích quan trọng

• Điêng: bạn bè thân thiết, gắn bó như anh em
• Ché tuk, ché êbah: đồ đựng bằng gốm, dùng để ủ rượu
• Ông Đu, ông Điê: hai vị thần cao nhất trong hệ thống thần của người Ê-đê
• Rừng Đen: vùng đất thiêng, nguy hiểm

---

⚙️ Câu hỏi hướng dẫn đọc hiểu

Câu hỏi 1: Hình dung cảnh tiếp đón Đăm Săn trong nhà Đăm Par Kvây. Chú ý các chi tiết về đời sống văn hoá và phong tục của người Ê-đê.

Cách 1 — Phân tích chi tiết văn bản

Cảnh tiếp đón Đăm Săn:

Khi Đăm Săn đến, Đăm Par Kvây tiếp đón rất trọng thị:

• Trải chiếu trắng, chiếu đỏ làm chỗ ngồi cho khách
• Đem ra thuốc sợi, thuốc lá các loại (thuốc lá cà sọt đại, trầu vỏ cà gùi to)
• Đốt gà mái ấp, giết gà mái đẻ để nấu cơm mời khách
• Giã gạo trắng "như hoa êpang, sáng như ánh mặt trời"
• Đem rượu trong ché tuk, ché êbah (loại chè quý)
• Chè có hoa văn đẹp: hoa ko-ụ, hoa văn, mỏ vẹt xâu lỗ

Các chi tiết về văn hoá, phong tục người Ê-đê:

• Phong tục tiếp khách long trọng với chiếu, thuốc, trầu, rượu
• Tục uống rượu cần: "Ai đi lấy nước cứ đi lấy nước, ai đánh chiêng cứ đánh chiêng"
• Sử dụng các vật dụng truyền thống: ché rượu, mâm đồng, chậu thau
• Cách xưng hô thân mật: "điêng" (bạn thân như anh em)

Cách 2 — Tổng hợp theo nhóm đặc điểm

---

Câu hỏi 2: Dự báo về hành trình tới nhà Nữ Thần Mặt Trời

Cách 1 — Phân tích lời Đăm Par Kvây

Những nguy hiểm được dự báo:

• Rừng nhiều cọp, đường nhiều rắn
• Đường đi hái cà: trồng chông lớn
• Đường đi hái ớt: trồng chông nhỏ
• Người lớn đi chết đằng người lớn
• Nhà giàu đi chết đằng nhà giàu
• Dũng tướng đi chết đằng dũng tướng

Ý nghĩa: Đăm Par Kvây muốn cảnh báo rằng hành trình này cực kỳ nguy hiểm, ai đi cũng chết, bất kể địa vị hay sức mạnh.

Cách 2 — Phân tích nghệ thuật

Tác giả dân gian sử dụng phép điệp cấu trúc và liệt kê tăng tiến để nhấn mạnh sự nguy hiểm:

• "Người lớn đi chết... nhà giàu đi chết... dũng tướng đi chết..."

→ Tạo không khí căng thẳng, thử thách lòng dũng cảm của Đăm Săn

---

Câu hỏi 3: Lời khuyên của Đăm Par Kvây với Đăm Săn

Cách 1 — Tóm tắt nội dung

Đăm Par Kvây khuyên Đăm Săn không nên đi vì:

• Nước nhiều đỉa, rừng nhiều vắt
• Chưa ai đi vào đó bao giờ
• Ven rừng đầy xương người, xương bò, xương trâu
• Nhiều tù trưởng, anh hùng đã bỏ mạng nơi đây
• Rừng Đen là nơi chôn vùi nhiều người giàu có, quyền thế

Đăm Par Kvây hứa:

• Cột điêng bằng thừng, trói điêng bằng dây
• Cầu phúc cho điêng một lợn, tiễn chân điêng một trâu
• Không cho điêng đi vào rừng thiêng của Nhà Trời

Cách 2 — Phân tích tâm lý nhân vật

Lời khuyên thể hiện:

• Tình bạn chân thành: lo lắng, muốn bảo vệ bạn
• Sự am hiểu: biết rõ nguy hiểm của hành trình
• Thái độ quyết liệt: sẵn sàng "cột", "trói" để giữ bạn lại

---

Câu hỏi 4: Chú ý thái độ của Đăm Săn khi nghe lời khuyên của Đăm Par Kvây

Cách 1 — Phân tích trực tiếp

Thái độ của Đăm Săn:

• Kiên quyết, không sợ hãi: "Mặc, điêng cứ để tôi làm bàn trang tôi san đường tôi đi"
• Tự tin vào sức mạnh: "Gặp cọp, tôi sẽ giết cọp. Gặp tê giác, tôi sẽ giết tê giác"
• Khẳng định vị thế: "Khắp vùng Ê-đê trên cao, Mnông dưới thấp... ai dám chống lại Đăm Săn này"
• Không biết sợ: "Tôi không sợ đâu"

Cách 2 — So sánh đối lập

Ý nghĩa: Thái độ này thể hiện phẩm chất anh hùng của Đăm Săn - dũng cảm, kiên cường, không khuất phục trước khó khăn.

---

🎯 Ghi nhớ

Về nội dung: Đoạn trích thể hiện cuộc đối thoại giữa hai người bạn, qua đó làm nổi bật phẩm chất anh hùng của Đăm Săn: dũng cảm, quyết đoán, không sợ hiểm nguy.

Về nghệ thuật: Sử thi Ê-đê sử dụng nhiều biện pháp nghệ thuật đặc sắc: phép điệp, liệt kê, so sánh, ngôn ngữ giàu hình ảnh, đậm màu sắc văn hoá Tây Nguyên.

💡 Mẹo nhớ: Khi phân tích sử thi, luôn chú ý: (1) Phẩm chất nhân vật anh hùng, (2) Chi tiết văn hoá dân tộc, (3) Nghệ thuật ngôn từ đặc trưng.

⚠️ Lưu ý thi: Dạng đề thường gặp: Phân tích nhân vật anh hùng, so sánh với các sử thi khác (Ô-đi-xê, Ra-ma-ya-na), nhận xét về giá trị văn hoá.