Giải Tin Học 10 trang 26
Lời giải chi tiết SGK Lớp 10 · Môn Tin Há»c · Trang 26–27
Hai trang này thuộc Bài 5 với chủ đề các phép toán lôgic và biểu diễn dữ liệu lôgic. Mình tóm tắt lý thuyết rồi giải chi tiết các câu hỏi nhé.
Tóm tắt lý thuyết
Các phép toán lôgic cơ bản thao tác trên hai giá trị: "Đúng" (ký hiệu 1) và "Sai" (ký hiệu 0).
Bốn phép toán quan trọng:
| Phép toán | Ý nghĩa | Khi nào cho kết quả Đúng |
|---|---|---|
| AND (nhân lôgic) | p và q | Chỉ đúng khi cả p và q đều đúng |
| OR (cộng lôgic) | p hoặc q | Đúng khi ít nhất một trong p, q đúng |
| XOR (cộng loại trừ) | p hoặc q (loại trừ) | Chỉ đúng khi p và q khác nhau |
| NOT (phủ định) | không p | Đúng khi p sai, sai khi p đúng |
Bảng giá trị (Bảng 5.2):
| p | q | p AND q | p OR q | p XOR q | NOT p |
|---|---|---|---|---|---|
| 1 | 1 | 1 | 1 | 0 | 0 |
| 1 | 0 | 0 | 1 | 1 | 0 |
| 0 | 1 | 0 | 1 | 1 | 1 |
| 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 1 |
Quy tắc về độ ưu tiên: phép trong dấu ngoặc ưu tiên cao nhất, sau đó là NOT, rồi đến AND và OR (AND và OR ngang nhau, thực hiện từ trái sang phải).
Các phép toán lôgic không phụ thuộc nội dung câu chữ mà chỉ phụ thuộc giá trị 0/1, nên còn gọi là phép toán trên bit. Chúng có thể mở rộng cho cả dãy bit (cộng từng cặp bit tương ứng).
Về biểu diễn dữ liệu lôgic: chỉ cần 1 bit (1 là Đúng, 0 là Sai). Python coi số 0 là "Sai", số khác 0 là "Đúng"; một số ngôn ngữ dùng True/False hoặc ký tự "T"/"F".
Bài 1: Diễn giải mệnh đề ghép
Đề: Cho mệnh đề p là "Hùng khéo tay", q là "Hùng chăm chỉ". Em hãy diễn giải bằng lời các mệnh đề "p AND NOT q"; "p OR q" và đề xuất một hoàn cảnh thích hợp để phát biểu các mệnh đề đó.
Lời giải:
p AND NOT q:
- NOT q nghĩa là "Hùng không chăm chỉ".
- p AND NOT q = "Hùng khéo tay VÀ Hùng không chăm chỉ", tức là "Hùng khéo tay nhưng không chăm chỉ".
- Hoàn cảnh: Cô giáo nhận xét về một học sinh có năng khiếu thủ công, làm sản phẩm rất đẹp, nhưng lại lười luyện tập, ít chịu khó: "Hùng khéo tay nhưng không chăm chỉ."
p OR q:
- p OR q = "Hùng khéo tay HOẶC Hùng chăm chỉ", nghĩa là Hùng có ít nhất một trong hai phẩm chất.
- Hoàn cảnh: Khi chọn thành viên cho nhóm làm dự án thủ công, tiêu chí là chỉ cần "khéo tay hoặc chăm chỉ" là được nhận: "Bạn nào khéo tay hoặc chăm chỉ thì đăng ký tham gia nhóm."
Bài 2: Tìm phương án có kết quả sai
Đề: Cho Bảng 5.3 (giá trị của biểu thức lôgic p AND NOT q). Phương án nào có kết quả sai?
| Phương án | p | q | p AND NOT q (đề cho) |
|---|---|---|---|
| A | 0 | 1 | 0 |
| B | 1 | 0 | 1 |
| C | 0 | 0 | 1 |
| D | 1 | 1 | 0 |
Cách làm: tính NOT q trước, rồi lấy p AND (NOT q).
| Phương án | p | q | NOT q | p AND NOT q (tính đúng) | Đề cho | Nhận xét |
|---|---|---|---|---|---|---|
| A | 0 | 1 | 0 | 0 AND 0 = 0 | 0 | Đúng |
| B | 1 | 0 | 1 | 1 AND 1 = 1 | 1 | Đúng |
| C | 0 | 0 | 1 | 0 AND 1 = 0 | 1 | Sai |
| D | 1 | 1 | 0 | 1 AND 0 = 0 | 0 | Đúng |
Đáp án: C
Giải thích: Ở phương án C, p = 0 và q = 0 nên NOT q = 1. Khi đó p AND NOT q = 0 AND 1 = 0 (vì AND chỉ đúng khi cả hai cùng đúng, mà p = 0). Nhưng bảng lại ghi kết quả là 1, nên đây là phương án có kết quả sai.