Giải Sinh Học 10 trang 146
Lời giải chi tiết SGK Lớp 10 · Môn Sinh Há»c · Trang 146–147
Mình nhận thấy hai trang ảnh thực tế là trang 145 và 146 của Bài 25 nhé. Mình sẽ giải đúng theo nội dung có trên ảnh.
Tóm tắt lý thuyết: Cơ chế gây bệnh chung của virus
Virus có thể gây bệnh cho mọi nhóm sinh vật (vi khuẩn, nấm, thực vật, động vật) theo các cơ chế chính sau:
| Cơ chế | Cách gây bệnh | Ví dụ |
|---|---|---|
| Nhân lên kiểu sinh tan | Phá huỷ tế bào và mô. Bệnh nặng/nhẹ tùy số tế bào bị phá huỷ và khả năng tái sinh của tế bào | Virus cảm lạnh (nhẹ, tự khỏi), poliovirus gây bại liệt (nặng, lâu dài vì tế bào thần kinh không phân chia) |
| Sản sinh độc tố / thành phần cấu tạo | Tạo độc tố hoặc protein vỏ ngoài gây triệu chứng bệnh | — |
| Nhân lên kiểu tiềm tan | Cài vật chất di truyền vào hệ gene tế bào chủ → đột biến gene → ung thư, hoặc biến chủng vi khuẩn lành thành chủng gây bệnh | Viêm gan B → ung thư gan; HPV → ung thư tử cung; Vibrio cholerae nhiễm thể thực khuẩn → gây tiêu chảy |
Một số ý quan trọng khác:
- Biểu hiện chung của bệnh do virus: sốt cao, đau nhức cơ thể. Đây là do phản ứng của hệ miễn dịch chống lại virus (tăng thân nhiệt để ngăn virus nhân lên), không phải do tế bào bị phá huỷ.
- Virus dễ phát sinh chủng mới và lan thành đại dịch. Khoảng 70% virus có vật chất di truyền là RNA. Enzyme nhân bản RNA sao chép không chính xác và ít/không sửa lỗi nên để lại nhiều đột biến.
- Hai virus khác nhau cùng nhiễm một tế bào chủ có thể tái tổ hợp vật chất di truyền tạo virus mới (Hình 25.1).
Bài 1: Virus gây bệnh theo các cơ chế nào?
Đề: Virus gây bệnh theo các cơ chế nào?
Lời giải:
Virus gây bệnh theo các cơ chế chính sau:
- Nhân lên kiểu sinh tan: virus phá huỷ trực tiếp các tế bào và mô của cơ thể. Mức độ nặng nhẹ của bệnh phụ thuộc vào số tế bào bị phá huỷ và khả năng tái sinh của các tế bào đó.
- Sản sinh độc tố hoặc nhờ thành phần cấu tạo: khi xâm nhập, một số virus sản sinh độc tố làm biểu hiện triệu chứng bệnh; một số virus khác có các thành phần cấu tạo (như protein vỏ ngoài) cũng có thể gây bệnh.
- Nhân lên kiểu tiềm tan: virus cài vật chất di truyền vào hệ gene tế bào chủ, có thể gây đột biến gene dẫn đến ung thư, hoặc kích hoạt gene biến những chủng vi khuẩn vốn không gây bệnh thành chủng gây bệnh.
- Gián tiếp qua đáp ứng miễn dịch: các biểu hiện như sốt cao, đau nhức là do hệ miễn dịch của cơ thể phản ứng chống lại virus.
Bài 2: Virus DNA hay RNA dễ phát sinh chủng đột biến mới?
Đề: Loại virus có vật chất di truyền là DNA hay RNA sẽ dễ phát sinh các chủng đột biến mới? Giải thích.
Lời giải:
Đáp án: Virus có vật chất di truyền là RNA dễ phát sinh các chủng đột biến mới hơn.
Giải thích:
- Khi nhân lên, virus RNA dùng các enzyme nhân bản RNA để sao chép vật chất di truyền. Các enzyme này thường sao chép không chính xác và ít hoặc không có khả năng sửa chữa sai sót.
- Vì vậy, mỗi lần nhân lên thường để lại nhiều sai sót (đột biến), làm phát sinh các chủng virus mới một cách nhanh chóng.
- Ngược lại, virus DNA sao chép có cơ chế kiểm tra và sửa sai tốt hơn nên ít đột biến hơn.
Đây cũng là lý do nhiều virus RNA (như virus cúm, SARS-CoV-2) liên tục xuất hiện biến thể mới và dễ bùng phát thành đại dịch.
Bạn cần mình giải thêm phần hình 25.1 hay các trang tiếp theo không?